2 CR 366/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w D. przeciwko Ludwikowi G. oraz z powództwa wzajemnego o wydanie i zapłatę po rozpoznaniu rewizji powodowej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze, Ośrodek Zamiejscowy w Gorzowie z dnia 6 lutego 1959 r., zmienił zaskarżony wyrok tylko o tyle, że poza przedmiotami wymienionymi w punkcie I wyroku zasądził nadto pozwanego na wydanie jednego silnika elektrycznego wymienionego w pozwie głównym; rewizję w pozostałej części oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarżąca zasadnie zarzuca, że oddalenie powództwa o wydanie jednego silnika elektrycznego jest nieuzasadnione. Sąd Wojewódzki oddalając w tej części powództwo powołuje się na zachodzącą sprzeczność między twierdzeniem pozwanego odnośnie tego silnika złożonym na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku a wyjaśnieniem złożonym na jednej z poprzednich rozpraw, pomija jednak wyjaśnienie pozwanego na przedostatniej rozprawie, zawierające oświadczenie, że znajdujący się u niego silnik elektryczny jest własnością powódki i że uznaje obowiązek jego wydania. W tych okolicznościach żądanie wydania omawianego przedmiotu jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy i wyraźnym jego uznaniem przez pozwanego. W tej przeto części zaskarżony wyrok należało zmienić i orzec wydanie jednego silnika elektrycznego wymienionego w pozwie głównym. (...)Pozostaje wreszcie do rozważenia zarzut powódki nieuwzględnienia zgłoszonego w pozwie żądania ewentualnego.O żądaniu ewentualnym można mówić wówczas, gdy obok żądania głównego wysunięto w pozwie żądanie drugie jako ewentualne, o którym sąd może orzec tylko wtedy, gdy nie przyjmie za uzasadnione żądania pierwszego. Zgłoszenie więc żądania ewentualnego jest szczególnym wypadkiem kumulacji roszczeń procesowych, gdyż istnieją tu dwa różne roszczenia procesowe, o których sąd nie orzeka jednocześnie, ale kolejno, i to zależnie od tego jak orzeknie o roszczeniu zgłoszonym w pozwie na pierwszym miejscu.Zgłoszenie żądania ewentualnego na tle polskiego prawa procesowego uznać należy za dopuszczalne. Kodeks postępowania cywilnego zezwala bowiem na szeroko pojętą kumulację roszczeń procesowych, a przecież zgłoszenie roszczenia ewentualnego to szczególny wypadek kumulacji roszczeń procesowych. Za dopuszczalnością żądań ewentualnych przemawiają również względy celowości i ekonomii procesowej, a także i ta okoliczność, że często powód, czekając na uprawomocnienie się wyroku w kwestii żądania zasadniczego, mógłby utracić roszczenie ewentualne ze względu na upływ terminu prekluzyjnego lub przedawnienia.Zgłoszone przeto przez powódkę żądanie ewentualne było dopuszczalne, nie mogło jednak być uwzględnione, skoro Sądy uznały za uzasadnione żądanie zasadnicze. Zastrzeżenia, jakie powódka podnosi w postępowaniu rewizyjnym, nie mogą odnieść skutku, jeśli bowiem powódka miała wątpliwości co do tego, czy pozwany posiada sporne przedmioty, których obowiązek wydania pozwany uznał, winna była co do tego upewnić się przed wyrokiem i w miarę poczynionych przez siebie ustaleń bądź popierać żądanie zasadnicze, bądź ograniczyć żądanie do roszczenia ewentualnego.Powódka popierając żądanie główne przed Sądem I instancji i uzyskując wyrok zgodnie z tym żądaniem nie może zasadnie - z przyczyn wyżej wywiedzionych - zaskarżać wyroku na tej podstawie, że nie zostało uwzględnione jej żądanie ewentualne.Z powyższych względów orzec należało jak w sentencji (art. 386 i 383 k.p.c.).