2 CR 411/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa małoletnich Jana Ł., Władysława Ł. i Stanisława Ł., działających przez matkę Zofię Ł. przeciwko Szpitalowi Miejskiemu w W. o 45 000 zł, po rozpoznaniu rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu% dnia 14 lutego 1959 r., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki, oddalając powództwo o zasądzenie na rzecz powodów kwoty 45 000 zł z tytułu zadość uczynienia za krzywdę moralną, ustalił następujący stan faktyczny:Ojciec powodów Stanisław Ł., będący górnikiem, zachorował dnia 17 czerwca 1958 r. podczas pracy. Pogotowie przywiozło chorego z objawami szału do pozwanego Szpitala, gdzie przywiązano go do łóżka. Chory początkowo spał, później krzyczał i znów usnął. Następnie odwiązano chorego, który zachowywał się już spokojnie i przespał noc z 17 na 18 czerwca. Dnia 18 czerwca 1958 r. około godziny 7 rano Stanisław Ł. niepostrzeżenie wymknął się z sali na balkon, z którego przedostał się na podwórze, skąd został sprowadzony przez personel z powrotem do (sali i związany. O godzinie 9 tegoż dnia odbyła się wizyta lekarska. Podczas niej Stanisław Ł. był bardzo spokojny, odpowiadał rzeczowo na pytania, skarżył się na skrępowanie rąk i prosił o uwolnienie od więzów. Wówczas ordynator oddziału neurologicznego przeprowadzająca wizytę zleciła odwiązanie Ł. i udała się wraz z pielęgniarką do następnej sali w celu przeglądu chorych. W tym czasie Ł. zerwał się z łóżka, wskoczył na okno, a z okna zeskoczył na ziemię. Skok był fatalny, chory doznał złamania podstawy czaszki, nastąpił wylew krwi do mózgu i śmierć po upływie kilku minut.Według dalszych ustaleń wyroku pozwany Szpital nie posiadał oddziału psychiatrycznego i nie był przeznaczony dla ciężkich przypadków chorób nerwowych i psychicznych. W czasie przyjęcia Ł. pozwany Szpital nie dysponował żadną wolną izolatką. Z trzech istniejących wówczas izolatek, jedna była zajęta, a dwie pozostałe znajdowały się w remoncie. Ordynator Szpitala nie uznała Ł. za pacjenta o ciężkim stanie chorobowym ani za niebezpiecznego z przyczyn usprawiedliwionych, nie posiadała bowiem wywiadu z przebiegu dotychczasowej choroby i zachowania się pacjenta i nie mogła przewidzieć wypadku. W warunkach istniejących w pozwanym Szpitalu Ł. nie mógł być pod nieprzerwanym nadzorem personelu.W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Wojewódzki uznał, że nie zachodzi żadne zawinione zachowanie się personelu szpitalnego, tak lekarzy jak i innej służby, ani żadna wadliwa organizacja lub złe techniczne wyposażenie. Śmierć Ł. nie pozostaje w związku przyczynowym z zaniedbaniem Szpitala, wobec czego przesłanki odpowiedzialności nie istnieją.Powodowie w rewizji od tego wyroku kwestionują pogląd Sądu Wojewódzkiego o braku zaniedbań. Skarżący wywodzą, że materiał sprawy usprawiedliwia Odmienny wniosek. Ł. zdradzał objawy osobnika niebezpiecznego dla siebie i otoczenia, znane personelowi szpitalnemu. Powinien był być zatem odpowiednio strzeżony. Zachodzi nie tylko błąd lekarza w Sztuce lekarskiej, ale zaniedbanie innego rodzaju, za które Szpital odpowiada. Związek przyczynowy między tymi zaniedbaniami a śmiercią Ł. został w świetle materiału sprawy udowodniony.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W świetle akt sprawy należy uznać za bezsporne między stronami, że Ł. dokonał śmiertelnego w swych skutkach skoku z okna w stanie zakłócenia czynności psychicznej, wyłączającego przypisanie mu winy lub przyczynienia się (art. 158 § 2 k.z.). Do tego skoku nie doszłoby jednak, gdyby chory był należycie strzeżony, zachodzi zatem związek przyczynowy między wypadkiem a niepilinowaniem chorego i to związek normalny w rozumieniu art. 157 § 2 k.z., skoro zazwyczaj osoby znajdujące się w takim stanie, w jakim był Ł., są niebezpieczne dla siebie i innych. Z punktu widzenia zatem związku przyczynowego i stwierdzonego faktu braku stałego nadzoru, względnie niezastosowania odpowiedniego środka zabezpieczającego, odpowiedzialność pozwanego Szpitala nie nasuwałaby żadnych zastrzeżeń.Ponieważ pozwany odpowiadać może tylko na zasadzie winy, a oprócz tego zgodnie z przyjętym orzecznictwem szpital nie odpowiada za błędy w sztuce lekarskiej zatrudnionego w szpitalu lekarza, rozważenia wymagało zagadnienie, czy brak nadzoru względnie zabezpieczenia osoby Ł. wiąże się tylko z błędem w sztuce lekarskiej, czy przeciwnie nienależyte strzeżenie niebezpiecznego chorego wynika z innej i to zawinionej przyczyny.Ordynator nie uznał Ł. za niebezpiecznego, skoro - jak to Sąd ustalił - biorąc pod uwagę zachowanie się chorego podczas wizyty, polecił go odwiązać i nie wydał żadnych zarządzeń zmierzających do ciągłego nadzoru. Ta diagnoza nie była trafna i niewątpliwie zachodził związek przyczynowy między błędnością diagnozy a brakiem zarządzeń ochronnych. Zebrany materiał nie jest jednak dostateczny do oceny, czy zachodzi tylko błąd w sztuce lekarskiej. Nie wyjaśniono bowiem, czy dr N. nie zaniedbała przed postawieniem diagnozy takich czynności, których z mocy obowiązujących w szpitalu zarządzeń lub oczywistych dla każdego przeciętnego człowieka środków ostrożności powinna była dokonać - jak i nie ustalono, czy do błędnej diagnozy nie doszło z powodu zaniedbań personelu pomocniczego (np. niepoinformowanie lekarza o uprzednim zachowaniu się chorego). Odpowiedź na te pytania wymagała nie tylko wyczerpującego przesłuchania świadków, ale i powołania odpowiedniego biegłego, czego Sąd Wojewódzki nie uczynił. Poza tym nie zbadano w ogóle, czy już samo przyjęcie Ł. do szpitala nie posiadającego odpowiednich warunków tnie wymagało zastosowania szczególnych kroków zabezpieczających. Dopiero po-uzupełnieniu postępowania w powyższych kwestiach możliwa będzie prawidłowa ocena, czy pozwany szpital odpowiada z mocy art. 134 i 145 k.z.Z powyższych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 384 k.p.c.).