2 CR 460/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: W. Formański (sprawozdawca), T. Byliński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa B. przeciwko Miejskiemu Handlowi Detalicznemu Artykułami Przemysłowymi w O. o 20.095 zł 37 gr, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 14 marca 1957 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną sumę 12.384,05 zł obniżył do kwoty 7.609 zł 70 gr z 8% od dnia 7 grudnia 1953 r.; w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Opolu zasądził od pozwanego przedsiębiorstwa na rzecz powoda 12.384 zł 05 gr tytułem pokrycia szkody, jaką poniósł powód wskutek przekazania przez pozwanego należności za nabyte urządzenia sklepu z opóźnieniem przeszło rocznym. Sąd ustalił, że strony zawarły w dniu 30 grudnia 1950 r. umowę kupna-sprzedaży urządzenia sklepowego, przy czym cenę za nie w wysokości 46.006 zł 40 gr ustalono dopiero w protokole z dnia 23 kwietnia 1951 r., doręczonym pozwanemu 12 maja 1951 r., i że należność za nie pozwany miał przekazać - zgodnie z zawartym między stronami porozumieniem - władzom finansowym celem uregulowania zobowiązań podatkowych powoda. Tytułem odsetek ustawowych za czas od dnia 12 maja 1951 r. do dnia 20 sierpnia 1952 r., tj. do dnia zapłaty, Sąd Wojewódzki zasądził kwotę 4.774 zł 35 gr. Ponieważ władze finansowe wskutek opóźnienia zapłaty należności podatkowych obciążyły powoda dodatkiem za zwłokę w wysokości 10.237 zł 76 gr oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie 2.007 zł 50 gr, łącznie 13.045 zł 26 gr, Sąd - uznając żądanie powoda pokrycia dodatkowej szkody wyżej wymienionej za usprawiedliwione w zasadzie - zasądził od pozwanego, poza odsetkami, kwotę 7.609 zł 70 gr. Do tej ostatniej sumy doszedł Sąd w ten sposób, że szkodę 13.045 zł 26 gr podzielił przez liczbę miesięcy od chwili przejęcia urządzenia do chwili zapłaty (24) i obliczoną w ten sposób szkodę w stosunku miesięcznym w wysokości 543 zł 53 gr pomnożył przez czternaście miesięcy stanowiących okres zwłoki, to jest od maja 1951 r. (543,55 x 14 = 7.609,70 zł). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki rozważył zarzuty pozwanego, że przedstawiciele zawierający umowę nie mieli upoważnienia do tej czynności oraz że pozwany nabył urządzenie sklepowe powoda w trybie egzekucji administracyjnej, i uznał je w świetle zebranego materiału dowodowego za bezzasadne.W rewizji pozwany, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku lub zmiany wyroku i oddalenia powództwa, zarzuca, że Sąd sprzecznie z materiałem sprawy przyjął zawarcie między stronami umowy kupna urządzenia sklepowego w wyniku błędnej oceny niektórych dowodów i nieprzeprowadzenia z urzędu dowodów ze świadków Mieczysława B., Jana K. i A.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty podniesione przez skarżącego w rewizji nie są uzasadnione. Sąd Wojewódzki, stosownie do wskazań zawartych w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1936 r., który uchylił poprzedni wyrok Sądu I instancji oddalający powództwo, poczynił wszystkie konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ustalenia, przytaczając w motywach swego wyroku, na jakich dowodach się oparł, i ustosunkowując się do dowodów przeciwnych. Istotnym w sporze był problem, czy pozwany nabył urządzenie sklepowe powoda w drodze umowy, czy też w trybie egzekucyjnej sprzedaży. Przyjmując, że pozwany nabył owo urządzenie od powoda w wyniku umowy z dnia 30 grudnia 1950 r., Sąd Wojewódzki oparł się na nie budzących wątpliwości zeznaniach świadków Fryderyka L. i Jana K., pracowników pozwanego, oraz na podstawie zarówno dokumentów w postaci korespondencji pochodzącej od stron, znajdujących się w aktach administracyjnych pozwanego i dotyczących kupna urządzenia sklepowego, jak i dokumentów z akt egzekucyjnych Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w O., dotyczących zajęć dokonywanych w mieniu powoda. W świetle tych dokumentów nie ulega wątpliwości, że Wydział Finansowy, prowadzący egzekucję u powoda, zezwolił pozwanemu zakupić urządzenie pochodzące ze sklepu przy ul. K. Nr 5 (powód miał jeszcze inny lokal przy Placu W., z tym jednak zastrzeżeniem, żeby należność z tej transakcji została przelana na konto Wydziału Finansowego na pokrycie zobowiązań podatkowych powoda. Trafne jest również stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że dokumenty w aktach administracyjnych pozwanego dowodzą potwierdzenia przez niego czynności związanych z zawarciem między stronami umowy, a podjętych przez Fryderyka L. i Jana K. (art. 94 § 1 przepisów ogólnych prawa cywilnego), choćby się nawet przyjęło, że w chwili zawarcia umowy nie mieli oni formalnego upoważnienia. Wreszcie Sąd Wojewódzki - celem sprawdzenia twierdzeń pozwanego, że nabył sporne urządzenie w trybie prowadzonej przeciw powodowi egzekucji, oraz celem wyjaśnienia wątpliwości, jakie mogą budzić niektóre dokumenty w aktach administracyjnych czy egzekucyjnych, w których jest mowa o zajęciu ruchomości powoda - przeprowadził dowody z przesłuchania kierownika Wydziału Finansowego Prezydium M.R.N. w O. św. Stefana L. i kierownika Referatu Egzekucyjnego tegoż Wydziału św. Tadeusza P., którzy stwierdzili, że Wydział Finansowy zajął nie urządzenie sklepowe ze sklepu powoda w Opolu, lecz jedynie wierzytelność przysługującą powodowi do pozwanego za sprzedane urządzenie sklepowe, że protokoły zajęcia ruchomości odnoszą się do innych urządzeń i mebli powoda i że Wydział Finansowy, będąc zainteresowany w szybkim ściągnięciu danin publicznych przypadających od powoda, używał w pismach nieścisłego określenia "zajęte urządzenie sklepowe", gdy w rzeczywistości chodziło o zajętą wierzytelność. Za wiarygodnością i rzeczowością zeznań obu tych świadków przemawiały w dostatecznie przekonywający sposób już same pełnione przez nich funkcje i zajmowane stanowisko. Sąd Wojewódzki, opierając się na zbadanych dokumentach i wyjaśnieniach powyższych świadków, mógł bez uchybienia przepisowi art. 242 § 1 k.p.c. przyjąć, że mimo zainteresowania Wydziału Finansowego spornym urządzeniem sklepowym powoda pozwany nabył je w drodze umowy, a zajęcie władz. finansowych dotyczyło jedynie wierzytelności powoda z tytułu sprzedaży urządzenia pozwanemu.W tych okolicznościach Sąd Wojewódzki - wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego - nie dopuścił się uchybienia przepisowi art. 236 k.p.c. przez pominięcie dalszych dowodów wobec ich zbędności wskutek dostatecznego wyświetlenia stanu faktycznego.Również pozostałe ustalenia w zakresie możliwości płatniczych powoda oraz zwłoki, jakiej się dopuścił pozwany w uregulowaniu należności, nie podlegają wzruszeniu, jako znajdujące pełne oparcie w przeprowadzonych dowodach, co do których brak w sprawie okoliczności mogących podważyć ich wiarogodność i moc dowodową.Niezależnie jednak od zarzutów rewizji Sąd Najwyższy, biorąc na mocy art. 380 § 1 k.p.c. z urzędu pod rozwagę, czy nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki zasądził kwotę 4.774 zł 35 gr tytułem odsetek za opóźnienie w wykonaniu zobowiązania pieniężnego na podstawie przepisu art. 248 § 1 k.z. Pozostała zasądzona suma stanowi dodatkowe odszkodowanie, którego powód dochodzi na zasadach ogólnych z mocy art. 248 § 3 k.z. Jak sama nazwa wskazuje, chodzi o dodatkowe odszkodowanie, czyli o tę część odszkodowania, która przy uwzględnieniu odsetek pokryje szkodę doznaną przez wierzyciela wskutek spóźnienia się przez dłużnika z wykonaniem zobowiązania pieniężnego. Łączne odszkodowanie, uzyskane z tytułu odsetek i na zasadach ogólnych, nie może przewyższyć ogólnej szkody majątkowej doznanej przez wierzyciela. Nieuwzględnienie bowiem odsetek przy ustaleniu dodatkowego odszkodowania na zasadach ogólnych z mocy art. 248 § 3 k.z. doprowadziłoby w ostatecznym wyniku do zasądzenia na rzecz wierzyciela niezamierzonego przez ustawodawcę odszkodowania, mającego ze swej istoty na celu jedynie pokrycie rzeczywistej szkody.Z tych zasad wychodząc, Sąd Najwyższy z mocy art. 386 k.p.c. obniżył zasądzoną wyrokiem Sądu Wojewódzkiego sumę do kwoty 7.609 zł 70 gr w wyniku odliczenia od zasądzonych 12.384 zł 05 gr kwoty z tytułu odsetek w wysokości 4.774 zł 35 gr podlegających uwzględnieniu przy obliczeniu odszkodowania należnego powodowi.