2 CZ 77/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski. Sędziowie: M. Kenigsberg, J. Krzyżanowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa O. przeciwko Przedsiębiorstwu Obrotu Nasionami w O. o odszkodowanie, po rozpoznaniu zażalenia Stacji Selekcji Roślin w I. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 30 maja 1959 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneW procesie z powództwa Józefa O. przeciwko Przedsiębiorstwu Obrotu Nasionami w O. o 38.966 zł strona pozwana pismem procesowym z dnia 22 marca 1958 r. zawiadomiła o toczącym się sporze Stację Selekcji Roślin w I. i wezwała Stację do wzięcia w nim udziału.Stacja Selekcji Roślin w I. została prawidłowo zawiadomiona w dniu 5 kwietnia 1958 r. o toczącym się procesie, jednakże do dnia uprawomocnienia się wyroku z dnia 18 marca 1959 r., w którym uwzględniono częściowo powództwo, do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego nie przystąpiła i jedynie w piśmie z dnia 29 kwietnia 1958 r. prosiła Sąd o doręczenie odpisu pozwu i protokołu rozprawy z dnia 28 marca 1958 r. (co zostało wykonane), a w piśmie z dnia 3 maja 1959 r. - o doręczenie odpisu wyroku z dnia 18 marca 1959 r. Wyrok w stosunku do pozwanego Przedsiębiorstwa uprawomocnił się dnia 8 maja 1959 r.W dniu 26 maja 1959 r. Stacja Selekcji Roślin zgłosiła do Sądu Wojewódzkiego pismo procesowe zatytułowane jako "wniosek o przywrócenie terminu do wstąpienia do sprawy oraz interwencja uboczna", w treści którego zgłasza interwencję uboczną po stronie pozwanego Przedsiębiorstwa oraz wnosi o "oddalenie powoda z roszczeniami pozwu".Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 30 maja 1959 r. powyższy wniosek Stacji Selekcji Roślin na zasadzie art. 180 k.p.c. odrzucił, przytaczając w uzasadnieniu, że skoro wnioskodawca nie zgłosił interwencji ubocznej, to nie jest w ogóle osobą uprawnioną do działania w procesie, wobec czego nie może korzystać z uprawnień przewidzianych w art. 178 k.p.c. dla stron. Podkreślił przy tym Sąd Wojewódzki, że gdyby nawet przyjąć pogląd odmienny, to wniosek podlegał odrzuceniu, bo zgłoszony został po upływie terminu zakreślonego w art. 179 k.p.c. Wnioskodawca bowiem dowiedział się o orzeczeniu końcowym w sprawie w dniu 28 kwietnia 1959 r., a wniosek o przywrócenie terminu wpłynął do Sądu w dniu 26 maja 1959 r.W zażaleniu na powyższe postanowienie Stacja Selekcji Roślin wnosi o jego zmianę w ten sposób, że przywraca się Stacji termin do wstąpienia w charakterze interwenienta ubocznego do sprawy z powództwa Józefa O. przeciwko Olsztyńskiemu Przedsiębiorstwu Obrotu Nasionami.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przypozwanie (zawiadomienie o toczącym się procesie), o którym mowa w art. 74 k.p.c., ma na celu umożliwienie osobie trzeciej wzięcia udziału w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego celem pomagania, współdziałania i kontrolowania czynności strony, do której przystępuje. Udział przeto interwenienta w procesie ma charakter pomocniczy i akcesoryjny.Uprawnienia procesowe interwenienta ubocznego przewidziane w art. 68 § 2, 70 i 71 k.p.c. powstają jednak dla przypozwanego dopiero z chwilą przystąpienia jego do sprawy w trybie przepisanym w art. 67 i 68 § 1 k.p.c., chyba że sąd uwzględni ewentualną opozycję strony przeciwnej przypozywającego. Samo przypozwanie osoby trzeciej nie nadaje jej praw interwenienta i, jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 14 listopada 1958 r. CR 193/58 ("Nowe Prawo" 1960 nr 6, s. 788), tylko zgłoszenie formalnego przystąpienia (art. 68 § 1 k.p.c.) do jednej ze stron w charakterze interwenienta ubocznego nadaje przypozwanamu ten przymiot, upoważnia go do podejmowania czynności procesowych i zobowiązuje od tej chwili sąd do doręczania mu, jak stronie, zawiadomień o terminach i orzeczeń sądu (art. 71 k.p.c.).W świetle powyższych wyjaśnień błędny oczywiście jest pogląd żalącego się, że Sąd Wojewódzki pomimo niezgłoszenia formalnego interwencji ubocznej obowiązany był doręczyć mu odpis wyroku z uzasadnieniem, oraz dalsze twierdzenia, że z faktu żądania przez Stację Selekcji Roślin nadesłania odpisu protokołu posiedzenia z dnia 28 marca 1958 r. i odpisu orzeczenia Sądu z dnia 18 marca 1959 r. miało wynikać, że Stacja przystępuje do sprawy z interwencją uboczną po stronie pozwanej. Zamiar przypozwanego nie skonkretyzowany w piśmie procesowym odpowiadającym wymaganiom art. 68 § 1 i 133 k.p.c. nie może odnieść skutku i jest bez znaczenia dla oceny uprawnień osoby przypozwanej. Zresztą okoliczność, że żalący się uważał za konieczne zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu "do wstąpienia do sprawy", świadczy o tym, że poprzednich swych pism nie traktował jako przystąpienia do sprawy w rozumieniu art. 67 i 68 k.p.c.Z charakteru pomocniczego i akcesoryjnego udziału niesamodzielnego interwenienta ubocznego w procesie wynikają też dalsze ograniczenia czasowe uprawnień przypozwanego w zakresie jego czynności mających na celu przystąpienie do sprawy.Stosownie do art. 67 k.p.c. przypozwany może zgłosić wstąpienie do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 17 lutego 1953 r. CR 163/54 (OSN 1956, poz. 11), jeżeli zapadł już wyrok w I instancji, termin do zgłoszenia interwencji ubocznej łącznie z rewizją (art. 68 § 2 k.p.c.) biegnie dla przypozwanego od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem stronie, do której zamierza przystąpić. Przypozwany związany jest przeto terminem, który biegnie dla strony, i uprawnienia jego do przystąpienia do sprawy ograniczone są tym terminem. Żadne inne terminy w tym wypadku dla przypozwanego nie płyną, gdyż do chwili zgłoszenia interwencji nie jest on uczestnikiem postępowania. Nadaje to czynnościom przypozwanego cechy prekluzyjności w tym znaczeniu, że po wygaśnięciu dla strony terminu do zaskarżenia wyroku ustaje dla przypozwanego możność skutecznego dokonania czynności procesowej, jaką jest zgłoszenie przystąpienia do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego.Powyższe wynika również z ogólnego założenia normującego instytucję interwencji ubocznej (art. 67 k.p.c.), a mianowicie z tego, że interwencja uboczna jest w ogóle możliwa i dopuszczalna dopóty, dopóki toczy się postępowanie w sprawie. Po uprawomocnieniu się bowiem orzeczenia sprawa zostaje zakończona, nie ma już toczącej się sprawy, upada też przesłanka, która uzasadniała dopuszczalność interwencji: wspomagania strony w prowadzeniu procesu.Wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia interwencji nie jest środkiem odwoławczym, nie może też być uważany za czynność procesową dopuszczalną według stanu sprawy (art. 67 k.p.c.), bo żeby podjąć taką czynność, trzeba być interwenientem albo mieć możliwość razem z jej podjęciem wstąpienia do sprawy jako interwenient. W stosunku do interwenienta jako takiego nie płynie też żaden samodzielny ustawowy lub sądowy termin do wstąpienia do sprawy lub podejmowania czynności, który mógłby być przywrócony.Prawidłowa przeto wykładnia art. 67 k.p.c. prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest zgłoszenie interwencji ubocznej w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem, a przed jego uchyleniem. Ponieważ - jak wskazano wyżej - dla przypozwanego, przed zgłoszeniem interwencji, żadne samoistne terminy nie płyną, nie może on, jako osoba stojąca poza procesem, wnosić o ich przywrócenie.Skoro w sprawie jest poza sporem, że wyrok z dnia 18 marca 1959 r. uprawomocnił się najpóźniej w dniu 8 maja 1959 r., a wniosek żalącego się zawierający zgłoszenie interwencji ubocznej wpłynął do Sądu w dniu 26 maja 1959 r. - odrzucenie tego wniosku przez Sąd Wojewódzki, jako niedopuszczalnego, było w ostatecznym wyniku prawidłowe i zgodne z art. 67 k.p.c.Na marginesie sprawy należy zauważyć, iż trafnie podkreślił Sąd Wojewódzki, że gdyby nawet przyjąć - co nie byłoby uzasadnione - iż wniosek żalącego się o przywrócenie terminu był dopuszczalny, to ulegał on odrzuceniu, jako spóźniony (art. 179 i 180 k.p.c.). Jak bowiem zaznaczono wyżej, jedynym terminem ograniczającym uprawnienie przypozwanego była data uprawomocnienia się wyroku w stosunku do strony, do której zamierzał przystąpić. Okres tygodniowy z art. 179 k.p.c. musiałby więc być liczony najpóźniej od daty, w której przypozwany dowiedział się o uchybieniu terminu, tj. o uprawomocnieniu się orzeczenia. Bezsporne jest, że przypozwany wiedział o dacie, w której uprawomacniał się wyrok, jeszcze przed upływem terminu do jego zaskarżenia (30.IV.1959 r.), wobec czego zgłoszenie wniosku dopiero dnia 26 maja 1959 r. było oczywiście spóźnione.Z tych względów zażalenie, jako nieuzasadnione, należało oddalić.