3 CO 15/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Aleksandra N. o sporządzenie umowy sprzedaży, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach VII Wydz. Cyw. w Częstochowie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy notariusz z mocy art. 16 § 1 prawa o ust. jest obowiązany odmówić sporządzenia aktu notarialnego sprzedaży gruntu, gdy podana przez strony cena gruntu będącego przedmiotem sprzedaży jest rażąco niska względnie jest znacznie niższa od ceny przeciętnej w pewnej miejscowości?"postanowił zwrócić akta Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach Ośrodek w Częstochowie celem rozpoznania sprawy w trybie przepisanym dla I instancji.Uzasadnienie faktycznePaństwowe Biuro Notarialne odmówiło Aleksandrowi N. sporządzenia umowy sprzedaży nieruchomości składającej się z 3 ha gruntu, położonego we wsi R. gromady W., gdyż jako cenę sprzedażną podał on 14.000 zł. Jest to cena zdaniem Państw. Biura Notarialnego rażąco niższa od przeciętnych cen istniejących w obrocie na terenie powiatu częstochowskiego. Faktyczna cena sprzedaży wynosi 45.000 zł, a nie jak podaje sprzedawca 14.000 zł. Jest to więc świadome ukrycie ceny, a tym samym świadome działanie na szkodę interesów Skarbu Państwa.Na skutek zażalenia Aleksandra N. na tę odmowę sporządzenia aktu, Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne (wyłuszczone na wstępie).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według ustalonej praktyki Sądu Najwyższego Sąd Wojewódzki rozpatruje zażalenie na odmowę sporządzenia aktu notarialnego jako sąd I instancji (orzeczenie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 21 sierpnia 1953 r. II C. 445/53 - OSN 1954/III poz. 63). Wynika to z brzmienia przepisu art. 53 pr. o not. Z 1951 r., w szczególności ze zdania ostatniego § 2. Jeżeliby Sąd Wojewódzki rozstrzygał sprawę w postępowaniu zażaleniowym jako II instancja, zaskarżenie w ogóle nie wchodziłoby w rachubę wobec systemu dwuinstancyjnego i przepis byłby zupełnie niepotrzebny. Zamieszczenie tego przepisu wskazuje, że jest to postępowanie I instancji i wyłącza zaskarżenie orzeczenia, które bez tego przepisu mogłoby wchodzić w grę. Wobec tego, że nie stosują się w sprawie przepisy art. 394 § 3 i 388 k.p.c., dotyczące postępowania w II instancji, i Sąd Najwyższy nie jest władny do wyjaśnienia przedstawionego zagadnienia prawnego. Należało zatem zwrócić akta sprawy Sądowi Wojewódzkiemu celem załatwienia zażalenia według własnego rozumienia kwestyjnych przepisów ustawy.