3 CO 17/61
PostanowienieIzba Cywilna1961-05-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy jest uprawniony do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego dotyczącego potencjalnej nieważności postępowania z powodu sprzecznego z prawem składu sądu w sytuacji, gdy środek odwoławczy został już rozpoznany przez sąd wojewódzki, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do rozstrzygania zagadnień prawnych, które mogą powstać dla sądu pierwszej instancji po rozpoznaniu przez sąd wojewódzki środka odwoławczego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Przepis art. 388 § 1 k.p.c. dotyczy zagadnień prawnych powstających przy rozpoznaniu rewizji lub zażalenia, a nie kwestii przyszłej wadliwości orzeczenia sądu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sąd Powiatowy wydał wyrok, który został uchylony przez Sąd Wojewódzki. Po ponownym wydaniu wyroku i jego uchyleniu, sprawa została ponownie przekazana do rozpoznania Sądowi Powiatowemu. Sąd Powiatowy zwrócił się do Sądu Wojewódzkiego z wnioskiem o przekazanie sprawy innemu sądowi. Sąd Wojewódzki, rozpoznając ten wniosek, przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące nieważności postępowania z powodu sprzecznego z prawem składu sądu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Prasy i Książki "Ruch" w R. przeciwko Józefie S. o wyrównanie niedoboru po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w R. rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c. zagadnienia prawnego:"Czy zachodzi nieważność postępowania z powodu sprzecznego z prawem składu sądu (art. 371 § 2 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 384 k.p.c.) w przypadku, gdy po uchyleniu przez sąd rewizyjny zaskarżonego orzeczenia orzeka ponownie w I instancji sędzia, który brał już udział w wydaniu wcześniejszego orzeczenia pierwszoinstancyjnego w tej samej sprawie?"postanowił:odmówić udzielenia odpowiedzi.Uzasadnienie faktyczneW zasadzie każdy sąd rozstrzyga samodzielnie wszelkie zagadnienia prawne, których rozstrzygnięcia wymaga dana sprawa. Ustawa procesowa wprowadza jednak dla sądów wojewódzkich, jako rewizyjnych, wyjątek od tej zasady przewidując, że Sąd Wojewódzki może przekazać Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia wątpliwe zagadnienie prawne, jakie powstaje "przy rozpoznaniu rewizji" (art. 388 § 1 k.p.c.) bądź przy rozpoznaniu zażalenia (art. 394 § 3 k.p.c.). Natomiast wszelkie zagadnienia, jakie mogą dla sądu wojewódzkiego powstać poza rozpoznaniem środka odwoławczego, musi sąd wojewódzki - zgodnie z zasadą wskazaną na wstępie - rozstrzygać samodzielnie i nie może przedstawić ich do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, gdyż ten nie jest uprawniony do ich rozstrzygania.Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszym przypadku. W sprawie, w której Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie objęte pytaniem, zacytowanym wyżej w sentencji, Sąd Powiatowy w Ustrzykach Dolnych wydał wyrok, który został następnie uchylony przez Sąd Wojewódzki. Następny wyrok tegoż Sądu Powiatowego został również uchylony przez Sąd Wojewódzki i sprawa została po raz drugi przekazana Sądowi Powiatowemu w Ustrzykach Dolnych do ponownego rozpoznania. Tenże Sąd otrzymawszy akta sprawy z wyrokiem Sądu Wojewódzkiego, zwrócił się do Sądu Wojewódzkiego z "wnioskiem" o przekazanie sprawy innemu sądowi do rozpoznania, gdyż była ona już rozpoznawana przez obu sędziów Sądu Powiatowego w Ustrzykach Dolnych. Rozpoznając ten "wniosek" Sąd Wojewódzki postanowił przedstawić Sądowi Najwyższemu zagadnienie sformułowane w pytaniu zacytowanym wyżej w sentencji.Jak wynika z powyższego streszczenia, Sąd Wojewódzki rozpoznał rewizję od wyroku Sądu Powiatowego i nie rozpoznaje już żadnego środka odwoławczego. Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczy natomiast kwestii ewentualnej wadliwości przyszłego wyroku sądu I instancji, którą to kwestię rozpoznawałby Sąd Wojewódzki dopiero w razie ewentualnego zaskarżenia owego nie istniejącego dotychczas przyszłego wyroku sądu I instancji.Takie zagadnienie nie mieści się w hipotezie art. 388 § 1 k.p.c. We wszystkich - bez wyjątku - przypadkach prawidłowego zastosowania art. 388 § 1 k.p.c. przez sąd wojewódzki Sąd Najwyższy ma zawsze do wyboru: albo udzielić odpowiedzi co do przedstawionego mu zagadnienia prawnego, albo przejąć do rozpoznania sprawę rozpoznawaną przez sąd wojewódzki na skutek wniesionego środka odwoławczego. Już sam fakt, że w niniejszym przypadku - skoro środek odwoławczy został już rozpoznany przez Sąd Wojewódzki i sprawa przekazana została Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania - ta druga możliwość nie istniałaby dla Sądu Najwyższego, wskazuje jasno, że w niniejszym przypadku przepis art. 388 § 1 k.p.c. nie może mieć zastosowania.Skoro więc w aktualnym stanie sprawy Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do rozstrzygania jakiegokolwiek zagadnienia w owej sprawie, należy odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie.
Powiązane orzeczenia
- II PO 1/12 2012-12-18Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosku o przekazanie skargi o wznowienie postępowania do innego sądu równorzędnego, gdy podstawą jest art. 44 k.p.c. i zarzut stronniczości sądu?
- II CZ 103/15 2016-02-12Czy wyrok sądu drugiej instancji uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania z powodu potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, odpowiada prawu, gdy sąd pier…
- I CSK 908/23 2023-07-04Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosku o uchylenie postanowienia sądu drugiej instancji w sytuacji, gdy wniosek ten dotyczy kwestii proceduralnych, a nie merytorycznego rozpoznania sprawy?
- III CO 1502/24 2025-02-06Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy, jeśli sąd występujący nie uzasadnił swojego wniosku?
- I PZ 9/09 2009-08-24Czy Sąd Najwyższy jest uprawniony do badania dopuszczalności wznowienia postępowania, jeśli skarga została skierowana do sądu drugiej instancji?
Powołane przepisy
art. 388 KPCart. 371 § 2 pkt 4 KPCart. 384 KPCart. 388 § 1 KPCart. 394 § 3 KPC§ 2 pkt 4§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.