3 CR 1272/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Kwapiszewski. Sędziowie: M. Piekarski, K. Lipiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Henryki K. przeciwko Stanisławowi K. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 6 czerwca 1957 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i pozew odrzucił.Uzasadnienie faktycznePowódka, obywatelka polska zamieszkała w N., wytoczyła powództwo o rozwód przeciwko pozwanemu, który jest obywatelem USA i mieszka w C. Pozwany nie miał nigdy obywatelstwa polskiego, a powódka nie była nigdy obywatelką USA.Pozwany zgłosił zarzut braku jurysdykcji sądu polskiego.Sąd Wojewódzki odrzucił ten zarzut z powołaniem się na przepis art. 38 § 1 k.p.c., który zdaniem tego Sądu uzasadnia jurysdykcję sądu polskiego w niniejszej sprawie.W rewizji pozwany domaga się uchylenia powyższego postanowienia i odrzucenia pozwu.Uzasadnienie prawneRewizja jest uzasadniona.O tym, jakie sprawy podlegają jurysdykcji sądów polskich, decyduje przepis art. 4 k.p.c. (co do wyłączeń - art. 5 k.p.c.), a w zakresie spraw o rozwód dodatkowo przepisy art. 17 ust. 3 i 4 prawa międzynarodowego prywatnego i przepisy konwencyjne. Przepis art. 38 k.p.c., na który się Sąd Wojewódzki powołał, nie normuje jurysdykcji, lecz tylko właściwość miejscową, a więc zagadnienie w stosunku do kwestii jurysdykcji logicznie późniejsze. Przepis ten może mieć zastosowanie w takiej tylko sprawie, która z mocy przepisów o jurysdykcji podlega orzecznictwu sądów polskich, w przeciwnym bowiem razie jest bezprzedmiotowy (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 12 marca 1957 r. - OSN z 1957 r., z. IV, poz. 91).W myśl art. 4 k.p.c. cudzoziemiec przebywający za granicą może być pozwany przez sąd polski tylko w sprawach o niektóre roszczenia majątkowe, nie może być zatem pozwany w sprawie o rozwód. Przepisów konwencyjnych, które by mogły mieć zastosowanie w niniejszym wypadku, nie ma, a przepisy art. 17 prawa międzynarodowego prywatnego nie regulują wypadku, gdy małżonkowie nie mieli nigdy wspólnego obywatelstwa. Szczególne przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1950 r. o właściwości sądów polskich w niektórych sprawach o rozwód (Dz. U. Nr 20, poz. 175) nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że pozew obywatela polskiego o rozwód wniesiony do sądu polskiego, jeżeli pozwany małżonek jest obywatelem innego państwa, nie był obywatelem polskim i nie przebywa w Polsce, podlega odrzuceniu z braku jurysdykcji krajowej, chyba że tę jurysdykcję wyjątkowo przewiduje umowa międzynarodowa lub przepis szczególny. Pozew w niniejszej sprawie podlega zatem odrzuceniu.