3 CR 145/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański (sprawozdawca). Sędziowie: K. Kwapiszewski, J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Kazimiery B. przeciwko Tadeuszowi B. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 23 listopada 1953 r.,zaskarżony wyrok uchylił, postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora zniósł i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym dnia 5 listopada 1953 r. powódka żądała orzeczenia rozwodu z winy pozwanego, przy czym twierdziła, że nie zna miejsca jego pobytu, gdyż pozwany wyjechał i od 1950 r. nie przesłał jej żadnej wiadomości. Jednocześnie powódka zgłosiła wniosek o ustanowienie kuratora do zastępowania pozwanego. Sąd Wojewódzki uwzględnił ten wniosek i po rozpoznaniu sprawy z udziałem kuratora na rozprawie w dniu 23 listopada 1953 r, orzekł rozwód z winy pozwanego.W pismach z dnia 4 i 5 grudnia 1953 r. skierowanych do Sądu na ręce sędziego, który przewodniczył na rozprawie w dniu 23 listopada 1953 r., pozwany, zamieszkały w tym czasie na obszarze Niemieckiej Republiki Federalnej, donosi sądowi, że powódka wprowadziła Sąd w błąd, gdyż od czasu wyjazdu pozwanego pozostawała z nim w stałym kontakcie korespondencyjnym. Pozwany żąda "unieważnienia rozprawy z dnia 23 listopada 1953 r." i wyciągnięcia wobec powódki "konsekwencji za wprowadzenie Sądu w błąd". Pozwany zapewnia, że nadal darzy powódkę uczuciem miłości i zamierza po powrocie do kraju (z chwilą ogłoszenia amnestii) wznowić z nią pożycie, a Sąd prosi o "przeszkodzenie temu, co (...) żona chciała zrobić". Pozwany do swych listów dołączył skierowany do niego list powódki z dnia 26 listopada 1953 r. W liście tym powódka zawiadamia pozwanego o rozwodzie orzeczonym dnia 23 listopada 1953 r. i zamieszcza m. in. następujące zdanie:"O ile będziesz pisał dowiedzieć się o rozwód, to nie podaj mnie, że ja Ciebie powiadomiłam, gdyż ja podałam, że Ty do mnie nie pisałeś żadnych listów i na tej podstawie ja otrzymałam rozwód, bo tak, to by pisali tu do Ciebie i ja bym musiała za zgodą Twoją dopiero otrzymać" (rozwód).Kurator pozwanego, uzyskawszy przywrócenie terminu, złożył rewizję, w której zarzucał nieważność postępowania wynikającą stąd, że "z winy powódki, która zataiła miejsce jego pobytu, pozwany pozbawiony został należytej możności obrony swych praw", a m. in. nie mógł podnieść w tym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, że nie ma rozkładu pożycia i że "strony wzajemnie darzą się uczuciem i ze sobą korespondują".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:List pozwanego z dnia 4 grudnia 1953 r. wpłynął do Sądu przed upływem terminu trzech tygodni od ogłoszenia wyroku Sądu Wojewódzkiego, czyli przed upływem terminu do złożenia rewizji. Treść tego listu, w związku z listem następnym z dnia 5 grudnia 1953 r., wskazuje na to, że pozwany żąda w istocie zniesienia (unieważnienia) postępowania przeprowadzonego z udziałem kuratora, skoro żądanie ustanowienia kuratora było nie uzasadnione. Powódka zmyśliła bowiem okoliczność, jakoby pozwany nieznany był z miejsca pobytu, i celowo wprowadziła w błąd Sąd Wojewódzki. Wniosek pozwanego znajduje uzasadnienie w przepisie art. 156 k.p.c., zachodzi bowiem oczywista potrzeba zniesienia postępowania.Należy wyjaśnić, że w zachodzącym w sprawie wypadku zgłoszenia wniosku z art. 156 k.p.c. już po ogłoszeniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji, lecz przed uprawomocnieniem się wyroku, nie może już nastąpić zniesienie postępowania przez ten Sąd, lecz właściwy jest w tym zakresie sąd rewizyjny. Pismo zawierające wniosek należy w takim razie uważać za rewizję, która nie musi zawierać żadnych dalszych wniosków lub podstaw, i musi być uwzględniona, jeśli tylko wniosek z art. 156 k.p.c. jest uzasadniony. W takim wypadku sąd rewizyjny powinien uchylić wyrok Sądu pierwszej instancji i znieść postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora.Z zasad powyższych należało orzec jak w sentencji już na podstawie rewizji złożonej przez samego pozwanego, wobec czego rewizja złożona później przez kuratora stała się bezprzedmiotowa.