3 CR 423/62
PostanowienieIzba Cywilna1962-06-29
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest wydanie przez sąd kolejnego postanowienia stwierdzającego prawa do spadku po tej samej osobie, jeśli poprzednie postanowienie jest już prawomocne i odmienne w swojej treści?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że istnienie dwóch prawomocnych postanowień o odmiennej treści w przedmiocie stwierdzenia praw do spadku po tej samej osobie narusza podstawowe zasady postępowania sądowego w sprawach cywilnych. Taka sytuacja prowadzi do niepewności prawnej, w której usunięciu Państwo jest szczególnie zainteresowane. W związku z tym, rewizja nadzwyczajna, mimo wniesienia jej po terminie, może odnieść skutek.Stan faktyczny
Sąd Grodzki w 1945 r. wydał dekret przyznania spadku po Janie S. na rzecz wdowy i czworga małoletnich dzieci. Mimo uprawomocnienia się tego orzeczenia, Sąd Powiatowy w 1961 r. wydał nowe postanowienie stwierdzające prawa do spadku, określając je inaczej i pomijając jednego ze spadkobierców. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie interesu Państwa i przepisów k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Powiatowego i odrzucił wniosek o stwierdzenie praw do spadku.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross (sprawozdawca). Sędziowie: S. Białek, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Katarzyny J. o stwierdzenie praw do spadku po Janie S., na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Nowym Sączu,uchylił zaskarżone postanowienie i odrzucił wniosek.Uzasadnienie faktyczneSąd Grodzki w Nowym Sączu wydał w dniu 26.X.1945 r. dekret przyznania spadku po zmarłym Janie S. na rzecz wdowy Katarzyny S. w 4/16 oraz na rzecz każdego z czworga małoletnich wówczas dzieci: Ireny, Juliana, Genowefy i Jana S. - po 3/16 części.Mimo uprawomocnienia się powyższego orzeczenia, Sąd Powiatowy w Nowym Sączu w dniu 20.IX.1961 r. ponownie stwierdził prawo do spadku po Janie S., i to - wbrew art. XVIII przep. wpr. pr. spadk. - w sposób odmienny, a mianowicie określając inaczej prawa do majątku objętego wspólnością ustawową oraz pomijając syna Juliana S. Ostatnio wymienione postanowienie, wobec niezaskarżenia go przez uczestników postępowania, uprawomocniło się.W dniu 19 maja 1962 r. wpłynęła do Sądu Najwyższego rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości, która zarzuca, że postanowienie Sądu Powiatowego z dnia 20 września 1961 r. narusza interes Państwa Ludowego oraz że zapadło ono z obrazą art. 366 i 228 k.p.c.Rewizja nadzwyczajna jest usprawiedliwiona.Istnienie bowiem dwóch orzeczeń odmiennej treści o stwierdzeniu praw do spadku po tej samej osobie narusza podstawowe zasady postępowania sądowego w sprawach cywilnych, a w szczególności powołane w rewizji nadzwyczajnej przepisy kodeksu postępowania cywilnego, które mają w sprawie zastosowanie z mocy art. 4 k.p.n. Ponieważ tego rodzaju sytuacja powoduje zarazem niepewność prawną, w której usunięciu Państwo jest szczególnie zainteresowane, przeto uzasadniony jest także zarzut naruszenia interesu Państwa Ludowego i w związku z tym rewizja nadzwyczajna, mimo wniesienia jej po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia, może odnieść pełny skutek.Z tych zasad Sąd Najwyższy na mocy art. 398 w związku z art. 387 k.p.c. oraz art. 4 k.p.n. orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- I NSNC 475/21 2022-04-06Czy dopuszczalne jest wydanie kolejnego prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po tej samej osobie, jeśli wcześniej wydano już prawomocne postanowienie w tej samej sprawie?
- I NSNC 132/20 2021-02-24Czy dopuszczalne jest wydanie drugiego, odmiennego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, gdy w obrocie prawnym istnieje już prawomocne postanowienie w tej samej sprawie?
- II NSNC 166/23 2023-11-16Czy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane w sytuacji, gdy istnieje już prawomocne postanowienie w tej samej sprawie, narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej i konstytucyjne zasady państwa prawnego?
- I NSNC 57/21 2022-03-09Czy dopuszczalne jest wydanie drugiego prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po tej samej osobie, gdy sprawa została już wcześniej prawomocnie rozpoznana?
- II NSNC 375/23 2023-10-19Czy dopuszczalne jest wydanie przez sąd kolejnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, gdy w obrocie prawnym istnieje już prawomocne postanowienie w tej samej sprawie?
Powołane przepisy
art. 366art. 4 KPart. 398art. 387 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.