3 CR 538/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Białek. Sędziowie: C. Tabęcki, J. Ignatowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława S., Juliana H., Józefa M., Ludwika M., Józefa Z. i Władysława B. przeciwko Spółdzielni Pracy Metalowców "Przyszłość" w S. o zapłatę 34.129,50 zł, po rozpoznaniu rewizji powodów od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 4 lutego 1960 r., zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu dla powiatu krakowskiego do rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 4 lutego 1960 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie odrzucił pozew Stanisława S. i 5 innych powodów przeciwko Spółdzielni Pracy Metalowców "Przyszłość" w S., w którym powodowie domagali się zasądzenia na rzecz każdego z nich po 9.021,50 zł wyjaśniając, że pozwana potrąciła im bezpodstawnie podatek od wynagrodzenia w takiej właśnie wysokości za czas od 1 września 1956 r. do 28 lutego 1959 r. Sąd Wojewódzki uznał, że wprawdzie pierwsza przesłanka współuczestnictwa formalnego przewidzianego w art. 63 pkt 2 k.p.c., tzn. wymaganie, aby dochodzone w jednej sprawie roszczenia kilku osób były jednego rodzaju i były oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, jest spełniona, jednakże powództwo nie odpowiada drugiemu wymaganiu tego przepisu, gdyż Sąd Wojewódzki nie jest właściwy dla rozpatrzenia roszczenia każdego z pozwanych z osobna. Z tych przyczyn Sąd Wojewódzki z mocy art. 207 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.Powyższe postanowienie zaskarżyli powodowie, ograniczając jednocześnie swe żądanie do łącznej kwoty 30.000 zł, tzn. do 5.000 zł dla każdego z nich, i wnosząc o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Powiatowemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sytuacji, gdy kilku powodów dokonuje niedopuszczalnego połączenia w jednym pozwie swych żądań, mogą wchodzie w rachubę dwa rozwiązania: albo pozew, jako nie podlegający merytorycznemu rozpoznaniu sądu, podlega odrzuceniu, albo też sąd nakazuje rozłączenie bezpodstawnie połączonych żądań w oddzielne powództwa. Kodeks postępowania cywilnego nie daje wyraźnej odpowiedzi na pytanie, które z tych dwu rozwiązań jest prawidłowe. Dlatego rozstrzygnięcia należy szukać w innych przepisach normujących problemy pokrewne oraz w ogólnej tendencji procesu socjalistycznego do ułatwienia stronie dochodzenia jej praw. W szczególności należy mieć na uwadze przyjętą przez nowelę do kodeksu postępowania cywilnego z dnia 23 kwietnia 1953 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 90) zasadę, że w razie niewłaściwości sądu lub niewłaściwości trybu wybranego przez stronę wszczynającą postępowanie sąd nie odrzuca pozwu, lecz przekazuje sprawę z urzędu do sądu właściwego albo też rozpoznaje sprawę w trybie właściwym (art. 207 i art. 228 k.p.c.).Tymi właśnie założeniami kierował się Sąd Najwyższy, przyjmując w uchwale Całej Izby Cywilnej z dnia 14 kwietnia 1954 r. C. Prez. 15/54 (OSN 1956, poz. 31), że "jeżeli w sprawie toczącej się przed sądem powiatowym jedną ze stron jest podmiot podlegający państwowemu arbitrażowi gospodarczemu, powód zgłasza rozszerzenie powództwa, w wyniku czego wartość przedmiotu sporu przewyższałaby kwotę 7.500 zł (obecnie 30.000 zł), sąd powiatowy powinien traktować wystąpienie z tym dalszym roszczeniem jako wytoczenie nowego powództwa i jeżeli sam jest właściwy rozpoznać je jako osobną sprawę, w razie zaś swej niewłaściwości - przekazać tę nową sprawę sądowi właściwemu.". W uzasadnieniu tej uchwały wyjaśniono przy tym, że "z art. 137 § 1, 207 § 1 k.p.c. i w ogóle z całokształtu przepisów i zasad wprowadzonych dekretem z dnia 23 kwietnia 1953 r. o zmianie niektórych przepisów postępowania w sprawach cywilnych wynika, że jakkolwiek sąd powinien z urzędu przestrzegać swej ustawowej właściwości oraz właściwości trybu postępowania, to jednak dokonanie przez stronę błędnego wyboru nie ma istotnego znaczenia i nie powinno wywoływać dla niej ujemnych skutków", albowiem "w procesie socjalistycznym decydujące znaczenie ma okoliczność, że strona zwróciła się do władzy sądowej o ochronę prawną, i sąd powinien przedsięwziąć wszystkie czynności niezbędne do rozpoznania zgłoszonego żądania i udzielenia ochrony prawnej, jeżeli żądanie strony na to zasługuje".Te same motywy muszą zdecydować o tym, że z dwu wyżej przedstawionych możliwości sąd w razie niedopuszczalnego połączenia w jednym pozwie żądań kilku powodów nie może pozwu odrzucić, lecz powinien żądania te rozłączyć, a jeśli - tak jak w sprawie niniejszej - sąd, do którego pozew wpłynął, nie będzie właściwy do rozpoznania wyodrębnionych spraw - powinien on te sprawy przekazać sądowi właściwemu.Kierując się tymi założeniami oraz mając na uwadze, że sądem właściwym do rozpoznania sprawy stanie się sąd powiatowy, Sąd Najwyższy zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu dla powiatu krakowskiego do rozpoznania.Zaznaczyć wypada, że sąd powiatowy będzie właściwy do rozpoznania żądań powodów bez względu na to, czy w związku z ograniczeniem ich żądań do 30.000 zł będą one rozpoznawane w jednej sprawie, czy też w razie bezskuteczności lub cofnięcia takiego ograniczenia zostaną one rozłączone w oddzielne sprawy.Z kolei wyjaśnić należy, że łączne lub oddzielne rozpoznanie sprawy żądań wszystkich powodów będzie zależało od tego, czy ograniczenie ich żądań do 30.000 zł stanie się skuteczne z tej przyczyny, że albo powodowie zrzekną się pozostałej części swych roszczeń, albo też pozwana wyrazi zgodę na częściowe cofnięcie pozwu (art. 209 § 1 k.p.c.).Jeżeli jedna z tych przesłanek zostanie spełniona, Sąd Powiatowy umorzy postępowanie w części przekraczającej żądanie zasądzenia na rzecz powodów kwoty 30.000 zł. Jeśli to nie nastąpi, Sąd Powiatowy dokona rozłączenia żądań powodów w odrębne sprawy, żądając od nich dodatkowych odpisów pozwu. Dodać należy, że rozłączenie w niniejszej sprawie może polegać na podziale żądań pozwu na dwa oddzielne pozwy, w każdym bowiem razie trzech powodów mogłoby w jednym pozwie dochodzić swych żądań także w wysokości nieograniczonej.Z zasad powyższych Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.