3 CR 81/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zakładów Piwowarsko-Słodowych w T. przeciwko Gerardowi S. o zapłatę 16.424,20 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 29 sierpnia 1957 r., zaskarżony wyrok o tyle zmienił, że zasądzoną od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 8.211,60 zł obniża do kwoty 7.999,70 zł.Uzasadnienie faktycznePozwany był zatrudniony w charakterze szofera u strony powodowej i w dniu 23 października 1950 r. spowodował najechanie furmanki, wskutek czego poniósł śmierć Paweł K. Wdowa po zmarłym Teresa K. wystąpiła z powództwem przeciwko właścicielowi samochodu, Zakładom Piwowairsko-Słodowym (powodowi w sprawie niniejszej) i w sprawie II C 4411/53 Sąd Wojewódzki w Katowicach zasądził od tych Zakładów na jej rzecz rentę miesięczną w kwocie 130 zł począwszy od dnia 1 listopada 1950 r. do dnia 31 grudnia 1952 r. oraz w kwocie 162,50 zł od dnia 1 stycznia 1953 r. a nadto kwotę 4.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną.W sprawie niniejszej Zakłady Piwowarsko-Słodowe w powództwie regresowym domagały się zasądzenia od pozwanego Gerarda S. sumy 16.423,20 zł z 8% od dnia 19 sierpnia 1954 r. tytułem zwrotu zapłaconych Teresie K. kwot oraz zwrotu poniesionych dalszych kosztów.Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 1957 r. Sąd Wojewódzki w Katowicach zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 8.211,60 zł z 8% od dnia 19 sierpnia 1954 r. przyjmując, że również strona powodowa przez powierzenie pozwanemu jako szoferowi III kategorii prowadzenia samochodu o ładowności ponad 1,5 tony przyczyniła się do powstania szkody, co uzasadnia z mocy art. 158 § 2 k.z. zmniejszenie odszkodowania do połowy.W rewizji pozwany, wnosząc o zmianę względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w części zasądzającej, zarzuca naruszenie art. 475, 134 i 158. k.z. oraz art. 242 § 1 i 330 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W konkretnym przypadku chodzi o roszczenie regresowe strony powodowej jako właściciela samochodu, która zapłaciła odszkodowanie, w stosunku do pozwanego jako szofera, z którego winy szkoda nastąpiła. Zgodnie z art. 147 k.z. osoby odpowiadające za cudze czyny, mają zwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli udowodnią, że szkoda powstała z jego winy.Istotną cechą roszczenia, które normuje wspomniany przepis jest jego samoistność, związana z faktem zapłaty dokonanej przez osobę odpowiedzialną za cudze czyny. Dlatego też sprawa wewnętrznego stosunku obligacyjnego, który może łączyć osobę odpowiedzialną za cudzy czyn lub inną osobę odpowiedzialną z mocy art. 152-153 k.z. ze sprawcą szkody jest przy roszczeniach regresowych w dziedzinie deliktów bez znaczenia.W świetle powyższego zarzut rewizji, że Sąd Wojewódzki nie uwzględnił okoliczności, iż odpowiedzialność pozwanego w stosunku do strony powodowej opiera się na art. 239 w związku z art. 448 k.z. oraz że w związku z tym roszczenie strony powodowej z uwagi na upływ rocznego terminu od dnia zakończenia między stronami stosunku pracy podlega skutkom prekluzji z art. 473 k.z., uznać należy za chybiony.Natomiast wychodząc poza granice rewizji (art. 380 § 1 pkt 2 k.p.c.) zauważyć należy, że opierając swoje rozstrzygnięcie odnośnie zasądzenia od pozwanego na rzecz powodowych Zakładów kwoty 8.211,60 zł na art. 147 i 158 k.z. Sąd Wojewódzki naruszył powyższe przepisy. Art. 147 k.z., który uzależnia roszczenie regresowe osoby odpowiedzialnej za cudzy czyn do sprawcy od wykazania, że szkoda powstała z jego winy, może bowiem mieć zastosowanie jako norma ustalająca repartycję ciężaru szkody tylko w przypadku wykazania wyłącznej winy sprawcy. Natomiast jeżeli w procesie regresowym okaże się (jak to miało miejsce w sprawie niniejszej), że szkoda nie powstała z wyłącznej winy sprawcy, lecz że przyczynił się do niej sam powód żądający regresu lub inne osoby, za które on odpowiada, wówczas roszczenie jego, jako osoby odpowiedzialnej za cudze czyny lub z mocy art. 152-153 k.z. znajduje oparcie nie w normie art. 147 k.z., lecz art. 137 § 2 k.z. Okazuje się bowiem, że jest on współsprawcą szkody i odpowiada także za własny czyn i to zawiniony.Niemniej jednak mimo powyższego uchybienia zaskarżony wyrok w ostatecznym wyniku odpowiada prawu.Uwzględniając bowiem winę pozwanego jako kierowcy, stwierdzoną prawomocnym wyrokiem karnym, który wbrew twierdzeniom skarżącego wiąże również w niniejszym procesie Sąd cywilny z mocy art. 7 k.p.c. co do faktu popełnienia przez pozwanego przestępstwa, oraz okoliczność, którą ustalił Sąd Wojewódzki, a która wskazuje również na współwinę strony powodowej, uznać należy rozdział regresu, przyjęty w zaskarżonym wyroku za słuszny i nie naruszający art. 137 § 2 k.z. W związku z powyższym odpaść musi również zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 158 k.z. i art. 330 k.p.c., skoro przepisy te dotyczą jedynie roszczeń odszkodowawczych nie zaś regresowych, unormowanych odrębnymi przepisami.Również wbrew zarzutom skarżącego roszczeniem regresowym objęte być muszą wszelkie odsetki i koszty, jakie strona powodowa zapłaciła poszkodowanej Teresie K., jako będące w normalnym związku przyczynowym z działaniem pozwanego. Jedynie jako nie pozostające w normalnym związku przyczynowym należy uznać koszty postępowania arbitrażowego między stroną powodową a PZU, w związku z czym zaskarżony wyrok należało o tyle tylko zmienić, że w miejsce kwoty 8.211,60 zł zasądzić od pozwanego na rzecz powodowych Zakładów kwotę 7.999,70 zł. W pozostałej zaś części rewizja pozwanego podlega oddaleniu.