3 CR 983/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w D. przeciwko Tadeuszowi K., Jadwidze J. i Cecylii M. o 25 666,18 zł, po rozpoznaniu rewizji Cecylii M. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 11 czerwca 1958 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePrezydium Miejskiej Rady Narodowej w D., działające przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzki Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w R. domagało się zasądzenia solidarnie od pozwanych Tadeusza K., Jadwigi J. i Cecylii M. kwoty 25 666,18 zł z 8% od dnia 4 marca 1958 r.W uzasadnieniu żądania strona powodowa podniosła, że uwzględniając prośbę pozwanego K. uchwałą z dnia 27 lipca 1956 r. wyraziła zgodę na dokończenie przez M.P.R. w D. budowy domu jednorodzinnego, stanowiącego własność tego pozwanego a postawionego na działce w D. przy ul. S. Działka ta składa się z dwu parcel gruntowych 918/4, 921/3 obj. lwk 453 gm. D. Z końcem 1957 r. roboty zostały ukończone a koszt ich wyniósł 60 943,62 zł. Na poczet tej kwoty pozwany wpłacił 35 277,44 zł, pozostałej zaś kwoty 25 666,18 zł dotychczas nie uiścił. Ponadto strona powodowa wyjaśniła, że wspomniane wyżej parcele zostały nabyte przez pozwanego K. nieformalnym aktem kupna od pozwanej Jadwigi J., że następnie parcele te łącznie z domem nabyła od Jadwigi J. aktem notarialnym z dnia 22 listopada 1957 r. pozwana Cecylia M.Odpowiedzialność wszystkich pozwanych opiera się więc zdaniem strony powodowej na zasadzie art. 136 i 137 k.z.Pozwany K. uznał żądanie pozwu, natomiast pozostałe dwie pozwane wniosły o oddalenie powództwa.Wyrokiem z dnia 11 czerwca 1958 r. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie uwzględnił powództwo w całości w stosunku do pozwanych Tadeusza K. i Cecylii M., oddalając je natomiast w stosunku do pozwanej Jadwigi J.Sąd ustalił następujący stan faktyczny:Pozwany M. budował na nieruchomości pozwanej J., nieformalnie od niej kupionej domek jednorodzinny. Stosownie do porozumienia z pozwanym K. powód zlecił M.P.R.D. w D. dokończenie budowy tego domu z tym, że pozwany K. zobowiązał się zapłacić powodowi koszt wykończenia budynku w kwocie 60 943,62 zł.Po wykończeniu domu i częściowej spłacie długu pozwany Kania Winien był na koniec r. 1957 kwotę objętą pozwem.Powód nie zabezpieczył swej wierzytelności hipotecznie.W międzyczasie pozwana J. jako właścicielka parcel, na których postawiono domek, i pozwany K. z żoną, uważający się za właściciela domku, wspomnianą umową sprzedaży z dnia 22 listopada 1957 r. grunt i domek sprzedali pozwanej Cecylii M. i jej mężowi Janowi.Na podstawie tych ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, że roszczenie strony powodowej w stosunku do pozwanego K. znajduje oparcie w art. 218 § 2 k.p.c. i art. 341 § 2 k.p.c., zaś w stosunku do pozwanej M. w art. 188 § 1 k.z. Jeżeli natomiast chodzi o pozwaną J., jest ona zbywcą parcel gruntowych, na których wierzytelność powoda nie ciążyła bezpośrednio. Nie pozostawała ona również w stosunku obligacyjno-umownym z powodem. Wobec czego, zdaniem Sądu I instancji, pozwana ta za dług zaciągnięty przez K. nie odpowiada.Powyższy wyrok zaskarża rewizją jedynie pozwana Cecylia M., wnosząc o uchylenie względnie zmianę tego wyroku i oddalenie powództwa oraz przyznanie kosztów procesu za obie instancje.Skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego (art. 188 § 1 k.z.), sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału oraz uchybienia procesowe mogące mieć wpływ na wynik sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżąca zarzuca, że Sąd Wojewódzki z naruszeniem art. 242 § 1 k.p.c. i 188 § 1 k.z. przyjął również jej odpowiedzialność za dochodzoną w pozwie kwotę, pomijając okoliczność, że zobowiązanie pozwanego K. do spłaty reszty roszczenia strony powodowej było zobowiązaniem ściśle osobistym, nie obciążającym nieruchomości, tym bardziej że dom wybudowany na cudzej parceli stanowił własność pozwanego K., a więc osoby innej niż właściciel parcel. Ponadto z art. V umowy kupna-sprzedaży z dnia 22 listopada 1957 r. wynika, iż pozwany K. uznał dług stanowiący sporną kwotę i zobowiązał się spłacić z wyłączeniem pozwanej Cecylii M.Zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Jak trafnie podnosi Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swego wyroku, art. 188 § 1 k.z. odnosi się do wierzytelności, które powstały wskutek tego, że wierzyciel udzielił.kredytu w interesie majątku lub przedsiębiorstwa, licząc na to, że rękojmią zapłaty jego wierzytelności będzie wartość danego majątku lub przedsiębiorstwa, powiększona lub zachowana dzięki udzieleniu przez niego kredytu (vide orzeczenie SN z 21 stycznia 1946 r. C. 1238/45 Państwo i Prawo 1946 str. 17). Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż wierzytelność strony powodowej powstała właśnie przy zaistnieniu wspomnianych wyżej przesłanek.Bezsporne dalej jest w sprawie, że parcele stanowiące własność pozwanej J. wraz z domem jednorodzinnym wybudowanym przez pozwanego K. i wykończonym za pieniądze uzyskane w drodze kredytu od strony powodowej nabyła na podstawie aktu notarialnego pozwana Cecylia M.Za trafne należy uznać również ustalenie, że w chwili zbycia nieruchomości wierzytelność powoda już istniała i nabywcy, tj. pozwana M. i jej mąż wiedzieli o istnieniu tej wierzytelności, o czyim świadczy treść urnowy sprzedaży z dnia 22 listopada 1957 r.W świetle tych bezspornych ustaleń słusznie Sąd Wojewódzki uznał, że pozwana M. odpowiada na zasadzie art. 188 § 1 k.z. solidarnie za dług zaciągnięty przez pozwanego K. Wbrew stanowisku reprezentowanemu w skardze rewizyjnej dług, o którym mowa, ciążył na majątku sprzedanym przez pozwanego K., ponieważ wynikł z wykonania robót i nakładów poczynionych właśnie w tym majątku. Ponadto zauważyć należy, że jak trafnie stwierdza Sąd Wojewódzki w motywach zaskarżonego wyroku, art. 188 § 1 k.z. ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej, dlatego też oświadczenie pozwanego K. zawarte w akcie notarialnym, iż zobowiązuje się zaspokoić roszczenie powoda, nie może uchylić wynikającej z tego przepisu solidarnej odpowiedzialności pozwanej jako nabywcy ze zbywcą.Wreszcie podniesione dopiero w rewizji twierdzenia, kwestionujące, by strona powodowa wykończyła dom w stopniu nadającym się do zamieszkania, i powołany dowód ze świadków na stwierdzenie tej okoliczności nie zasługują na uwzględnienie jako twierdzenie i dowody, które mogły być powołane przez skarżącą już w I instancji (art. 18 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych).