4 CR 613/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kałamajski, M. Piekarski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Agnieszki K. przeciwko Alfonsowi B. o odtworzenie akt, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Generalnego Prokuratora od postanowienia Sądu Powiatowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 10 stycznia 1958 r.,stwierdził, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów prawa.Uzasadnienie faktyczneAgnieszka K. wniosła o odtworzenie zaginionych akt sprawy b. Sądu Okręgowego w Chojnicach Wydział Zamiejscowy w Starogardzie Gdańskim, w której zapadł w 1936 r. i uprawomocnił się wyrok zaoczny zasądzający od Alfonsa S. na rzecz wnioskodawczyni i jej syna po 60 zł miesięcznie renty jako odszkodowania za pozbawienie przez pozwanego życia męża wnioskodawczyni.Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 10 stycznia 1958 r. stwierdził, że odtworzenie akt jest niemożliwe. Postanowienie to uprawomocniło się.W dniu 2 sierpnia 1960 r. Prokurator Generalny złożył rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie wniosku Agnieszki K. do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzuca naruszenie przepisów postępowania (art. 236 § 1, 242 § 1 i 481 k.p.c.) oraz interesu Państwa Ludowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut pogwałcenia przepisów postępowania jest słuszny.Ponieważ Agnieszka K. zeznała przed sądem Powiatowym, że jej sprawę przeciwko Z. prowadził jej brat oraz Jan P., obowiązkiem tego Sądu było dopuszczenie z urzędu (art. 236 § 1 k.p.c.) dowodu z przesłuchania tych osób na okoliczność, jaka była treść wyroku. Było to tym bardziej konieczne, że sam fakt zapadnięcia wyroku w sprawie z powództwa Agnieszki K. przeciwko Alfonsowi B. o rentę został przyznany przez B. i wynikał z zapisów w zachowanym repertorium z 1936 r.Nie można się natomiast zgodzić z poglądem wyrażonym w rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżone postanowienie narusza interes Państwa Ludowego.W myśl art. 484 k.p.c. odtworzenie akt sprawy prawomocnie zakończonej dopuszczalne jest tylko dla dwóch numeratywnie wyliczonych w § 2 art. 404 k.p.c. celów: dla wykonania zapadłego w sprawie orzeczenia lub dla wznowienia postępowania. Odtworzeniu podlega przy tym tylko ta część akt, która jest niezbędna do realizacji aktualnego w danym wypadku celu. Ponieważ w niniejszej sprawie nie chodzi o wznowienie postępowania, przeto jako jedyny dopuszczalny cel odtworzenia akt pozostaje umożliwienie wnioskodawczyni prowadzenia egzekucji zasądzonych na jej rzecz kwot.Według złożonego w postępowaniu wyjaśniającym przed prokuratorem zeznania Jana P. (odpis protokołu dołączony został do rewizji nadzwyczajnej), wyrokiem zasądzono 40 zł na rzecz pełnoletniego już od szeregu lat syna Agnieszki K., a 20 zł miesięcznie na rzecz jej samej. Kwota 60 zł z 1936 r. w przeliczeniu na obecną walutę wynosi 60 gr, czyli 7 zł 20 gr rocznie, a za całe 24 lata wraz z odsetkami (pomijając już kwestię przedawnienia części zasądzonych roszczeń) mniej niż 200 zł. Nie można przyjąć, by uniemożliwienie wnioskodawczyni uzyskania tytułu wykonawczego na tę kwotę stanowiło naruszenie interesu Państwa Ludowego.Z tych względów, wobec złożenia rewizji nadzwyczajnej po upływie 6 miesięcy od daty prawomocności zaskarżonego postanowienia, Sąd Najwyższy ograniczył się do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z pogwałceniem przepisów prawa (art. 399 § 1 k.p.c.).Z treści wniosku Agnieszki K. wynika, że nie było jej zamiarem egzekwowanie zasądzonej w 1936 r. renty, lecz chodziło jej o uzyskanie możliwości wytoczenia przeciwko B. nowego powództwa o zasądzenie renty należnej jej w aktualnym obecnie stanie rzeczy (art. 163 § 2 k.z.). Jeżeli taki był cel, dla którego wnioskodawczyni zwróciła się do sądu, to całe postępowanie o odtworzenie akt było nie tylko zbędne, ale także ze względu na przepis art. 484 § 2 k.p.c. niedopuszczalne, wszczęte zaś zostało dlatego tylko, że wnioskodawczyni błędnie sądziła, iż musi ono poprzedzać wytoczenie powództwa o podwyższenie renty.Jeżeli istnienie prawomocnego orzeczenia zapadłego w sprawie, której akta zaginęły, stanowi materialnoprawną przesłankę roszczeń, których strona pragnie dochodzić, istnienie, treść i fakt prawomocności orzeczenia powinny być udowodnione w procesie o te roszczenia. Niedopuszczalne jest natomiast odtwarzanie zaginionych akt sprawy prawomocnie zakończonej po to tylko, aby wykazać, że w sprawie tej zapadło określonej treści orzeczenie.Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w orzeczeniu Wa C 53/48 z dnia 12.III.1948 r. (DPP 1948 r., nr 8, str. 35).Wnioskodawczyni powinna zatem wytoczyć przeciwko B. powództwo o zmianę wysokości renty zasądzonej w 1936 r. W tym procesie powódka będzie miała możność dowodzić wszelkimi przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego środkami dowodowymi, że zapadł i uprawomocnił się wyrok zasądzający z powoływanego przez nią tytułu rentę od pozwanego na jej rzecz. Przeprowadzenie takiego dowodu przesądzi zasadę powództwa oraz wyłączy uwzględnienie ewentualnego zarzutu przedawnienia praw odszkodowawczych powódki. Wykazanie wysokości zasądzonej w 1936 r. renty nie będzie potrzebne, gdyż wysokość wówczas zasądzonej renty jest dla wyniku nowego procesu obojętna.