4 CR 636/61
WyrokIzba Cywilna1962-02-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku śmierci poszkodowanego w wyniku wypadku komunikacyjnego, obniżenie odszkodowania na podstawie art. 158 § 2 k.z. z powodu przyczynienia się zmarłego do szkody, jest dopuszczalne, gdy o roszczenie ubiegają się osoby bliskie zmarłego?Ratio decidendi
Wyrażenie 'poszkodowany' w art. 158 § 2 k.z. oznacza osobę, której bezpośrednio wyrządzono szkodę, a nie osoby bliskie dochodzące roszczeń w związku ze śmiercią poszkodowanego. Zastosowanie art. 158 § 2 k.z. w przypadku roszczeń osób bliskich jest niedopuszczalne, a obniżenie odszkodowania o 50% z powodu przyczynienia się zmarłego do szkody było nieuzasadnione.Stan faktyczny
Powodowie domagali się odszkodowania w związku ze śmiercią Wacława K., który zginął w wypadku komunikacyjnym. Zmarły, będąc pod wpływem alkoholu, położył się na środku szosy, gdzie został przejechany przez autobus PKS. Kierowca autobusu został skazany za nieumyślne spowodowanie śmierci. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, ale obniżył odszkodowanie o 50% z powodu przyczynienia się zmarłego do szkody. Powodowie wnieśli rewizję, kwestionując możliwość obniżenia odszkodowania na rzecz osób bliskich.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powodów.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Anny K. oraz Jana, Haliny, Ryszarda i Sabiny K. przeciwko Państwowej Komunikacji Samochodowej w Koszalinie i Janowi I., o odszkodowanie, na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 25 kwietnia 1961 r., oddalił rewizjęUzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od PKS i Jana I. solidarnie odszkodowania w związku ze śmiercią męża Anny K. i ojca pozostałych powodów - Wacława K. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, obniżając jednak odszkodowanie o 50% (art. 158 § 2 k.z.). Sąd ustalił, że Wacław K. w stanie kompletnego zamroczenia alkoholem w dniu 2 lutego 1960 r. wieczorem położył się na środku szosy i zasnął. Prowadzący autobus PKS pozwany I. przejechał K. i spowodował tym jego śmierć. Kierowca został prawomocnie skazany za nieumyślne spowodowanie śmierci K. przez to, że prowadząc autobus nie zatrzymał go po zauważeniu na szosie przeszkody i wskutek tego przejechał śpiącego na szosie K.W rewizji powodowie domagają się uwzględnienia powództwa w całości, zarzucając naruszenie art. 158 § 2 k.z. przez przyjęcie, że przyczynienie się zmarłego do szkody uzasadnia obniżenie odszkodowania, gdy poszkodowanymi są powodowie, a nie zmarły. Nadto skarżący podnoszą, że zmarły nie przyczynił się do wyrządzenia mu szkody.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, zważył, co następuje.Wbrew zarzutom rewizji zgromadzony materiał dowodowy nie tylko w pełni uzasadnia przyjęcie, że zmarły przyczynił się do swej śmierci, ale uzasadniałby pogląd, że wina zmarłego znacznie przeważa winę kierowcy, a co za tym idzie uzasadniałby poważniejsze obniżenie odszkodowania niż o 50%.Sugerowana przez skarżących wykładnia art. 158 § 2 k.z. jest nie do przyjęcia. Nie było nigdy wątpliwości, że wyrażenie poszkodowany, użyte w art. 158 § 2 k.z. oznacza osobę, której bezpośrednio wyrządzono szkodę, a nie osoby, którym służą roszczenia przewidziane w art. 162 i 166 k.z. wskutek śmierci bezpośredniego poszkodowanego. Takie rozumienie określenia poszkodowany uzasadnia choćby użycie w art. 162 § 1 k.z. oraz w art. 166 k.z. słów w razie śmierci poszkodowanego. Inna wykładnia prowadziłaby zresztą do nonsensownych wyników.Z braku uzasadnionych podstaw rewizję należało oddalić (art. 383 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- II CSKP 136/23 2025-06-18Czy w sprawie o zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej, gdy odpowiedzialność ubezpieczyciela opiera się na zasadzie ryzyka, a poszkodowany przyczynił się do powstania szkody, sąd drugiej instancji może oddalić apelacj…
- IV CR 398/85 1985-12-07Czy zachowanie poszkodowanego, który spożywał alkohol ze sprawcą wypadku, a następnie zgodził się na jazdę z nietrzeźwym kierowcą, stanowi przyczynienie się do powstania szkody w rozumieniu art. 362 k.c. i powinno skutko…
- IV CSK 87/13 2013-09-12Czy przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia za krzywdę na podstawie art. 446 § 4 k.c. oraz odszkodowania za szkodę majątkową na podstawie art. 446 § 3 k.c. uwzględnia się przyczynienie się do powstania szkody przez oso…
- I PR 19/70 1970-02-20Czy przy ustalaniu wysokości odszkodowania z tytułu śmierci osoby bliskiej na podstawie art. 446 § 3 k.c. należy uwzględniać wypłaty z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego oraz odprawy pośmiertnej i zasiłku…
- I CSK 660/11 2012-07-12Czy przyczynienie się zmarłego do powstania szkody uzasadnia automatyczne zmniejszenie odszkodowania należnego jego najbliższemu członkowi rodziny z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej, zgodnie z art. 446 § 3…
Powołane przepisy
art. 158 § 2art. 162art. 162 § 1art. 166art. 383 KPC§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.