4 CR 758/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wiszniewski (sprawozdawca). Sędziowie: F. Szczepański, A. Meszorer.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Firmy "O" - Cukiernia-Piekarnia S. S. i s-ka w P. przeciwko Spółdzielni Spożywców w P. o zapłatę 128.340 zł, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 26 lipca 1961 r.,1.uchylił zaskarżony wyrok w punkcie I w części zasądzającej więcej niż 108.925 zł 50 gr z odsetkami i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu;2.zmienił zaskarżony wyrok w części zasądzającej odsetki w ten sposób, że datą początkową zasądzonych odsetek jest dzień 19 stycznia 1957 r.;3.w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowodowa Spółka domagała się zasądzenia od pozwanej Spółdzielni kwoty 128.340 zł twierdząc, co następuje:W dniu 31.I.1950 r. pozwana przejęła urządzenia przedsiębiorstwa cukierniczego powódki, a następnie przekazała je jako własne Zakładom Gastronomicznym "Wschód" w P. Przeciwko tym Zakładom powódka wytoczyła powództwo, które jednak zostało oddalone, gdyż Zakłady te, będąc w dobrej wierze, nabyły własność powyższego urządzenia. Powódka dochodzi zatem od pozwanej kwoty 126.322 zł tytułem odszkodowania z tytułu sprzedaży przez pozwaną urządzenia powódki oraz kwoty 2.018 zł z tytułu zwrotu kosztów powyższego procesu przegranego przez powódkę.Sąd Wojewódzki w swym pierwszym wyroku uwzględnił powództwo częściowo, zasądził mianowicie kwotę 78.730 zł, a oddalił dalej idące powództwo.Na skutek rewizji obu stron Sąd Najwyższy uchylił powyższy wyrok w całości.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki przesłuchał biegłego Z., po czym zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 118.925,50 zł, tj. tyle, ile podał biegły w swej opinii. Motywy powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego są następujące:Powódka oddała pozwanej w posiadanie według inwentarza sporządzonego 31.I.1950 r. szereg przedmiotów stanowiących urządzenie cukierni i piekarni, a będących jej własnością. Powództwo powódki przeciwko Zakładom Gastronomicznym w P. zostało oddalone, gdyż Zakłady te wykazały, że w roku 1952 nabyły odpłatnie w dobrej wierze powyższe urządzenie od pozwanej, która podawała się za właścicielkę tych rzeczy. Wartość tych rzeczy w roku 1952 ustalił Sąd Wojewódzki na kwotę 118.926,50 zł, opierając się na opinii biegłego Z.Powódka nie zaskarżyła powyższego wyroku. Zaskarżyła go natomiast pozwana w części, w której Sąd Wojewódzki zasądził od niej więcej niż 50.000 zł.Uzasadnienie prawneSkarżąca zgłosiła w rewizji szereg zarzutów, po kolejnym rozpoznaniu których Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżąca zarzuca, że biegły Z., na którego opinii oparty jest zaskarżony wyrok, nie jest właściwym biegłym, gdyż jest on rzeczoznawcą jedynie w sprawach drzewnych i stolarstwa, a tymczasem większość przedmiotów, których dotyczy niniejszy proces, nie wchodzi w zakres znawstwa tego biegłego. Zarzut ten nie może uzasadniać uwzględnienia rewizji.W toku postępowania przed Sądem Wojewódzkim pozwana miała dostateczną okazję, by zarzut taki zgłosić zarówno przed złożeniem opinii biegłego Z., jak i po złożeniu przezeń opinii na piśmie. Mimo że w swym piśmie przygotowawczym z 18.VIII.1961 r. pozwana ustosunkowała się szeroko do opinii biegłego Z., to jednak nie kwestionowała jego kwalifikacji. Zresztą treść opinii tego biegłego nie dawała Sądowi Wojewódzkiemu podstaw do wątpliwości w tym przedmiocie. Biegły Z. nie był jedynym biegłym, jaki został przesłuchany w niniejszym procesie. Wyniki opinii biegłych są tak zbliżone, że nie narusza prawa ani przyjęcie przez Sąd Wojewódzki opinii biegłego Z. jako podstawy wyroku, ani też niepowołanie przez Sąd Wojewódzki jeszcze jednego biegłego.Nie mógłby również uzasadnić uwzględnienia rewizji zarzut, że biegły Z. uwzględnił zbyt wysokie ceny, nie podał stanu poszczególnych rzeczy i nie uwzględnił stopnia zużycia każdej z nich. Nie wiadomo, czy rzeczy, których dotyczy niniejszy proces, istnieją jeszcze, ani też gdzie się ewentualnie znajdują. Szkodę powódki można określić jedynie w przybliżeniu. Trafnie stwierdził Sąd Wojewódzki, że z zeznań biegłego Z. wynika, iż określając wartość poszczególnych rzeczy, miał on na uwadze ich zużycie. Skoro zaś sama skarżąca spowodowała niemożliwość zbadania szczegółowego stanu poszczególnych przedmiotów, zbywając rzeczy powódki i nie wskazując, gdzie one są, to nie może wymagać, by określenie cen poszczególnych przedmiotów, które nie były nowe, było dokonane z absolutną ścisłością.Jeżeli więc Sąd Wojewódzki oparł się na opinii biegłego, wydanej - z konieczności - bez oględzin tych rzeczy, to w gruncie rzeczy wysokość szkody została przez Sąd Wojewódzki ustalona na podstawie art. 330 k.p.c. i bez naruszenia tego przepisu.Skarżąca, uniemożliwiając powódce ścisłe udowodnienie cen, musi obecnie pogodzić się z pewnym ryzykiem, jakie wynika z zawinionej przez nią samą niemożliwości ścisłego oszacowania tych rzeczy.Zarzut rewizyjny, że zaskarżony wyrok nie podaje podstawy prawnej rozstrzygnięcia ani nie powołuje przepisów, nie mógłby uzasadnić rewizji. Nie wchodząc w to, czy w ogóle i ewentualnie w jakim wypadku można by przyjąć, że takie wątpliwości mogły wpłynąć na wynik sprawy (art. 371 § 1 pkt 4 k.p.c.), wystarczy w niniejszej sprawie stwierdzić, że podstawa prawna zaskarżonego wyroku i zastosowane przez Sąd Wojewódzki przepisy wynikają z całą oczywistością z poprzedniego wyroku Sądu Najwyższego, na który zaskarżony wyrok się powołuje.Trafny jest natomiast zarzut skarżącej dotyczący nieuwzględnienia przez Sąd Wojewódzki tego, że w opisie przedmiotów zostało zaznaczone, iż kasa bonowa stanowi własność O.U.L.Skoro z zaskarżonego wyroku nie wynika, czy ta pozycja została objęta zasądzoną kwotą globalną, a nie rozważona w zaskarżonym wyroku kwestia własności tej kasy ma znaczenie istotne dla wyniku sprawy w tym zakresie - należało co do kwoty 10.000 zł (mającej stanowić wartość tej kasy) zaskarżony wyrok uchylić.Natomiast co do powyższej pozycji chybiony jest zarzut skarżącej, jakoby miał tu zastosowanie art. 256 k.p.c. W podpisanym (jak się wydaje) przez obie strony pisemnym "spisie remanentu", przy pozycji 3 "kasa bonowa" zapisane jest "właściciel O.U.L.". Z tego jednak nie wynikają bynajmniej ograniczenia dopuszczalności dowodzenia, że właścicielem owej kasy była powódka. W myśl art. 256 k.p.c. niedopuszczalny jest pomiędzy uczestnikami danej czynności dowód ze świadków i z przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu. Dowodami tymi nie mogłaby więc żadna ze stron dowodzić, że danego oświadczenia nie złożyła albo że złożone przez nią oświadczenie miało inną treść (szerszą, węższą lub odmienną). Natomiast kwestia, czy to, co strona oświadczyła w dokumencie, jest prawdą, a zatem, czy rzeczywiście właścicielem owej kasy był O.U.L., jest kwestią, której art. 256 k.p.c. w ogóle nie dotyczy.Na stronie powodowej spoczywa ciężar dowodu co do faktów, z których wynikałoby, że właścicielką owej kasy była powódka. Dowód taki będzie o tyle trudny, że sama powódka podała O.U.L. jako "właściciela". W tym zakresie zaskarżony wyrok nie zawiera żadnych konkretnych ustaleń, mimo że kwestia ta była sporna.Należało nadto wziąć z urzędu (art. 380 § 1 pkt 4 k.p.c.) pod rozwagę, że skoro pozew został doręczony pozwanej w dniu 18.I.1957 r., a powódka nie twierdzi, by już wcześniej wezwała pozwaną do zapłaty dochodzonej pretensji, to odsetki należą się powódce nie - jak to Sąd Wojewódzki zasądził - od daty, którą powódka podała jako dzień sporządzenia pozwu, lecz od dnia 19.I.1957 r. (art. 248 § 1 k.z.).W konsekwencji należało co do terminu początkowego odsetek dokonać powyższej zmiany.