4 CR 776/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zakładów Przemysłu Terenowego w T. przeciwko Czesławowi S. o 16 998 zł po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego Ośrodka w Toruniu z dnia 29 kwietnia 1959 r., oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW wyniku starań za pośrednictwem Wojewódzkiego Zarządu Przemysłu powodowe Zakłady dostarczyły pozwanemu, właścicielowi "Wytwórni galanterii z drzewa i metali", ze swych zapasów towarowych w dniu 8 grudnia 1956 r. 2000 sztuk oprawek do żarówek, a następnie w dniu 3 stycznia 1957 r. dalsze 300 sztuk takich oprawek oraz 500 sztuk wieszaków izolacyjnych. W fakturze z dnia 10 grudnia 1956 r., dotyczącej pierwszej partii towaru, policzone zostały ceny hurtowe, w fakturach natomiast z dnia 10 i 14 stycznia 1957 r. odnoszących się do pozostałego towaru policzone zostały ceny wyższe - detaliczne.Powodowe Zakłady twierdząc, że sprzedały pozwanemu towar po cenach detalicznych i że omyłkowo wystawiona pierwsza faktura została rachunkiem dodatkowym z dnia 14 stycznia 1957 r. sprostowana, żądał zasądzenia od pozwanego 16 998 zł.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego 7640 zł z odsetkami oraz oddzielnie odsetki zwłoki od sum wpłaconych przez pozwanego za okres od chwili ich wymagalności do dnia zapłaty, oddalił powództwo o 4490 zł i umorzył postępowanie w pozostałej części. Sąd uznał za uzasadniony zarzut pozwanego, iż w przypadku gdy towar powinien być liczony po cenach hurtowych jedynie w stosunku do pierwszej partii towaru, za który należność została obliczona w fakturze z dnia 10 grudnia 1956 r. po cenie hurtowej i Sąd nie dopatrzył się przesłanek uprawniających powoda do uchylenia się od skutków prawnych.swego pierwotnego oświadczenia. Żądanie przeto powoda odnośnie do dopłaty za towar z grudnia 1956 r. Sąd Wojewódzki jako bezzasadne oddalił. Słusznie natomiast - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - powodowe Zakłady żądają zapłaty za pozostały towar według cen detalicznych zgodnie z wystawionymi fakturami, jeśli bowiem pozwany na podane ceny nie zgadzał się, powinien był bądź zwrócić towar, bądź zapłacić odszkodowanie według zasad niesłusznego wzbogacenia. Pozwany stoi na stanowisku, że umowa sprzedaży doszła do skutku, co zobowiązuje go do zapłacenia za towar według cen podanych przez powoda w fakturze. Zarzutów, iż żądane ceny są wygórowane i że pozwany sprzedał towar wyprodukowany przy użyciu m.in. spornych oprawek po cenach według dawnej kalkulacji, Sąd Wojewódzki także nie podzielił, skoro pozwany nabył wieszaki w lutym 1957 r. z Rejonowej Hurtowni Art. Elektrotechn. po cenach detalicznych i wobec wystąpienia pozwanego dopiero w maju 1957 r. do Wojewódzkiej Komisji Cen o podwyższenie ceny gotowych produktów.Pozwany zaskarżając wyrok w części zasądzającej kwotę 7640 zł zarzucił Sądowi Wojewódzkiemu błędną ocenę przyczyn i okoliczności dot. nabycia towaru w styczniu 1957 r. i w oderwaniu od pierwszej transakcji, w związku z czym wyrok w tej części został wydamy z naruszeniem prawa materialnego.Powód wniósł o oddalenie rewizja.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja nie jest uzasadniona.Wobec niezaskarżenia wyroku w części oddalającej powództwo odpada potrzeba rozważenia zasadności stanowiska Sądu w kwestii, według jakich cen został sprzedany towar w grudniu 1956 r. Me wymaga również odpowiedzi polemika skarżącego z poglądem Sądu Wojewódzkiego na to, czym kierował się pozwany zamawiając dalszą partię towaru, bowiem dla wyniku sporu istotne znaczenie mają nie motywy działalności kupieckiej pozwanego, lecz okoliczności, w jakich doszło do zawarcia w styczniu 1957 r. umowy kupna-sprzedaży.Jest niesporne, że strony nie pozostawały ze sobą w stałych stosunkach handlowych i że sporną umowę poprzedziła jedynie jedna transakcja w grudniu 1956 r. Również jest poza sporem, że w związku ze stałym rozwojem stosunków produkcji i przeobrażeń samego modelu gospodarczego, a z drugiej w wyniku nie przezwyciężonych dotąd trudności ekonomicznych ceny ulegają wahaniu. W tych warunkach przezorność nabywcy towaru wymagała określenia w umowie ceny towaru. Jeżeli pozwany odebrał towar bez zastrzeżeń, a co jest też niesporne, i nie uzgadniał z powodowymi Zakładami ceny odbieranego towaru, przyjąć należy, że zgodził się na takie ceny, jakie mu policzy dostawca. W związku z przesłankami na wstępie wymienionymi pozwany nie może powoływać się na domniemanie, że skoro dostawca sprzedaje towar w grudniu 1956 r. po cenie zniżonej, to cena taka obowiązuje automatycznie również w stosunku do w przyszłości zawieranych transakcji.Zgodnie z art. 298 k.z. brak określenia ceny przez strony nie pociąga za sobą nieważności sprzedaży. Z okoliczności sprawy wynika, że strony miały na myśli zwykłe ceny przyjęte w ogóle w obrocie. Nie mogły mieć na myśli ceny z transakcji grudniowej z przyczyn wyżej wskazanych i skoro jednorazowa sprzedaż nie uprawniała do wnioskowania, iż istnieją jakieś przyjęte we wzajemnych stosunkach stron ceny, zwłaszcza gdy powód nie jest przedsiębiorstwem handlowym, a zbycie towaru nastąpiło w szczególnych okolicznościach. Kupujący, o ile nie uzgadnia ceny przy zamówieniu lub najpóźniej przy odbiorze towaru i gdy jej wysokości nie można domniemywać z braku uprzednich wzajemnych stosunków stron, w których cena za dany rodzaj towaru byłaby ustabilizowana, godzi się na taką cenę, jaką policzy mu sprzedawca, chyba że cena taka byłaby rażąco wysoka, uzasadniająca przyjęcie, iż sprzedawca nadużywa swego prawa (art. 3 p.o.p.c).W rozpoznawanym stanie faktycznym o nadużyciu przez powoda swego prawa - wbrew odmiennym twierdzeniom pozwanego - nie może być mowy, skoro żądana cena pokrywa się z obowiązującą w obrocie handlowym ceną detaliczną tych artykułów.Skoro przeto brak jest jakichkolwiek przesłanek, które by zobowiązywały powodowe Zakłady do sprzedaży towarów według cen, za jakie same je nabyły, wszelkie pozostałe wywody skarżącego nie są w stanie podważyć zajętego przez Sąd Wojewódzki poglądu, dodatkowo umotywowanego przez Sąd Najwyższy.Z tych więc względów rewizja dla braku uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu (art. 383 k.p.c).