I CR 119/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: J. Ignatowicz (sprawozdawca), H. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Okręgowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Zwierzętami Rzeźnymi w W. przeciwko Janowi S., Ignacemu W., Tadeuszowi M., Kazimierzowi J., Bolesławowi Z. i Henrykowi T. o 176.454 zł 56 gr, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 12 września 1961 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu dla Województwa Warszawskiego do ponownego rozpoznania (...).Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo żąda zasądzenia od pozwanych różnych kwot z tytułu różnicy w cenie żywca dostarczonego pozwanym w roku 1957. Strona powodowa twierdzi, że w czasie tym dostarczyła pozwanym zwierzęta rzeźne, za które pozwani płacili według cen tymczasowych. Ceny ostateczne bowiem miała dopiero ustalić Państwowa Komisja Cen. Gdy to nastąpiło, okazało się, że ceny ostateczne są wyższe od tymczasowych, wobec czego pozwani obowiązani są do uiszczenia dopłat w kwotach dochodzonych w niniejszej sprawie.Wyrokiem z dnia 12.IX.1961 r. Sąd Wojewódzki dla Wojew. Warszawskiego powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwani w styczniu 1957 r. zostali poinformowani, iż zwierzęta rzeźne będą im dostarczane za cenę tymczasową. Poza tym na fakturach - choć nie wszystkich - powodowe Przedsiębiorstwo przybijało pieczątkę "ceny tymczasowe". Jednakże - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - to zastrzeżenie mogło mieć znaczenie tylko na przyszłość, bo nie można przerzucać całego ryzyka ewentualnej zmiany ceny na nabywcę, zwłaszcza że pozwani musieli zbywać swoje wyroby za ceny sztywne i według tych cen kalkulowali działalność swoich przedsiębiorstw. Poza tym byli oni wprawdzie informowani o ewentualnej zmianie cen, ale raczej w granicach nieznacznych.Wymieniony wyżej wyrok zaskarżyło powodowe Przedsiębiorstwo.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pogląd prawny wypowiedziany w zaskarżonym wyroku jest błędny. Zgodnie z art. 296 i nast. k.z. strony mogą się umówić, że cena sprzedaży zostanie ustalona - w sposób określony w umowie - w przyszłości. Jeżeli chodzi o sprawę niniejszą, to według ustaleń zaskarżonego wyroku strony tak się właśnie umówiły, skoro pozwanych zawiadomiono, że ceny ostateczne zostaną określone przez Państwową Komisję Cen, a pozwani, nabywając mimo takiego zastrzeżenia towar, wyrazili na to zgodę. Zastrzeżenie to zatem w pełni wiązało pozwanych. Stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że takie zastrzeżenie może wiązać strony "jedynie na przyszłość", jest niezrozumiałe, gdyż właśnie na tym polegała istotna treść umowy stron, że wymienione zastrzeżenie miało odnosić się do transakcji, jakie zostaną zawarte w przyszłości.Nie wytrzymuje również krytyki pogląd Sądu Wojewódzkiego, że pozwani mogliby ewentualnie stracić na transakcjach, o jakie chodzi w sprawie niniejszej, że spodziewali się raczej mniejszych podwyżek cen oraz że nie można na pozwanych przerzucać całego ryzyka transakcji. Umowne przyjęcie na siebie ryzyka transakcji przez jedną ze stron jest w świetle obowiązującego prawa całkowicie dopuszczalne, chyba że chodzi o stronę, która ze względu na szczególne normy prawa lub zasady współżycia społecznego zasługuje na szczególną ochronę. Taką stroną jest np. pracownik w stosunku pracy, dlatego też zgodnie z ustalonym orzecznictwem strony nie mogą przerzucać na pracownika ryzyka wykonywania umowy o pracę. W żadnym jednak razie stroną taką nie jest kupiec w rozumieniu kodeksu handlowego, wobec czego przyjęcie przez pozwanych na siebie ryzyka zawieranych umów było w pełni skuteczne.Z tych zasad, skoro Sąd Wojewódzki - wychodząc z błędnych założeń - nie dokonał koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, zaskarżony wyrok należało z mocy art. 384 k.p.c. uchylić i sprawę przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.