4 CR 96/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski. Sędziowie: S. Kałamajski (sprawozdawca), S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bogdana-Kazimierza M. i Wandy-Janiny M. przeciwko Franciszkowi M. o alimenty, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 lutego 1960 r. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 1959 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i zarządził ściągnięcie z urzędu od pozwanego wpisu stosunkowego od rewizji nadzwyczajnej w kwocie 193 zł.Uzasadnienie faktyczneJadwiga M., działając w imieniu swych małoletnich dzieci, wytoczyła przeciwko pozwanemu powództwo o alimenty. Pozwanego zastępował pełnomocnik procesowy adwokat P., który złożył pełnomocnictwo następującej treści: "Udzielam adwokatowi Alfredowi P. pełnomocnictwa do zastępstwa w sprawie o alimenty przeciwko Franciszkowi M. przed Sądem Powiatowym dla m. Poznania w Poznaniu."Po zapadnięciu wyroku adwokat P. złożył podanie o doręczenie mu wyroku z uzasadnieniem i po doręczeniu mu wyroku złożył rewizję.W takim stanie Sąd Powiatowy przedstawił akta sprawy Sądowi Wojewódzkiemu. Przewodniczący w Sądzie Wojewódzkim wyznaczył termin rozprawy na dzień 8 grudnia 1954 r. i zarządził wezwanie adwokata P. do złożenia pełnomocnictwa procesowego dla drugiej instancji w ciągu 7 dni pod rygorem itd. Adwokat P. na doręczone mu wezwanie oświadczył, że pełnomocnictwo złożone w pierwszej instancji upoważnia go do zastępowania pozwanego w drugiej instancji. Na skutek tego oświadczenia Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 4 grudnia 1959 r. rewizję odrzucił z założenia, że pełnomocnictwo dane adwokatowi P. nie upoważniało go do złożenia rewizji, skoro zaś adwokat P. nie złożył dodatkowo pełnomocnictwa, to rewizja podlegała odrzuceniu. Sąd Wojewódzki powołał przepisy art. 133 § 2, art. 372 i 376 § 2 k.p.c.Dnia 17 lutego 1960 r. Minister Sprawiedliwości złożył w sprawie rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego z dnia 4 grudnia 1959 r. i przekazanie sprawy temuż Sądowi do merytorycznego rozpoznania rewizji pozwanego. Rewizja nadzwyczajna zawiera zarzut naruszenia art. 83 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej, zważył, co następuje:Pełnomocnictwo procesowe podlega w zasadzie normom dotyczącym przedstawicielstwa w ogóle, a więc również zawartym w przepisach ogólnych pr. cyw. w art. 84 i nast. Granice umocowania pełnomocnika określa treść pełnomocnictwa (art. 87 p.o.p.c.), zależą więc od umowy ustanawiającego pełnomocnika procesowego z pełnomocnikiem procesowym. Zakres pełnomocnictwa procesowego określony w art. 83 k.p.c. obowiązuje wtedy, gdy strony uczestniczące w akcie pełnomocnictwa ograniczyły się do oświadczeń o udzieleniu i przyjęciu pełnomocnictwa procesowego bez określenia zakresu pełnomocnictwa. Przepis art. 83 k.p.c. nie wyłącza jednak możliwości ograniczenia zakresu pełnomocnictwa procesowego. Może ono być ograniczone np. do jednej instancji (pierwszej lub drugiej), do zastępstwa w jednym terminie, do określonej czynności procesowej itp., może też być ograniczone do wszystkich ze sprawą łączących się czynności procesowych w sądzie pierwszej instancji.Wbrew stanowisku wyrażonemu w rewizji nadzwyczajnej pełnomocnictwo udzielone w sprawie niniejszej adw. P. przez pozwanego nie obejmuje zakresu określonego w art. 83 k.p.c. Sąd Wojewódzki trafnie ocenił, że nie upoważnia ono adwokata P. do zastępstwa pozwanego przed Sądem Wojewódzkim. Według zupełnie jasnej treści pełnomocnictwa jest ono ograniczone do czynności procesowych przed Sądem Powiatowym dla m. Poznania. Nie ma tu miejsca na wykładnię streszczającą się w tym, że wspomniane pełnomocnictwo miało upoważniać również do zastępstwa pozwanego przed Sądem Wojewódzkim jako rewizyjnym. Wykładnia taka w istocie nie byłaby wykładnią w myśl art. 47 § 2 p.o.p.c., lecz oznaczałaby zmianę treści pełnomocnictwa, wynikającej jasno z dokumentu, w którym strony uczestniczące w akcie pełnomocnictwa oznaczyły zakres umocowania adwokata P.Chybiony jest argument rewizji nadzwyczajnej, że przeciwko poglądowi Sądu Wojewódzkiego, przyjętemu w zasadzie przez Sąd Najwyższy, przemawia "powszechnie stosowana praktyka" uznająca pełnomocnictwa procesowe o treści jak w sprawie niniejszej za pełnomocnictwa z zakresem unormowanym w art. 33 k.p.c. Sądowi Najwyższemu taka praktyka "powszechnie stosowana" nie jest znana. Jeżeli zaś "praktyki takie" się zdarzają, to są sprzeczne z prawem, są złe i mogą prowadzić do niepożądanych skutków. Konieczna pewność w "obrocie procesowym" sprzeciwia się takim praktykom.Mimo powyższych wywodów zaskarżone postanowienie nie może być utrzymane w mocy.Adwokat P. był ustanowiony zastępcą procesowym pozwanego przed Sądem Powiatowym dla m. Poznania. Wypada teraz rozważyć i odpowiedzieć na pytanie, do czego uprawnia adwokata udzielone mu pełnomocnictwo do zastępstwa klienta "przed Sądem Powiatowym", gdy sprawa toczy się w pierwszej instancji przed tymże Sądem, lub "przed Sądem Wojewódzkim", gdy sprawa toczy się w pierwszej instancji przed tymże Sądem.Jest oczywiste, że adwokat tak umocowany może dokonywać czynności procesowych do czasu wydania orzeczenia i doręczenia go. Lecz na tym nie wyczerpuje się pełnomocnictwo. Mogą być dalsze czynności procesowe, które muszą być wykonane w sądzie pierwszej instancji. Do tych należy złożenie rewizji. Złożenie rewizji, choć przygotowuje postępowanie w drugiej instancji, jest czynnością procesową, która z mocy art. 373 k.p.c. musi być wykonana, a z mocy art. 374 k.p.c. w ograniczonym zakresie musi być kontrolowana w sądzie pierwszej instancji, który wydał zaskarżone orzeczenie. Analogicznie przedstawia się sytuacja w wypadku zażalenia (art. 394 § 3 k.p.c.). Zatem adwokat ustanowiony do zastępstwa "przed Sądem Powiatowym" lub "przed Sądem Wojewódzkim" - jeżeli sprawa toczy się w pierwszej instancji przed tymże Sądem - jest również upoważniony do złożenia rewizji lub zażalenia na orzeczenie pierwszej instancji. Nie jest on natomiast upoważniony do zastępowania klienta przed sądem rewizyjnym lub zażaleniowym, gdy sprawa w tymże sądzie już zawisła. Do takiego zastępstwa adwokat musiałby mieć dodatkowe pełnomocnictwo.Z powyższego wynika, że w sprawie niniejszej złożenie rewizji przez adwokata P. wchodziło w zakres jego pełnomocnictwa procesowego i że nie było podstaw do odrzucenia rewizji na podstawie art. 133 § 2, art. 372 i 376 k.p.c. Z ograniczonego pełnomocnictwa adwokata P. i jego odmowy złożenia dodatkowego pełnomocnictwa wypływał inny wniosek, niż wysnuł Sąd Wojewódzki. Wobec mianowicie braku odpowiedniego pełnomocnictwa adwokata P. oraz wskutek prawidłowego złożenia rewizji od wyroku Sądu Powiatowego, adwokat ten nie mógł być wezwany na rozprawę rewizyjną, natomiast powinien być wezwany osobiście pozwany i rewizja powinna być rozważona.W takim stanie sprawy Sąd Najwyższy uwzględnił rewizję nadzwyczajną i orzekł jak w sentencji.