4 CZ 143/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego D. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P.) o 65.000 zł, po rozpoznaniu zażalenia pozwanego na orzeczenie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 5 października 1960 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że po stosunkowym rozdzieleniu kosztów przyznał pozwanemu od powoda zwrot kosztów procesu w kwocie 576 zł; poza tym zażalenie oddalił i koszty postępowania zażaleniowego wzajemnie zniósł.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki, uwzględniając częściowo powództwo o zapłatę 65.000 zł tytułem odszkodowania - zasądził od pozwanego na rzecz powoda 12.000 zł, w pozostałej zaś części powództwo oddalił i z powołaniem się na art. 101 k.p.c. przyznał powodowi częściowy zwrot kosztów sądowych w kwocie 556 zł, a "koszty procesowe" stron wzajemnie zniósł.Pozwany w zażaleniu na powyższe orzeczenie o kosztach domaga się jego zmiany przez przyznanie mu od powoda zwrotu kosztów procesu w kwocie 3.124 zł oraz przyznania kosztów postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał zażalenie za częściowo uzasadnione, przy czym zważył co następuje:Z zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd Wojewódzki rozdzielił stosunkowo poniesione przez powoda koszty sądowe oraz zniósł wzajemnie poniesione przez obie strony koszty adwokackie, które nazwał "kosztami procesowymi". Rozstrzygnięcie to jest błędne. W myśl art. 101 zdanie pierwsze k.p.c. w razie częściowego tylko uwzględnienia żądania, koszty powinny być bądź to wzajemnie zniesione, bądź to stosunkowo rozdzielone.Wymieniony przepis nie pozwala natomiast na równoczesne częściowe zniesienie kosztów oraz częściowe stosunkowe ich rozdzielenie.Koszty procesu, do których należą zarówno koszty sądowe (art. 1 poks) jak i koszty adwokackie - stanowią jedną całość i powinny być traktowane jednolicie. Nie można więc częściowo ich znosić, a częściowo rozdzielać.Przy ocenie, które z dwóch alternatywnych rozstrzygnięć przewidzianych w art. 101 (zdanie pierwsze) k.p.c. należy zastosować w konkretnym przypadku jako też przy stosunkowym rozdzieleniu kosztów, Sąd powinien uwzględnić proporcję między żądaniami i zarzutami stron a wynikiem procesu.W danym przypadku powód utrzymał się ze swym żądaniem w przybliżeniu tylko w 1/5 części, w takim też stosunku należało rozdzielić pomiędzy stronami koszty procesu jako całość, a więc tak koszty sądowe, jak i koszty adwokackie.Wbrew poglądowi Sądu Wojewódzkiego w danym przypadku nie było podstaw do zastosowania na korzyść powoda art. 101 (zdanie drugie) k.p.c., albowiem zasądzenie należnej mu sumy nie zależało ani od wzajemnego obrachunku stron, ani też od oceny sądu, lecz od obiektywnego faktu, jakim była wartość motocykla oraz karoserii samochodowej ustalona przez biegłego na 12.000 zł.Nie było także podstaw - wbrew poglądowi wyrażonemu w zażaleniu - do zastosowania wymienionego przepisu na korzyść pozwanego, albowiem nie można przyjąć, aby pozwany, który żądał całkowitego oddalenia powództwa, uległ tylko co do nieznacznej części tego żądania, a ponadto rozstrzygnięciu takiemu sprzeciwiałaby się zasada słuszności, która powinna być zasadniczym kryterium przy orzekaniu o kosztach procesu.Z akt sprawy wynika, że poniesione przez powoda koszty sądowe wynoszą 3.408 zł (2.893 zł wpis od powództwa + 500 zł zaliczka na biegłego + 15 zł opłata od pełnomocnictwa). Przy uwzględnieniu więc poniesionych przez powoda kosztów adwokackich, które należało ustalić na 1.200 zł, koszty jego wynoszą łącznie 4.608 zł.Koszty adwokackie pozwanego przy uwzględnieniu wydatków jego pełnomocnika na dojazdy (do Szczecina i Pyrzyc) należało ustalić na 1.850 zł (1.200 + 650 zł dojazdy). Gdy więc suma kosztów obu stron wynosi 6.458 zł, należało rozdzielić ją pomiędzy stronami w takim stosunku, w jakim pozostaje uwzględniona część powództwa do części oddalonej. Powód ponosi zatem 4/5 tych kosztów, tj. 5.184 zł, a pozwany 1/5, tj. 1.296 zł.Ponieważ zaś powód wyłożył mniej, przeto przy prawidłowym rozdziale kosztów powinien dopłacić pozwanemu różnicę wynoszącą 576 zł (5.184 - 4.608 = 576).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 386 i 394 § 3 k.p.c.).