4 CZ 23/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ottona N. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium GRN w K. i Prezydium PRN w K. o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 22 maja 1957 r., zaskarżone postanowienie uchylił.Uzasadnienie faktyczneW sprawie z powództwa Ottona N. przeciwko Skarbowi Państwa o wydanie nieruchomości Sąd Wojewódzki, stwierdziwszy, że przeciwko powodowi toczyło się postępowanie karne o przestępstwo odstąpienia w czasie okupacji od narodowości polskiej, wydał na posiedzeniu niejawnym postanowienie następującej treści:"Akta sprawy przekazać Wydziałowi IV Karnemu Sądu Wojewódzkiego w G. według właściwości".W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1955 r. I CO 77/54 (OSN 1957/I poz. 2), którą wyjaśniono, że w ustalonej przez Sąd Wojewódzki sytuacji o zwolnieniu majątku spod zajęcia orzeka sąd karny.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powoda Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim trzeba rozważyć, jaka jest rzeczywista treść zaskarżonego postanowienia. Gdyby postanowienie Sądu Wojewódzkiego traktować dosłownie, to trzeba by dojść do wniosku, że stanowi ono zwykłe administracyjne zarządzenie sędziego, polecające sekretariatowi zapisanie sprawy do innego repertorium i przesłanie jej do rozpoznania innemu sędziemu, zbędnie napisane na druku przeznaczonym do wydawania postanowień. Podział bowiem sądu na wydziały i kwestia uregulowania zakresu obowiązków między wydziałami, a także określenie rodzajów repertoriów i tego, do jakiego repertorium sprawa ma być wpisana - są to zagadnienia techniki pracy sądu, które nie mogą mieć wpływu na prawa stron, sposób prowadzenia spraw itp. Żaden przepis kodeksu postępowania cywilnego nie przewiduje przekazywania spraw według właściwości między wydziałami tego samego sądu. Przekazać sprawę można tylko innemu sądowi powszechnemu. Nie może też wydział sądu uznać się niewłaściwym z tym, że właściwy jest inny wydział tego samego sądu. Przepisy o właściwości dotyczą bowiem tylko sądów jako całości, a nie ich wydziałów (inaczej jeżeli chodzi o wydziały zamiejscowe). Konsekwentnie kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje też środka odwoławczego od "przekazania" sprawy z jednego wydziału sądu do innego wydziału tego samego sądu. Błędne skierowanie sprawy do niewłaściwego wydziału (w małych sądach powiatowych tylko zapisanie do niewłaściwego repertorium) nie ma żadnego znaczenia dla strony, skoro każdy wydział obowiązany jest rozpoznać sprawę według właściwych dla tej sprawy przepisów. Gdyby niniejsza sprawa została skierowana do wydziału karnego i tam wyznaczono by rozprawę, skład sądzący w tym wydziale obowiązany byłby zastosować przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a nie kodeksu postępowania karnego, skoro sprawa o wydanie nieruchomości jest oczywiście sprawą cywilną. Wyrok wydany w wydziale karnym w sprawie cywilnej nie byłby nieważny z tego powodu, że sprawa została zapisana w repertorium karnym i rozpoznana na posiedzeniu wyznaczonym do rozpoznania spraw karnych przez sędziego i ławników, rozpoznających zwykle sprawy karne. Gdyby jednak wydział karny rozpoznał sprawę cywilną przy zastosowaniu przepisów kodeksu postępowania karnego, wydany wyrok mógłby z tej przyczyny ulec uchyleniu przez sąd rewizyjny.Ewentualne wewnętrzne spory między przewodniczącymi wydziałów co do przydziałów spraw powinien rozstrzygnąć prezes sądu. Wynik takiego sporu jest bowiem, jak to wyżej wyjaśniono, obojętny dla strony, choć w praktyce może ją narazić na przewleczenie załatwienia sprawy.Ponieważ Sąd Wojewódzki wydając zaskarżone postanowienie powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego I CO 77/54, w której mowa o zawieszeniu postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez sąd karny o zwolnieniu majątku, ponieważ następnie nadał bieg zażaleniu powoda, które by powinien odrzucić, gdyby swoje postanowienie traktował dosłownie, Sąd Najwyższy przyjmuje, że zaskarżone postanowienie rozumieć należy jako postanowienie o zawieszeniu postępowania. Postanowienie to jest bezzasadne, gdyż sąd karny orzekł już o zwolnieniu majątku powoda od zajęcia.