4 CZ 282/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa pomocniczej Spółdzielni Rzemieślniczej Ogólnobranżowej w Kaliszu przeciwko Bronisławowi Ch. o zapłatę po rozpoznaniu zażalenia pozwanego na zarządzenie przewodniczącego Sądu w Sądzie Wojewódzkim w Rzeszowie - Ośrodek w Kaliszu z dnia 22 listopada 1958 r., zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka wytoczyła powództwo o 23 190,12 zł. Pozwany powództwo uznał i wniósł pozew wzajemny o 24 000 zł tytułem zwrotu kosztów podróży wykonanych w interesie powódki w latach 1953, 1954 i 1955. W toku procesu i po przeprowadzeniu postępowania dowodowego oraz w wyniku opinii biegłych pozwany roszczenie swoje z tytułu zwrotu kosztów podróży ograniczył do kwoty 3733,20 zł i zgłosił nowe żądania z tytułu rabatu i z tytułu marży zyskowności w sumie 22 004,20 zł. W wyniku tego pozwany żądał zasądzenia od powódki na podstawie pozwu wzajemnego - sumy 25 737,40 zł.Dnia 16 października 1958 r. przewodniczący zarządził wezwanie pozwanego do uzupełnienia wpisu od powództwa wzajemnego kwotę 1035 zł "w związku z roszczeniem powództwa do sumy 46 004,20 zł".Pozwany złożył na zarządzenie z dnia 16 października 1958 r. zażalenie, które Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 21 listopada 1958 r. odrzucił jako niedopuszczalne (art. 16 ustęp 3 przep. o koszt. sąd. w sprawach cyw.).Dnia 22 listopada 1958 r. przewodniczący zarządził zwrot pozwu wzajemnego w części rozszerzającej pierwotny pozew wzajemny wobec nieuiszczenia w zakreślonym terminie należnych opłat. Na to zarządzenie pozwany złożył zażalenie.W zażaleniu pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia. Skarżący jest zdania, że powinien uiścić dodatkową opłatę tylko do różnicy między 24 000 zł (pierwotne żądanie pozwu wzajemnego) a 25 757 zł, skoro ograniczył częściowo pierwotne żądanie, a w to miejsce zgłosił nowe roszczenie w oparciu o art. 206 i 221 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Błędny jest pogląd skarżącego, że zmiana jaką wprowadził do procesu w zakresie powództwa wzajemnego, jest zmianą powództwa w rozumieniu art. 206 k.p.c.Nie każda zmiana wprowadzona przez powoda (lub powoda wzajemnego) do żądania pozwu (lub pozwu wzajemnego) jest zmianą powództwa w rozumieniu cyt. przepisu. I tak nie jest taką zmianą, gdy powód (powód wzajemny) zrzeka się dotychczasowego żądania - w całości lub części - i zgłasza nowe żądanie oparte na nowej podstawie faktycznej i prawnej. W tym przypadku zachodzi bowiem cofnięcie pozwu (pozwu wzajemnego) w części lub w całości i wniesienie nowego pozwu (pozwu wzajemnego). Gdy zaś tak jest, to dla wymiaru opłat nie jest istotny wynik arytmetyczny całej "operacji" procesowej, przeprowadzonej przez powoda (powoda wzajemnego), nie jest istotna ostateczna różnica arytmetyczna między żądaniem dotychczasowym przed cofnięciem pozwu (pozwu wzajemnego) w całości lub w części a wartością żądania powoda (lub powoda wzajemnego) po cofnięciu pozwu i wniesieniu nowego żądania, lecz istotna jest wartość nowego żądania. Od tej wartości należy uiścić opłatę sądową.W sprawie niniejszej sytuacja jest taka, że ograniczył swoje dotychczasowe żądanie wzajemne z tytułu kosztów podróży z 23 190,12 zł do 3733,20 zł, zrzekając się dotychczasowego żądania w części wynoszącej 19 456,92 zł, równocześnie jednak pozwany zgłosił nowe żądanie wzajemne w wysokości 22004,20 zł, z tytułu należnego mu rabatu i należnej mu marży zyskowności.Pozwany więc cofnął dotychczasowy pozew wzajemny w części i zgłosił nowe powództwo wzajemne oparte na innej podstawie prawnej.Cała ta "operacja" procesowa dała taki wynik, iż po skumulowaniu dotychczasowego żądania pozwanego podtrzymywanego z nowym żądaniem wzajemnym suma żądań wzajemnych wynosi tylko o 1737,40 więcej niż pierwotna wartość pozwu wzajemnego. Jednakże nie ta kwota jest istotna dla wymiaru opłat po zmianie wprowadzonej przez pozwanego. Miarodajną jest wartość nowego żądania pozwanego to jest 22 004,20 złotych i od tej sumy pozwany powinien uiścić opłatę sądową.W takim stanie sprawy stwierdzić należy, że zarządzenie przewodniczącego z dnia 16 października 1958 r. wzywającego pozwanego do uzupełnienia wpisu kwotą 1035 zł było zgodne z prawem - art. 27 p.o. koszt. sąd. w sprawach cyw. - oraz że wobec nieuiszczenia należącej opłaty w wyznaczonym terminie uzasadniony był zwrot pozwu wzajemnego odnośnie do 22 004,20 złotych - art. 13 cyt. przep.