4 CZ 81/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Marowski. Sędziowie: J. Krajewski, M. Kenigsberg (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa 1) Eleonory P. oraz 2) mał. Ewy P., Leonarda P. i Kazimierza P., działających przez matkę Eleonorę P., przeciwko Państwowej Komunikacji Samochodowej o odszkodowanie i rentę, po rozpoznaniu zażalenia powodów na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 23 lutego 1957 r., zaskarżone postanowienie odmawiające nadania rygoru natychmiastowej wykonalności uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW dniu 17 stycznia 1957 roku zapadł wyrok Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy w sprawie z powództwa Eleonory P. i innych przeciwko Państwowej Komunikacji Samochodowej o rentę i odszkodowanie. W dniu 25 stycznia 1957 roku wpłynął do Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy wniosek powodów o uzupełnienie wymienionego wyroku przez nadanie temuż wyrokowi w części zasądzającej alimenty na rzecz powodów rygoru natychmiastowej wykonalności, albowiem, zdaniem powodów, zasądzona na ich rzecz renta ma charakter alimentów, wobec czego uzasadnia zastosowanie przepisu art. 341 § 1 k.p.c.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 23 lutego 1957 r. nie uwzględnił wniosku powodów z założenia, że wniosek o nadanie rygoru Sąd rozstrzygnął w punkcie III wyroku, oddalającym dalsze powództwo.Na to postanowienie powodowie wnieśli w dniu 5 marca 1957 r. zażalenie do Sądu Najwyższego, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i nadania rygoru wyrokowi w częściach zasądzających rentę na rzecz powodów.W odpowiedzi na to zażalenie strona powodowa wnosi o odrzucenie bądź oddalenie zażalenia powodów z dnia 5 marca 1957 roku z zasądzeniem kosztów, zarzucając, że:1)zażalenie powodów zostało złożone po upływie zawitego terminu przewidzianego w art. 391 § 2 k.p.c., wypis wyroku bowiem z dnia 17 stycznia 1957 roku został doręczany stronom w dniu 20 lutego 1957 r. i od tej daty biegł termin do złożenia zażalenia na odmowę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, wobec czego zażalenie, jako spóźnione, powinno ulec odrzuceniu;2)Sąd nie był obowiązany do nadania wyrokowi rygoru w części zasądzającej rentę, gdyż zasądzona wyrokiem na zasadzie art. 162 k.z. renta odszkodowawcza nie jest równoznaczna z pojęciem alimentów użytym w rozumieniu art. 341 § 1 k.p.c.Rozpoznając zażalenie i odpowiedź na nie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie jest przede wszystkim słuszny zarzut podniesiony w odpowiedzi, że zażalenie na odmowę nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności zostało złożone z uchybieniem zawitego terminu z art. 391 § 2 k.p.c. Jak wynika z akt sprawy, strona powodowa nie skarżyła nienadania wyrokowi rygoru w trybie zażalenia, lecz złożyła wniosek o uzupełnienie wyroku (art. 356 k.p.c.).Stosownie do tego przepisu termin do zgłoszenia unormowanego w nim wniosku wynosi dwa tygodnie, licząc od daty ogłoszenia wyroku. Skoro zatem wyrok był ogłoszony w dniu 17 stycznia 1957 roku, a strona zgłosiła wniosek o jego uzupełnienie w dniu 25 stycznia 1957 roku, to zachowała ustawowy termin. Myli się zresztą strona pozwana, gdy sądzi, że powodom przysługiwała inna droga aniżeli przez nich wybrana. Należy przyjąć, że nie jest w ogóle dopuszczalne zażalenie w kwestii rygoru natychmiastowej wykonalności w wypadku, gdy Sąd Wojewódzki w wyroku swoim pominął w zupełności kwestię takiego rygoru, i to pomimo wniosku strony w tym przedmiocie. Zażalenie - z braku orzeczenia, od którego strona się odwołuje - byłoby wówczas skazane na oddalenie, gdyż każdy środek zakłada istnienie skarżonego orzeczenia, czego w danym wypadku nie było.Droga wybrana zatem przez powodów do żądania uzupełnienia wyroku rygorem natychmiastowej wykonalności była drogą właściwą, a przy tym termin został zachowany.Nie można uznać za trafny poglądu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu oddalającym wniosek o uzupełnienie wyroku, że oddalenie powództwa mieściło już w sobie rozstrzygnięcie (chociaż negatywne) wniosku o nadanie rygoru. Wniosek o rygor sąd powinien rozstrzygnąć oddzielnie od rozstrzygnięcia samych żądań pozwu, inaczej bowiem nie sposób twierdzić - zwłaszcza w braku wypowiedzi Sądu na ten temat w uzasadnieniu, jak to właśnie zachodzi w niniejszej sprawie - że sąd ustosunkował się do tego wniosku.Słuszny jest natomiast zarzut zawarty w odpowiedzi na zażalenie, że brak było podstaw do nadania z urzędu wyrokowi w części zasądzającej rentę z art. 162 § 2 Kod. zob. rygoru natychmiastowej wykonalności.Art. 341 § 1 k.p.c., nakładający na sąd obowiązek nadania rygoru wyrokowi zasądzającemu alimenty, nie może być zastosowany do niniejszej sprawy, bo dotyczy alimentów w rozumieniu Kodeksu rodzinnego, to jest alimentów w ścisłym znaczeniu, a nie renty zasądzonej od osoby obcej. Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę, że już w powództwie był zawarty wniosek powodów o nadanie mającemu zapaść wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i nie rozpoznał tego wniosku z punktu widzenia art. 341 § 3 k.p.c.Dlatego zaszła potrzeba uchylenia zaskarżonego postanowienia, a to celem rozpoznania przez Sąd, czy nie zachodzą przewidziane w tym przepisie przesłanki do nadania rygoru, mianowicie czy ze względu na sytuację majątkową powodów nie należy uznać, że dalsza zwłoka w uzyskaniu przez nich zasądzonej nieprawomocnym wyrokiem renty nie naraża ich na szkodę w postaci pozbawienia ich niezbędnych środków utrzymania.Skoro Sąd Wojewódzki nie miał na uwadze szkody grożącej powodom w wypadku nienadania wyrokowi rygoru i w ogóle nie zajął żadnego stanowiska w kwestii rygoru, należało z mocy art. 394 i 341 § 3 k.p.c. zaskarżone postanowienie uchylić i przekazać sprawę w uchylonym zakresie Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia.