C 1181/51

Uzasadnienie faktyczneKwestia, czy w danym wypadku zachodzi odpowiedzialność Gminy miasta Wrocławia, czy też właściciela nieruchomości Skarbu Państwa, stała się nieaktualna ze względu na wejście w życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, przejęcie przez Skarb Państwa praw i obowiązków Gminy i występowanie Skarbu Państwa w procesie w charakterze strony.Sąd Wojewódzki uznał, iż nie może być poszukiwane odszkodowanie ani od Gminy Miejskiej, ani też od Skarbu Państwa ze względu na to, iż we Wrocławiu olbrzymia część budynków uległa zniszczeniu i ten stan zniszczenia trwał w czasie wypadku, a zapobiegnięcie w takiej sytuacji wszelkim szkodom przerasta terminowe i techniczne możliwości, powstanie więc w tych warunkach szkody wynikłej z zawalenia się budynku lub oberwania się jego części może być przypisane sile wyższej.Stanowisko takie może być słusznie, ale w każdym poszczególnym wypadku należy zbadać jego zasadność, wynikającą z konkretnych okoliczności sprawy.W danym przypadku według ustaleń Sądu Wojewódzkiego - oberwanie się gzymsu miało miejsce w dniu 1 czerwca 1949 r., a więc po upływie czterech lat od zakończenia działań wojennych, na jednej z głównych arterii komunikacyjnych miasta Wrocławia położonej w sąsiedztwie terenów wystawowych, w domu, w którym znajdowały się czynne lokale handlowe. Dom ten był przedmiotem kilkakrotnych badań Miejskiego Nadzoru Budowlanego, na skutek których zostały usunięte mury wewnętrzne, lecz gzyms zewnętrzny, który spowodował uszkodzenie ciała powódki, nie został usunięty. Zasadnie podnosi powódka, iż władze nadzoru budowlanego nie przedłożyły Sądowi odnośnych akt przez co uniemożliwiły stwierdzenie czynności i decyzji, jakie zostały w tym kierunku podjęte.Przedstawiciel Skarbu Państwa twierdzi, iż przez nadzór budowlany była wykonywana władza zwierzchnia (imperium), jeżeli więc nastąpiło niedopełnienie obowiązków przez nadzór budowlany, za takie niewykonanie urzędowych czynności Skarb Państwa nie odpowiada wobec uchylenia § 839 k.c.n.Pogląd ten jest błędny, gdyż jak to zasadnie uznał Sąd Wojewódzki - należyte zabezpieczenie nieruchomości było czynnością gospodarczą i wchodziło w myśl art. 377 rozp. Prez. z dn. 16.II.1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. R. P. Nr 34/39 poz. 216 i Nr 77/39 poz. 514) w zakres obowiązków właściciela domu, tj. w danym przypadku Skarbu Państwa.Zniszczenie lub uszkodzenie domu na skutek działań wojennych, w takim rozmiarze jak w ostatniej wojnie 1939-1945, mogło powodować niemożność zabezpieczenia ruin, jak to orzekł Sąd Najwyższy w sprawie nr C III 940/47, na którego orzeczenie powołał się Sąd Wojewódzki.Lecz zasadnie podnosi skarżący, iż stan ten nie może trwać stale i powodować brak ochrony życia i mienia obywateli Polski Ludowej.Powódka idąca w cztery lata po ustaniu działań wojennych główną arterią komunikacyjną miasta koło domu, w którym były czynne przedsiębiorstwa handlowe, musi mieć zapewnioną gwarancję bezpieczeństwa, a skoro bezpieczeństwo takie okazało się złudnym i doznała obrażeń cielesnych na skutek oberwania się gzymsu, winna otrzymać odszkodowanie za poniesione straty.Skoro zaś Sąd Wojewódzki wobec uznania roszczenia za nie usprawiedliwione co do zasady, oddalił powództwo bez rozważenia kwestii charakteru doznanych obrażeń przez powódkę, strat przez nią poniesionych i wysokości odszkodowania, należy zaskarżony wyrok w myśl art. 384 k.p.c. uchylić i sprawę odesłać do ponownego rozpoznania.