C 1434/50

PostanowienieIzba Cywilna1950-12-20

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Kto ponosi odpowiedzialność za niedobór przewoźnego, gdy kolej z jakichkolwiek powodów nie pobrała należności przed wydaniem przesyłki – nadawca czy odbiorca?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zgodnie z § 7 pkt 6 i § 18 pkt 4 ostatnim ustępem Taryfy Towarowej, za niedobór przewoźnego, którego kolej nie pobrała przed wydaniem przesyłki, odpowiada nadawca. Odbiorca odpowiada za należne opłaty do czasu wydania przesyłki, ale dopłaty, których kolej nie pobrała, obciążają nadawcę.
Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" dochodziło od członków Komitetu Budowy Szkoły zapłaty niedoboru przewoźnego w wysokości 51.984 zł. Komitet był odbiorcą 9 przesyłek wagonowych z cegłą, a stacja nadania błędnie zastosowała taryfę wyjątkową. Sąd Grodzki oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd Okręgowy ustalił, że za niedobór odpowiada nadawca, a nie odbiorca.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powoda, potwierdzając tym samym stanowisko Sądu Okręgowego co do odpowiedzialności za niedobór przewoźnego.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia R. Żółtowski (sprawozdawca); Sędziowie: J. Oleksy, T. Kurkowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" przeciwko Marianowi C. i innym o 51.934 zł, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powoda na wyrok Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 30 maja 1950 r., skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktycznePrzedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" w pozwie przeciwko Marianowi C., Władysławowi L., Stefanowi P., Józefowi S., Romanowi R., Janowi O., Stanisławowi R., Stanisławowi D., Stanisławowi P., Janowi W., Stefanowi J., Wacławowi M. i Michałowi P. wnosiło o zasądzenie od pozwanych sumy 51.984 zł, przy czym wyjaśniło, że Komitet Budowy Szkoły w Prawęcinie, którego członkami są pozwani, był odbiorcą 9 przesyłek wagonowych zawierających cegłę. Stacja nadania przy obliczeniu przewoźnego mylnie zastosowała taryfę wyjątkową h. 10 skutkiem czego powstała różnica przewoźnego w wysokości poszukiwanej sumy, którą powinien pokryć Komitet, a ponieważ nie posiada on samodzielnej osobowości prawnej, za różnicę tę odpowiadają solidarnie pozwani jako członkowie tego Komitetu.Sąd Grodzki powództwo oddalił, a Sąd Okręgowy wyrok ten zatwierdził.W skardze kasacyjnej Prokuratoria Generalna R. P. wnosi o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego bądź jego zmianę z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności § 16 pkt 9 ust. 2, § 17, § 18 pkt 4 i § 7 pkt 6 taryfy kolejowej Kolei żelaznych cz. IA oraz art. 5 przep. og. pr. cyw., które upatruje w tym, że chociaż Sąd Okręgowy przyznał słuszność żądaniu powodowego Przedsiębiorstwa, to jednakowoż zajął wadliwe stanowisko w tym sporze i ustalił, że nie odbiorca, lecz nadawca jest zobowiązany do zapłaty niedoboru.Zarzut skargi kasacyjnej nie jest słuszny. Sąd Okręgowy oddalając powództwo przytoczył, że poszukiwana należność za przewóz słusznie się należy powodowemu Przedsiębiorstwu, kwestią sporną jest tylko to, kto ma tę dopłatę uiścić: pozwani jako odbiorcy przesyłki, czy też nadawca, tj. Samopomoc Chłopska, i na zasadzie wykładni § 7 pkt 6 i § 18 pkt 4 ust. ostatni Taryfy Towarowej, część IA (Dz. U. R. P. z 1938 r. Nr 73, poz. 521) ustalił, iż w spornym przypadku za niedobór odpowiada nadawca.Powyższa wykładnia przez Sąd Okręgowy pomienionych przepisów Taryfy odpowiada ich treści, zgodnie bowiem z § 7 pkt 6 przepis ten stanowi, że odbiorca odpowiada za należne opłaty za przesyłkę do czasu jej wydania, bez tego bowiem przesyłka ta nie mogła by mu być wydana, natomiast do uiszczenia dopłat, których kolej z jakichkolwiek powodów nie pobrała przed wydaniem przesyłki, obowiązany jest nadawca. To samo stanowi § 18 pkt 4 ust. ostatni. Gdyby zaś komentować powyższy § 7 pkt 6 w ten sposób, jak tego chce skarżące Przedsiębiorstwo, w takim razie ustęp jego "Do uiszczenia dopłat, których kolej z jakichkolwiek powodów nie pobrała przed wydaniem przesyłki, obowiązany jest nadawca", byłby w ogóle niepotrzebny. Przepisy § 16 pkt 9 ust. 2 na które powołuje się skarżące Przedsiębiorstwo, dotyczą kwestii wykupienia listu przewozowego i wydania przesyłki, a więc nie mają zastosowania do niniejszego przypadku, skoro przed zaistnieniem sporu przesyłka już została wydana. Nie ma też zastosowania w spornym przypadku § 17 Taryfy, gdyż jego przepisy nie zajmują się zagadnieniem, na kim ciąży obowiązek zapłacenia niedoboru wskutek wadliwego pobrania przewoźnego, natomiast kwestię tę, jak to przytoczono wyżej, regulują §§ 7 pkt 6 i 18 pkt 4 ust. ostatni Taryfy.Ustalenie przez Sąd Okręgowy, że za sporny niedobór odpowiada nadawca, a nie odbiorca, było dostateczną podstawą do oddalenia powództwa, nie wymaga więc omówienia drugi zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd Okręgowy wadliwie oparł się na art. 5 przep. og. pr. cyw., gdyż aczkolwiek Sąd mylnie powołał się na pomieniony przepis prawa, to jednak przesłanka wyroku w tym przedmiocie była tylko posiłkowa i nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy.Z tych zasad skarga kasacyjna została oddalona.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 5§ 16 pkt 9§ 17§ 18 pkt 4§ 7 pkt 6

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.