C 1515/51
PostanowienieIzba Cywilna1952-07-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy tymczasowa odmowa przyznania dziecku nieletniemu renty z powodu niewykonywania jeszcze pracy zarobkowej lub braku kwalifikacji do jej wykonywania jest zawsze uzasadniona, a także jak ocenić odpowiedzialność wychowawcy za szkodę wyrządzoną przez dziecko?Ratio decidendi
Tymczasowa odmowa przyznania dziecku nieletniemu renty z powodu niewykonywania jeszcze pracy zarobkowej lub braku kwalifikacji do jej wykonywania nie zawsze odpowiada sytuacji faktycznej; sąd powinien zasądzić dziecku w miarę potrzeby tymczasową rentę, której wysokość powinna odpowiadać wartości pomocy potrzebnej z powodu kalectwa. W kwestii odpowiedzialności wychowawcy za szkodę wyrządzoną przez dziecko pod jego nadzorem, ciężar dowodu, iż wychowawca dopełnił obowiązku starannego nadzoru, spoczywa na nim, a nie na poszkodowanym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczy odmowy przyznania dziecku nieletniemu tymczasowej renty z powodu braku pracy zarobkowej lub kwalifikacji. Analizowana jest również odpowiedzialność wychowawcy za szkodę wyrządzoną przez dziecko pod jego nadzorem, w kontekście wypadku podczas zabawy. Sąd pierwszej instancji uznał, że wychowawca nie ponosi odpowiedzialności, opierając się na tym, że zabawa była inicjowana przez dzieci i nie była zabroniona.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji, wskazując na błędy w ocenie stanu faktycznego i zastosowaniu prawa.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczne...Tymczasowa odmowa przyznania dziecku nieletniemu renty, z art. 161 §§ 2 i 3 k. z. oparta na tym, że dziecko nie wykonywało jeszcze pracy zarobkowej ani nie ma kwalifikacji do jej wykonywania, jakkolwiek usankcjonowana przez przedwojenne orzecznictwo Sądu Najwyższego (Zb. U. 374/38), nie zawsze odpowiada sytuacji faktycznej. Sąd powinien zasądzić dziecku w miarę potrzeby tymczasową rentę, której wysokość powinna odpowiadać wartości pomocy, jakiej potrzebuje dziecko z powodu, kalectwa, za które odpowiada zobowiązany do odszkodowania, a ostateczną rentę przyznać od czasu, w którym człowiek normalnie staje się zdolnym do pracy zarobkowej, w wysokości odpowiadającej spodziewanym zarobkom z pracy zarobkowej, której poszkodowany prawdopodobnie poświeciłby się, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Jeżeliby dziecko tymczasowej renty nie potrzebowało, w częściowym uwzględnieniu żądania należy ustalić obowiązek wyrównania przyszłej szkody.Rozpoznając .na płaszczyźnie art. 142 k. z. kwestię odpowiedzialności wychowawcy za szkodę wyrządzoną przez dziecko, będące pod jego nadzorem, należy mieć na względzie, iż ciężar dowodu, iż wychowawca dopełnił obowiązku swego co do starannego wykonania nadzoru, spoczywa na tym ostatnim, nie zaś na poszkodowanym, toteż sąd przyjmując, że osoba odpowiedzialna starannie wykonywała nadzór, powinien podać okoliczności faktyczne, na których oparł tę ocenę. Ustalenia, poczynione przez sąd I instancji w tym kierunku, nie uzasadniają wniosku Sądu, iż wychowawca uczynił wszystko co leżało w jego mocy, by zapobiec nieszczęśliwemu wypadkowi. W tym względzie nie wystarcza bowiem ustalenie Sądu, że zabawa, która spowodowała wypadek, została zainicjowana przez jedno z dzieci bez współudziału wychowawcy G. Niezrozumiały jest też wniosek Sądu, iż G. nie mógł przeszkodzić zabawie, skoro zasadniczo pozostawiono swobodę w wyborze zabawy dzieciom. Rozumowanie to jest błędne, gdyż właśnie celem nadzoru nad dziećmi było przede wszystkim zapobieżenie temu, aby dzieci nie bawiły się w sposób dla nich i dla osób trzecich niebezpieczny.Rzeczą Sądu było wyjaśnić konkretną sytuację faktyczną i na jej podstawie ocenić, czy rzeczywiście wychowawca w danym przypadku nie mógł zapobiec wypadkowi.Nie rozważył również Sąd twierdzenia strony powodowej, iż "kiczka" należy do gier niebezpiecznych, albowiem bynajmniej nie jest rzeczą notoryjną, by zabawa w "kiczkę" była "zabawą od dawnych lat uprawianą przez dzieci i nigdy nie zabronioną", jak to stwierdza zaskarżony wyrok w swoim uzasadnieniu.A nawet jeśliby tak rzeczywiście było, nie oznacza to, aby nie była niebezpieczną i na przyszłość miała być tolerowaną...
Powiązane orzeczenia
- III CK 318/04 2005-02-11Czy brak przyczynienia się zmarłego do wypadku, w którym zginął, uzasadnia bezterminowe zasądzenie renty odszkodowawczej na rzecz małoletniego dziecka zmarłego, wobec którego zmarły sprawował faktyczne obowiązki głowy ro…
- 4 CR 21/60 1961-02-15Czy renta tymczasowa może być przyznana na pokrycie przewidywanych w przyszłości zwiększonych potrzeb edukacyjnych, zamiast aktualnych potrzeb wynikających z wypadku?
- I USKP 23/23 2023-08-08Czy prawo do renty rodzinnej przysługuje dziecku, które stało się całkowicie niezdolne do pracy po ukończeniu 16. roku życia lub zakończeniu nauki, jeśli wcześniej nie było całkowicie niezdolne do pracy, a jedynie miało…
- II UKN 637/98 1999-05-19Czy okres sprawowania opieki nad dzieckiem, urodzonym przed ustaniem stosunku pracy, może być traktowany jako okres równorzędny z okresem zatrudnienia w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich r…
- III UK 148/18 2019-02-13Czy opiekun prawny (matka) małoletniego dziecka może skutecznie złożyć odwołanie od decyzji organu rentowego przyznającej dziecku rentę rodzinną, występując jako strona w postępowaniu sądowym?
Powołane przepisy
art. 161art. 142§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 27.07.2026.