C 194/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia M. Lisiewski; Sędziowie: dr J. Jodłowski (sprawozdawca), dr J. Marowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Klotyldy S. przeciwko Przedsiębiorstwu Hoteli Miejskich w osobie Gminy m. st. Warszawy o 61.197 zł, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 grudnia 1949 r., skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym dnia 8.II.1949 r. do Sądu Pracy w Warszawie powódka Klotylda S. wnosi o zasądzenie jej od Przedsiębiorstwa Hoteli Miejskich w osobie Gminy m. st. Warszawy sumy 86.352 zł z %% i kosztami. W uzasadnieniu powództwa powódka podaje, że na podstawie zawartej w 1945 roku umowy z dyrekcją hotelu "Bristol" została ona zaangażowana na czas nieokreślony w charakterze kierowniczki administracyjno-gospodarczej pięter w hotelu "Bristol". Na miesięczne wynagrodzenie powódki składały się ostatnio: kwota 8.800 zł, jeden posiłek dziennie wartości 100 złotych oraz pokój w hotelu "Bristol" wraz ze światłem i opałem, którego równowartość wynosi 400 złotych dziennie. Razem więc wynagrodzenie powódki wynosiło 23.880 złotych. W dniu 30 sierpnia 1948 roku strona pozwana na podstawie jednostronnej decyzji oświadczyła powódce, że będzie ona pracowała jako referent Wydziału Przemysłu i Handlu Zarządu Miejskiego z wynagrodzeniem 7.900 złotych miesięcznie. Zażądano zarazem od powódki opuszczenia pokoju, który stanowił część jej wynagrodzenia. Powódka nie godząc się na powyższe warunki musiała zaprzestać pracy w dniu 8 września 1948 r. Jednostronna zmiana miejsca pracy i rodzaju pracy, której powódka nie mogła się podjąć nie mając ku temu żadnego przygotowania oraz faktyczne zmniejszenie zarobku o 15.980 złotych stanowiły, zdaniem powódki, ważną przyczynę do niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy. Powódka dochodzi przeto odszkodowania za 22 dni września i miesiące październik, listopad i grudzień, które wynosi za wrzesień 14.712 zł, a za dalsze 3 miesiące 71.640 zł, czyli łącznie 86.352 zł.Strona pozwana powództwa nie uznała, wnosząc o jego oddalenie i twierdząc, że uposażenie powódki nie zostało zmienione i że również charakter jej pracy nie uległ zmianie.Sąd Pracy wyrokiem z dnia 16.IX.1949 r. zasądził od pozwanej Gminy na rzecz powódki sumę 61.197 zł, oddalając resztę powództwa. Sąd Pracy uznał, że przeniesienie powódki na inne stanowisko ze zmniejszeniem uposażenia stanowi jednostronną zmianę przez pracodawcę istotnych warunków pierwotnej umowy. Sąd Pracy ustalił wysokość wynagrodzenia powódki na sumę 16.395 zł miesięcznie w czym uposażenie zasadnicze na sumę 8.595 zł mies., równowartość świadczeń w naturze na 7.800 zł i w tym stosunku zasądził powódce uposażenie za czas od dnia 9.IX.do 1.X.1948 r. oraz za 3 mies. okres wypowiedzenia.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy wyrok Sądu Pracy zatwierdził. Sąd Okręgowy na podstawie listy płacy pracowników hotelu "Bristol" oraz zeznań świadka R. doszedł do tych samych ustaleń odnośnie wysokości wynagrodzenia powódki i uznał, że przeniesienie jej z zajmowanego stanowiska na stanowisko referenta Wydziału Przemysłu i Handlu Zarządu Miejskiego z niewątpliwie zmniejszonym uposażeniem stanowi jednostronną zmianę istotnych warunków umowy przez pracodawcę.Wyrok powyższy zaskarża pełnomocnik strony pozwanej, który w skardze kasacyjnej zarzuca obrazę art. 31 rozp. o umowie o pracę prac. umysł. i art. 250 k.p.c. Skarżący zarzuca mianowicie, że pogląd Sądu Okręgowego co do tego, iż przeniesienie powódki ze stanowiska kierowniczki pięter hotelu "Bristol" na stanowisko referenta Wydziału Przemysłowego dawało powódce prawo niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę z powodu niezachowania przez pracodawcę istotnych warunków umowy, jest nietrafny i nie znajduje uzasadnienia w treści art. 31 lit. d) cyt. rozporządzenia. Skarżący wywodzi, iż powódka pracowała w hotelu "Bristol" jako pracownica umysłowa oraz że praca, którą miała wykonywać w Wydziale Przem. i Handlu była również pracą umysłową. Skarżący zarzuca, że Sąd Okręgowy ograniczył się do ogólnikowego stwierdzenia, że przeniesienie powódki z dotychczasowego stanowiska do Wydziału Przem. i Handlu stanowi zmianę istotnych warunków, nie precyzując na czym polegało pogwałcenie przez pracodawcę istotnych warunków umowy o pracę, przez co uniemożliwił sprawdzenie trafności swego rozumowania. W dalszym ciągu zarzuca skarżący, że Sąd Okręgowy stwierdzając, iż Zarząd Miejski ofiarował powódce zmniejszone wynagrodzenie, nie uwzględnił materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, a mianowicie zeznania świadka Eugenii W. i wyciągu z listy płacy pracowników hotelu "Bristol"; wymieniony świadek stwierdził, że powódka po przeniesieniu otrzymywać miała o 1.000 zł więcej niż w hotelu, a z wyciągu z listy płacy za mies. sierpień 1948 r. wynika, że pobory zasadnicze powódki wynosiły 7.640 zł, gdy tymczasem w decyzji Biura Personalnego z dnia 30.VIII.1948 r. pobory te określone zostały na 7.850 zł, twierdzi przy tym skarżący, że lokalu służbowego jako związanego z charakterem czasowych funkcji powódki nie mógł Sąd Okręgowy potraktować jako część uposażenia zasadniczego.Uzasadnienie prawneZarzutów skargi kasacyjnej nie można uznać za zasadne.Przede wszystkim nie jest trafny zarzut, jakoby uzasadnienie zaskarżonego wyroku uniemożliwiało sprawdzenie zasadności stanowiska Sądu Okręgowego co do przyjęcia, że decyzja Zarządu Miejskiego o przeniesieniu powódki na inne stanowisko stanowiła ważną przyczynę rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy. Sąd Okręgowy wyraźnie stwierdził, że "przeniesienie powódki ze stanowiska kierowniczki pięter hotelu "Bristol" na stanowisko referenta Wydz. Przem. i Handlu z niewątpliwie zmniejszonym uposażeniem, stanowi jednostronną zmianę istotnych warunków umowy przez pracodawcę". W takim sformułowaniu mieści się niewątpliwie przyjęcie, że jednostronna zmiana istotnych warunków umowy polega po pierwsze na przeniesieniu powódki na inne stanowisko nie tylko w innym dziale pracy, lecz i w innym charakterze, powtóre zaś na zmniejszeniu uposażenia powódki. Takie zaś ustalenia mogą wypełniać dyspozycje art. 31 lit. d) cyt. rozp. Przeniesienie przez pracodawcę pracownika bez jego zgody na inne stanowisko i do innej pracy, może być uznane za niezachowanie przez pracodawcę istotnych warunków umowy pracy. Będzie to miało miejsce wtedy mianowicie, gdy charakter spełnianych funkcji na nowym stanowisku odbiega wydatnie od funkcji spełnianych poprzednio. Charakter funkcji pracownika i rodzaj wykonywanej przez niego pracy należy bowiem do istotnych warunków umowy o pracę. Mylny jest pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że pracodawca może przenieść pracownika na inne stanowisko, o ile tylko praca na jednym i na drugim stanowisku ma charakter pracy umysłowej. Zachowanie charakteru pracy w sensie pracy umysłowej czy fizycznej nie zawsze może być uznane za wystarczające. Niekiedy zmiana funkcji pracownika, nawet o ile nowe funkcje miałyby charakter pracy umysłowej tak jak poprzednie, może naruszać istotne warunki umowy o pracę. Należy bowiem mieć na względzie zakres obowiązków pracownika na poprzednim i nowym stanowisku i kwalifikacje potrzebne do ich spełnienia. Ocena, czy pracownik ma kwalifikacje potrzebne do spełniania innych funkcji, nie może być pozostawiona wyłącznej ocenie pracodawcy, także pracownik musi mieć możność zajęcia stanowiska w tym względzie, o ile ma on spełniać swą pracę z poczuciem odpowiedzialności, a takiej tylko pracy można żądać od pracownika w ustroju socjalistycznym. Jeśli nowe funkcje, jakich spełniania żąda od pracownika pracodawca, odbiegają w sposób istotny od funkcji, jakich pełnienia pracownik się podjął w umowie o pracę, stanowisko pracodawcy może być uznane za niezachowanie istotnych warunków o pracę.Powódka w sprawie niniejszej zaangażowana została jako kierowniczka pięter w hotelu i takiej funkcji zawierając umowę o pracę podjęła się. Nie mógł przeto Zarząd Miejski bez jej zgody nakazywać jej objęcia funkcji referenta w Wydz. Przem. i Handlu, których charakter i związany z nimi rodzaj pracy odbiega wyraźnie od funkcji kierownika pięter w hotelu. Powódka mogła odmówić zgody na objęcie nowego stanowiska, o ile uważała, że z uzasadnionych w swym mniemaniu powodów stanowisko to, wymagające innych kwalifikacji, nie odpowiada jej czy też nie czuje się na siłach do jego objęcia. Tylko gdyby rozbieżność czynności na obu stanowiskach była nieznaczna lub gdyby jakieś ważne względy uzasadniały konieczność objęcia nowych funkcji właśnie przez powódkę, odmowa objęcia przez nią nowego stanowiska mogłaby być uznana za nadużycie przez nią prawa w rozumieniu art. 5 przep. og. pr. cyw. Strona pozwana nie wysuwała jednak twierdzeń, z których wynikałoby, że brak zgody powódki na objęcie nowego stanowiska i obstawanie przy stanowisku dotychczasowym względnie przy wypłacie odszkodowania, stanowiło nadużycie prawa z jej strony, a skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów pominięcia przez Sąd Okręgowy jakiegoś materiału procesowego w tym zakresie. W szczególności strona pozwana nie przytoczyła żadnych okoliczności, które by odzwierciedlały powody decyzji o przesunięciu powódki na inne stanowisko i uzasadniały konieczność obsady stanowiska referenta w Wydz. Przem. i Handlu właśnie przez powódkę, mimo iż poprzednio nie pełniła ona funkcji tego rodzaju.W tym stanie rzeczy trafnie i zasadnie uznał Sąd Okręgowy, że jednostronne przeniesienie powódki przez Biuro Personalne Zarządu Miejskiego ze stanowiska kierowniczki pięter w hotelu "Bristol" na stanowisko referenta w Wydziale Przem. i Handlu, dokonane bez zgody powódki, stanowi niezachowanie istotnych warunków umowy o pracę. Tym bardziej mógł Sąd Okręgowy dojść do takiego wniosku, ustalając, iż przeniesienie powódki na nowe stanowisko połączone było z obniżką jej uposażenia. Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą podważyć ustaleń zaskarżonego wyroku w tym względzie.Z listy płacy za miesiąc sierpień 1948 r. wynika, jak ustaliły to sądy obu instancji merytorycznych, że uposażenie pieniężne powódki w hotelu "Bristol" wraz z dodatkami wynosiło brutto 8.595 zł miesięcznie, podczas gdy uposażenie przyznane powódce decyzją Biura Personalnego Zarządu Miejskiego z dnia 30.VIII.1948 r. wynosić miało wraz z dodatkami 7.900 zł miesięcznie. Zeznanie świadka W. jest jawnie sprzeczne z listą płacy, na jakiej oparły się sądy meriti. Już więc samo uposażenie gotówkowe na zajmowanym przez powódkę stanowisku wynosiło więcej, niż wynosić miało na stanowisku w Wydz. Przem. i Handlu. Uznać jednak trzeba, że sądy meriti, ustalając uposażenie powódki, niewątpliwie słusznie uwzględniły obok wynagrodzenia pieniężnego wartość świadczeń otrzymywanych przez powódkę w naturze, jako to wyżywienia w stołówce i mieszkania. Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów co do ustalenia wysokości równowartości tych świadczeń oraz co do uwzględnienia w uposażeniu powódki równowartości wyżywienia w stołówce. Jedyny zarzut w tym zakresie dotyczy uwzględnienia przez sądy meriti równowartości lokalu służbowego. Zarzut taki nie jest słuszny. Jeśli pracodawca dostarcza pracownikowi bezpłatnie lokal mieszkalny, jest to świadczenie materialne pracodawcy na rzecz pracownika, które stanowi składową część uposażenia tego ostatniego. Skoro więc sądy meriti ustaliły, że powódka w związku z umową o pracę korzystała z lokalu mieszkalnego w hotelu "Bristol", w dodatku z opałem i pościelą (a tych ustaleń skarżący nie podważa), zasadnie doliczyły do uposażenia powódki równowartość tych świadczeń. Twierdzenie skargi kasacyjnej, iż lokal służbowy był związany z charakterem czasowych funkcji powódki, nie może się ostać, skoro ustalone jest w sprawie, że powódka zajmowała lokal w hotelu "Bristol" przez cały czas swej pracy w tym hotelu.Wobec bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej skarga ta ulega oddaleniu.