C 287/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski (sprawozdawca); Sędziowie: dr J. Jodłowski, Z. Wasilkowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Stefanii M. o wpis do księgi wieczystej, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 marca 1950 r.,zaskarżone postępowanie uchylił i zmienił postanowienie Sądu Grodzkiego w Warszawie z dnia 7 stycznia 1950 r. w ten sposób, że poleca Sądowi Grodzkiemu załatwienie wniosku wnioskodawczyni z dnia 6 czerwca 1947 r. przy zastosowaniu art. 46 prawa o księgach wieczystych i uwzględnieniu wskazówek zawartych w uzasadnieniu niniejszego postanowienia.Uzasadnienie faktyczneSąd Grodzki odmówił żądaniu wnioskodawczyni Stefanii M. z domu K. o wniesienie do wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr hip. 9189 wpisu o zgłoszeniu jej praw spadkowych do tej nieruchomości na mocy własnoręcznego testamentu właściciela nieruchomości Wacława M.Na zażalenie wnioskodawczyni Sąd Okręgowy orzekł, że postanowienie sądu pierwszej instancji zatwierdza. Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że do ujawnienia praw spadkowych w księdze wieczystej konieczne jest poprzednie stwierdzenie praw do spadku stosownie do art. 69 i nast. dekretu o post. spadk. i że - wbrew zapatrywaniu wnioskodawczyni - Sąd Grodzki nie miał obowiązku wezwania wnioskodawczyni do uzupełnienia swego wniosku, gdyż wezwanie takie zależy od swobodnego uznania sądu i wchodzi w grę wtedy, gdy uzupełnienie może nastąpić w krótszym czasie i nie dotyczy zasadniczych przesłanek, podczas gdy w sprawie niniejszej brak jest w ogóle wszelkich podstaw do żądania wpisu objętego wnioskiem.W skardze kasacyjnej na postanowienie Sądu Okręgowego wnioskodawczyni wnosi o jego uchylenie i odesłanie sprawy do instancji zażaleniowej. Skarżąca zarzuca naruszenie art. 46 i 47 pr. o ks. wiecz. wyrażając zapatrywanie, że korzystanie z art. 46 pr. o ks. wiecz. nie jest pozostawione swobodnemu uznaniu sądu, że sąd może zaniechać wyznaczenia terminu wtedy, gdy przeszkoda jest nieusuwalna, że z treści art. 46 cytowanego prawa nie można wysunąć wniosku, jakoby przepis ten mógł być stosowany tylko w przypadkach, w których braki dadzą się usunąć w krótkim czasie, że zresztą w niniejszej sprawie stwierdzenie praw do spadku już istniało, lecz nie zostało wydane wnioskodawczyni z powodu braku zgody władzy skarbowej.Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Art. 46 pr. o ks. wiecz. i ma na celu uchronienie wnioskodawcy przed możliwością utraty pierwszeństwa przez to, że w czasie pomiędzy oddaleniem wniosku a jego ponowieniem po uzupełnieniu mógłby wpłynąć inny wniosek tej samej treści co wniosek oddalony. Jeżeli więc art. 46 cytowanego prawa stanowi, że sąd może wyznaczyć termin "stosownie do okoliczności", nie oznacza to, że zezwala on sądowi nawet bez uzasadnionej przyczyny pozbawić wnioskodawcę pieczy, którą ustawa go otacza, lecz wychodzi z założenia, że sąd zastosuje ten artykuł, jeżeli to jest celowe, tj. wówczas, gdy chodzi o braki, których usunięcie może nastąpić bez naruszenia interesów czy to innych osób zainteresowanych, czy też nawet samego wnioskodawcy. Pojmując w ten sposób treść art. 46 pr. o ks. wiecz. należy przyznać słuszność skarżącej, że Sąd Grodzki mógłby oddalić jej wniosek bez wezwania do przedstawienia stwierdzenia praw do spadku tylko wówczas, gdyby odnośne postępowanie w ogóle nie było wszczęte, a odłożenie wniosku na czas aż do przeprowadzenia tego postępowania stanowiłoby przeszkodę do uskuteczniania dalszych wpisów w sposób utrudniający innym uprawnionym korzystanie z ich praw. Jednak nawet w przypadku, gdyby istniała podobna sytuacja, byłoby obowiązkiem Sądu Grodzkiego przed oddaleniem wniosku sprawdzić, czy rzeczywiście postępowanie o stwierdzenie praw do spadku nie zostało jeszcze wszczęte, a zwłaszcza czy wnioskodawczyni nie jest w posiadaniu postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku.Postanowienie zatem Sądu Okręgowego narusza art. 46 pr. o ks. wiecz., wskutek czego na podstawie art. 437 k.p.c. należało orzec jak w sentencji.