C 3047/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Antoniny K. o umorzenie utraconych dokumentów, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od postanowienia Sądu Powiatowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 3 czerwca 1952 r.,postanowienie powyższe w zaskarżonej części dotyczącej obligacji Narodowej Pożyczki Rozwoju Sił Polski uchylił i postępowanie w tym zakresie umorzył.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 3 czerwca 1952 r. Sąd Powiatowy dla Dzielnicy Warszawa-Praga oddalił wniosek Antoniny K. o umorzenie utraconych obligacji Premiowej Pożyczki Odbudowy Kraju na 4.000 zł w dawnym pieniądzu oraz Narodowej Pożyczki Rozwoju Sił Polski na kwotę 130 zł. Sąd Powiatowy uznał, że obligacje obu wymienionych poprzednio pożyczek są dokumentami płatnymi za okazaniem, a więc nie podlegają umorzeniu w trybie dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. o umarzaniu utraconych dokumentów (Dz. U. z 1947 r. Nr 5, poz. 20) stosownie do art. 2 pkt 1 tego dekretu.Po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Powiatowego, wobec niezaskarżenia go przez wnioskodawczynię, Prokurator Generalny PRL złożył w dniu 9 grudnia 1952 r. rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie powyższego postanowienia w części dotyczącej oddalenia wniosku w przedmiocie umorzenia obligacji Narodowej Pożyczki Rozwoju Sił Polski i odesłanie sprawy w tym zakresie Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania. Rewizja nadzwyczajna oparta jest na zarzucie naruszenia art. 1 ust. 1 oraz art. 2 pkt 1 cytowanego dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r.Wnioskodawczyni nadesłała w dniu 21 stycznia 1953 r. oświadczenie, że wobec odzyskania obligacji, na przypadek uchylenia postanowienia Sądu Powiatowego, cofa zgłoszony wniosek i prosi o umorzenie postępowania.Uzasadnienie prawneRewizję nadzwyczajną należy uznać za usprawiedliwioną.Jak to zasadnie podnosi skarżący, obligacje Narodowej Pożyczki Rozwoju Sił Polski nie są dokumentami płatnymi za okazaniem, które art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. wyłącza od umorzenia na równi z pieniędzmi papierowymi i banknotami. Obligacje te nie są bowiem płatne za okazaniem, czyli na każde żądanie posiadacza, lecz podlegają spłacie w ciągu dwudziestu lat (art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 18 czerwca 1951 r. - Dz. U. Nr 33, poz. 257) w miarę wylosowania wraz z premią lub według wartości nominalnej. Rozporządzanie prawem związanym z obligacją Narodowej Pożyczki Rozwoju Sił Polski wymaga posiadania obligacji, która jest obligacją na okaziciela i może podlegać umorzeniu na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. Należy ponadto podkreślić, że dekret z dnia 18 czerwca 1951 r., którym rozpisana została Narodowa Pożyczka Rozwoju Sił Polski, nie zawiera normy analogicznej do art. 10 dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o upoważnieniu Ministra Skarbu do wypuszczenia Premiowej Pożyczki Odbudowy Kraju 1946 r., wyłączającego obligacje pożyczki spod działania przepisów o umorzeniu utraconych tytułów na okaziciela. Pominięcie to stanowi niewątpliwie wyraz dążenia do daleko idącej ochrony uprawnień posiadaczy obligacji Narodowej Pożyczki Rozwoju Sił Polski, a zarazem jest wskazówką dla wykładni przepisów dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. w kierunku objęcia przypadków utraty omawianych obligacji postępowaniem przewidzianym w tym dekrecie.Postanowienie Sądu Powiatowego dla Dzielnicy Warszawa-Praga z dnia 3 czerwca 1952 r. oparte w zaskarżonej części na odmiennej, błędnej wykładni art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 cytowanego dekretu, narusza w sposób istotny powyższe przepisy i z tego względu powinno być w tym zakresie uchylone. Z uwagi zaś na to, że wnioskodawczyni wobec odzyskania utraconych obligacji wniosek o ich umorzenie cofnęła, nie zachodzi potrzeba odesłania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż w tym stanie rzeczy postępowanie w części, której dotyczy rewizja nadzwyczajna, podlega umorzeniu.Z tych zasad Sąd Najwyższy na podstawie art. 396 § 1, 398, 384 i 361 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.