C 436/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr J. Marowski (sprawozdawca); Sędziowie: Z. Wiszniewski, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jadwigi B. przeciwko Małgorzacie S. i Władysławie P. o eksmisję, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanej Małgorzaty S. na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 2 stycznia 1950 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneSąd Okręgowy w Warszawie zatwierdził wyrok Sądu Grodzkiego w Warszawie nakazujący eksmisję obu pozwanych z zajmowanego przez nich pokoju w dwuizbowym lokalu powódki. Sąd Okręgowy przyłączył się do ustaleń Sądu Grodzkiego, że powódka jest lokatorką główną, który to przymiot powódki został udowodniony pismem wydziału kwaterunkowego z dn. 14 lutego 1949 r., że pozwane urządzają awantury powodujące interwencję milicji, tak że sprawa stała się tak głośną, iż ukazały się o niej wzmianki w prasie, wreszcie, że pozwane zalegają z zapłatą komornego. W związku z zarzutem apelacyjnym, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów art. 7 dekretu o najmie lokali, Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że jak wynika z treści powołanego przepisu, dotyczy on tylko kwestii wysokości czynszu, względnie podziału czynszu między lokatora głównego a sublokatora, stosownie do ich uprawnień po zastosowaniu zwolnień z art. 3 i 4 dekretu, nie dotyczy on natomiast stosunku między lokatorem głównym a podnajemcą w kwestii istnienia umowy podnajmu względnie powodów do rozwiązania tej umowy z winy podnajemcy. Z treści art. 398 k.z. wynika, zdaniem Sądu Okręgowego, iż do umowy podnajmu stosować należy przepisy dotyczące umowy najmu, o ile chodzi o obowiązki podnajemcy i skutki prawne, wynikające z niewykonania tych obowiązków, a więc i przepisy art. 382 i 388 k.z. Równorzędne traktowanie spraw najmu i podnajmu znalazło również swój wyraz w redakcji art. 40 dekretu z dn. 21.XII 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu, właśnie o ile chodzi o orzeczenie eksmisji. Również, zdaniem Sądu Okręgowego, nie dopuścił się Sąd Grodzki obrazy przepisów art. 231 k.p.c. wydając wyrok tylko na podstawie dowodów powołanych przez stronę powodową oraz przez to, iż nie przychylił się do wniosku pozwanych o zbadanie świadków. Brak jest bowiem w aktach sprawy dowodu, aby przez pozwane zgłoszony został w toku postępowania przed sądem I instancji wniosek o zbadanie określonych świadków, prócz oświadczenia pozwanej Władysławy P. na rozprawie w dn. 15.VI 1949 r., iż wnosi o odroczenie rozprawy dla zgłoszenia świadków. Pozwana jednak mimo odroczenia rozprawy w dn. 15.VI 1949 r. nie zgłosiła wniosku o powołanie określonych bliżej świadków. Zgłoszonego zaś w skardze apelacyjnej wniosku o zbadanie podanych tam świadków Sąd Okręgowy nie uwzględnił na podstawie art. 404 k.p.c. uznając, iż pozwane nie udowodniły, aby nie mogły zgłosić tego dowodu w postępowaniu przed Sądem Grodzkim. O ile chodzi o dowód z oświadczenia komitetu blokowego, to ze względu na jaskrawą sprzeczność tego oświadczenia z zeznaniami świadków złożonymi w toku postępowania przed sądem I instancji, a "których autentyczność potwierdzają notatki w prasie", Sąd Okręgowy uznał, iż załączone oświadczenie komitetu blokowego nie mogło być oparte na wszechstronnie zebranym materiale dowodowym, a przez to nie jest ono opinią obiektywną.Powyższy wyrok zaskarżyła skargą kasacyjną pozwana Małgorzata S. wnosząc o uchylenie go z powodu:1)naruszenia przepisów art. 7 dekretu o najmie lokali i § 4 rozp. z dn. 23.X 1948 r. (Dz. U. R. P. Nr 50, poz. 398) przez mylne uznanie, że powódce jako głównej lokatorce, a nie właścicielowi lub użytkownikowi nieruchomości, przysługuje prawo rozwiązania umowy z powodu niepłacenia czynszu;2)obrazy art. 231 i 404 k.p.c. przez odmowę zbadania świadków powołanych na ostatnim posiedzeniu w Sądzie Grodzkim, czego Sąd Grodzki nie zaprotokołował, i w skardze apelacyjnej, pomimo że bez tych świadków nie można było wyświetlić okoliczności koniecznych dla prawidłowego i zgodnego z prawdą materialną rozstrzygnięcia sporu;3)obrazy art. 262 i 351 k.p.c. przez odmówienie wiarygodności zaświadczeniu komitetu blokowego dlatego tylko, że treść jego jest sprzeczna z zeznaniami świadków powołanych przez powódkę;4)obrazy art. 351 k.p.c. przez ugruntowanie swego przekonania co do "autentyczności" zeznań świadków na notatkach w prasie, chociaż należało odwrotnie opierać "autentyczność" notatek prasowych na zeznaniach świadków.Uzasadnienie prawneSłuszny jest pierwszy zarzut skargi kasacyjnej, skoro bowiem art. 7 dekretu o najmie lokali zarządza płacenie przez sublokatorów czynszu bezpośrednio wynajmującemu a nie głównemu najemcy, to tylko wynajmujący może odstąpić od umowy najmu z sublokatorem z powodu niepłacenia czynszu; pod innymi względami stosunek pomiędzy najemcą głównym a sublokatorem pozostaje nie zmieniony.Również słusznie żali się skarżąca na obrazę art. 404 k.p.c. Przepis ten upoważnia sąd do pominięcia dowodów powołanych w II instancji bez należytego usprawiedliwienia. Z prawa tego sąd jednak nie musi zawsze korzystać, a decyzja o skorzystaniu lub nieskorzystaniu z tego prawa winna być racjonalna, a nie dowolna. W szczególności, nie powinien sąd pomijać takiego dowodu, gdy sprawa nie jest wyjaśniona, a orzeczenie wydane przez sąd I instancji byłoby uzasadnione tylko w przypadku wyjaśnienia sprawy. Taki właśnie przypadek zachodzi w sprawie. Sąd II instancji przyłączył się do ustaleń Sądu Grodzkiego, że "pozwane urządzają awantury", które w rzeczywistości nie są ustaleniami, lecz wnioskiem z faktów nieujawnionych w uzasadnieniu przez sąd. Również i świadkowie przesłuchani w sprawie składali raczej opinie, a nie zeznawali o faktach.Wreszcie słusznie żali się skarżąca na niewłaściwe wyzyskanie notatek prasowych dotyczących stosunków pomiędzy stronami. Prasa w Państwie Ludowym zasadniczo umieszcza informację, znając osobę informatora. Dlatego informacja prasowa zbliżona jest charakterem do dokumentu prywatnego, a zatem stwierdza, że treść notatki prasowej pochodzi od osoby, która może być ujawniona. Ponieważ informator dziennika niejednokrotnie ma więcej możności zebrania wiadomości, aniżeli strony i sąd, przeto notatka prasowa może być cenną pomocą przy wyjaśnieniu sprawy, dając sądowi możność dopuszczenia dowodów z urzędu (art. 236 § 1 k.p.c.) oraz dając materiał do wyzyskania przy pytaniu świadków. Na tym jednak rola notatki prasowej się kończy i dlatego sąd sprawdzając wyniki dowodu ze świadków na podstawie treści notatki prasowej, a nie odwrotnie, obraził przepisy art. 264 i 250 k.p.c.Z tych powodów Sąd Najwyższy zaskarżony wyrok uchylił na zasadzie art. 437 k.p.c. bez rozważania dalszych podstaw kasacyjnych.