I CKN 685/98
Izba Cywilna2000-05-11
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów prawa materialnego, które w istocie stanowi zarzut błędnych ustaleń faktycznych lub procesowych, może stanowić skuteczną podstawę kasacji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że nie została ona oparta na usprawiedliwionej podstawie. Wskazano, że skarżący pod pozorem naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 361 k.c. i art. 481 k.c.) w rzeczywistości podnosi nowe okoliczności faktyczne, kwestionuje udowodnienie części roszczenia oraz prawidłowość ustaleń faktycznych sądu drugiej instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że jest związany stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku i nie może rozpatrywać zarzutów natury procesowej jako podstawy kasacji o charakterze materialnoprawnym.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty od pozwanego ubezpieczyciela odszkodowania za szkodę będącą następstwem wypadku komunikacyjnego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego. Pozwany wniósł kasację, zarzucając naruszenie art. 361 k.c. i art. 481 k.c., wskazując na długi okres przyjęty do wyliczenia szkody i możliwość podjęcia przez powoda działań minimalizujących szkodę, a także kwestionując ustalenie daty wymagalności roszczeń i wysokość utraconych dochodów.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację pozwanego jako nieopartą na usprawiedliwionej podstawie.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CKN 685/98 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2000 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN – Krzysztof Kołakowski (spraw.) Sędziowie: SN – Zbigniew Kwaśniewski SN – Barbara Myszka Protokolant: Ewa Krentzel po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2000 r. na rozprawie sprawy z powództwa M. P. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń […] S.A. w W. o zapłatę na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 2 grudnia 1997 r., sygn. akt I ACa […] oddala kasację.
2 U Z A S A D N I E N I E Kasacja wniesiona w imieniu pozwanego Towarzystwa od wyroku Sądu Apelacyjnego w części oddalającej jego apelację oparta została na części pierwszej z podstaw z art. 3931 kpc, „tj. na naruszeniu art. 361 k.c. i art. 481 k.c.” W uzasadnieniu wskazano, że jakkolwiek „bezspornym jest, iż pozwany obowiązany jest do naprawienia szkody będącej następstwem wypadku komunikacyjnego”, to jednak długim okresie przyjętym za podstawę wyliczenia szkody przez powoda, powód – mimo niewątpliwej niezdolności do pracy - mógł podjąć działania minimalizujące szkodę. „Można było sprzedać m. in. wrak pojazdu by spłacić (spłacać) kredyt, można było zatrudnić pracownika by prowadził działalność itp.” Wbrew istniejącym w sprawie ustaleniom Sąd przyjął „odmiennie datę wymagalności roszczeń powoda”, pominął także prawidłowe ustalenia pozwanego co do utraconych przez powoda dochodów. W konkluzji wniesiono o zmianę zaskarżonego orzeczenia oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie powództwa. Sąd Najwyższy oddalił tę kasację, gdyż nie jest ona oparta na „usprawiedliwionej” podstawie (art. 39312 kpc). Przede wszystkim – odniesienie się do powołanej podstawy kasacji jest istotnie utrudnione już z tego względu, że nie wskazano, w jakiej z – w zasadzie – rozłącznie alternatywnych form miało dojść do naruszenia wymienionych przepisów prawa materialnego. Tymczasem zarówno Sąd Najwyższy, jak i komentatorzy, wielokrotnie już wskazywali, że nie jest rzeczą Sądu kasacyjnego poszukiwanie pominiętych przez skarżącego podstaw kasacyjnych lub ich uzupełnianie samodzielnym rozważaniem, czy przy wyrokowaniu w sprawie przez Sąd drugiej instancji mogło mieć miejsce błędne zastosowanie
3 nieodpowiedniego przepisu prawa, czy też właściwemu w okolicznościach sprawy przepisowi została nadana w toku jego wykładni treść z niego w rzeczywistości nie wynikająca. W istocie jednak, to oczywiste uchybienie skarżącego pozostaje o tyle bez szczególnego znaczenia, gdyż wywody zawarte w treści uzasadnienia kasacji wskazują, iż w rzeczywistości pod pozorem pierwszej z podstaw skarżący podnosi nowe okoliczności faktyczne, kwestionuje udowodnienie części roszczenia oraz prawdziwość jednego z ustaleń Sądu Apelacyjnego, a także wadliwe ustalenie daty wymagalności roszczenia i pominiecie „ustaleń” pozwanego co do wysokości szkody. Wszystkie te zarzuty i twierdzenia faktyczne odnoszą się – nie do wykładni, czy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego – a do rzekomych niedostatków wyjaśnienia lub pominięcia okoliczności faktycznych, mogących przemawiać za możliwością poczynienia innych ustaleń faktycznych niż te, które stanowiły podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego. Ponieważ kasacji nie oparto na drugiej z podstaw z art. 3931 kpc, niemożliwe jest odniesienie się do tak wywiedzionych kwestii, gdyż stosownie do brzmienia art. 39315 kpc Sąd Najwyższy „w tym wypadku jest związany stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku”. Ubocznie więc jedynie stwierdzić należy, że nie niewykazanie hipotetycznie podnoszonych okoliczności co do zaniechania przez powoda obowiązku niepowiększania szkody obciążać może jedynie stronę pozwaną, zgodnie z regułami dowodzenia wynikającymi z obecnej redakcji art. 3 kpc. W żadnym jednak razie kwestie natury faktycznej nie mogą wypełnić podstawy naruszenia prawa materialnego przez Sąd drugiej instancji. Nie jest bowiem dopuszczalne mieszanie wyraźnie odrębnych podstaw kasacji i pomijanie, że podstawę wniosku kasacyjnego o wydanie orzeczenia
4 reformatoryjnego stanowić może wyłącznie wykazanie naruszenia prawa materialnego, nie zaś zarzuty natury procesowej (art. 39315 kpc). aw er
Powiązane orzeczenia
- I CKN 991/98 2000-12-14Czy naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 455 k.c., może być podstawą kasacji, jeśli skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia?
- IV KK 181/13 2013-09-27Czy kasacja obrońcy skazanego, zarzucająca rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego, może być skuteczna, jeśli opiera się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji?
- II KK 52/18 2018-02-15Czy kasacja oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego, która w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne, może być podstawą do uchylenia orzeczenia?
- V KK 365/18 2018-09-25Czy zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, polegający na niezastosowaniu art. 15 § 1 k.k., może być skutecznie podniesiony w kasacji, jeśli jego uzasadnienie opiera się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych dokon…
- II KK 356/25 2025-10-22Czy kasacja obrońcy, zarzucająca rażące naruszenie prawa karnego materialnego i procesowego, w tym wybiórczą kontrolę apelacyjną i błędne ustalenia faktyczne, może być podstawą do uchylenia wyroku sądu odwoławczego?
Powołane przepisy
art. 3931 kpcart. 361 KCart. 481 KCart. 39312 kpcart. 39315 kpcart. 3 kpc.
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy