I CNP 45/23

I CNP 45/23 POSTANOWIENIE 11 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska na posiedzeniu niejawnym 11 lipca 2024 r. w Warszawie w sprawie ze skargi P. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 29 marca 2022 r., I ACa 1087/21 wydanego w sprawie z powództwa P. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Słupsku o zapłatę, odrzuca skargę. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Gdańsku, na skutek apelacji Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Słupsku zmienił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo P. S. w sprawie o zapłatę. Przedmiotem sprawy było odszkodowanie za niezgodne z prawem sprawowanie władzy publicznej. Swoje roszczenie powód, będący Komornikiem sądowym, wywodził z faktu wydania niezgodnego z prawem postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego wszczętego przez pozwanego przeciwko dłużnikowi, który nie żył w chwili wszczęcia egzekucji. Powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sądu drugiej instancji. Wskazał przy tym, że nie przysługiwały mu „żadne środki prawne umożliwiające uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku”. I CNP 45/23 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu, gdyż powodowi przysługiwała możliwość wniesienia skargi kasacyjnej od zaskarżonego obecnie wyroku. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest uzyskanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie od Skarbu Państwa roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej. Zgodnie z art. 4241 § 1 in fine k.p.c. skargę taka można wnieść tylko wtedy, gdy zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych przysługujących stronie na podstawie kodeksu nie było i nie jest możliwe. Środek ten ma przy tym wysoce sformalizowany charakter. Obligatoryjne elementy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wymienione zostały w art. 4245 § 1 i 2 k.p.c. W pierwszym z przywołanych przepisów enumeratywnie wyliczono elementy konstrukcyjne omawianej skargi, których pominięcie skutkuje odrzuceniem tego środka zaskarżenia – bez wzywania do uzupełnienia stwierdzonych braków (art. 4248 § 1 k.p.c.). Wśród wymagań formalnych skargi mieści się m.in. wykazanie przez skarżącego, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4245 § 1 pkt 5 in principio k.p.c.). Oznacza to, że stan niemożności wzruszenia zaskarżonego orzeczenia musi występować nie tylko obiektywnie (co badane jest przez Sąd Najwyższy z urzędu), lecz także powinien zostać wykazany przez podmiot wnoszący skargę. Rygoryzm związany z tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest środkiem „ostatniej szansy” łagodzi w pewnym stopniu art. 4241 § 2 k.p.c. oraz skorelowany z nim art. 4245 § 1 pkt 5 in fine k.p.c. Kwestia ta nie ma jednak znaczenia dla sprawy, gdyż powód nie twierdzi, że zachodzi „wyjątkowy wypadek”, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., czyli że niezgodność zaskarżonego wyroku z prawem miałaby wynikać z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. W konsekwencji ocena dopuszczalności wniesienia skargi I CNP 45/23 3 musi być dokonywana przez pryzmat przesłanek unormowanych w art. 4241 § 1 k.p.c. Wobec powyższego należy przypomnieć, że choć zasadniczo w sprawach cywilnych skarga kasacyjna przysługuje stronie tylko wówczas, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest nie niższa niż 50 000 zł, to, stosownie do art. 3982 § 1 zd. 3 k.p.c., niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia skarga kasacyjna przysługuje także w sprawach o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem. W badanym przypadku, z uwagi na przedmiot sprawy, skarga kasacyjna była zatem dopuszczalna – mimo że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła in casu jedynie 7 630,33 zł. Skarżący miał zatem możliwość wywiedzenia skargi kasacyjnej od zaskarżonego wyroku. W związku z powyższym skarga powoda podlegała odrzuceniu na podstawie art. 4248 § 2 k.p.c., gdyż zmiana zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych przysługujących stronie na podstawie kodeksu była możliwa. W konsekwencji nie zostało także spełnione wymaganie wykazania okoliczności, o której mowa w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., którego niespełnienie także stanowi podstawę do odrzucenia skargi był przy tym art. 4248 § 1 k.p.c. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia. [SOP] [ał]