I CR 1130/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława B. przeciwko dawniej Miczurinowskiemu Ośrodkowi Doświadczalnemu Roślin Przem. i Specjalnych, obecnie Skarbowi Państwa o 8100 złotych po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Warszawy z dnia 15 marca 1955 r. zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił na rzecz Skarbu Państwa.Uzasadnienie faktycznePowód żądał w pozwie zasądzenia od pozwanego Miczurinowskiego Ośrodka Doświadczalnego Roślin Przemysłowych Specjalnych pod Zarządem Przymusowym kwoty 8100 zł wyjaśniając, że został zaangażowany do pracy w charakterze organizatora kół Miczurinowskich na terenie miasta Poznania i okolic oraz do zorganizowania zakupu ogumionych pojazdów konnych. Za pracę swoją przy zakupie pojazdów stosownie do ustnej umowy powód miał otrzymać 150 zł za jedną platformę. W okresie od czerwca 1953 r. do połowy stycznia 1954 r. zakupiono 54 platformy, wobec czego powodowi należy się dochodzona kwota.Przedstawiciel Przymusowego Zarządu Państwowego nie uznał roszczenia pozwu, twierdząc, iż powód nie był pracownikiem Ośrodka i nie może żądać wynagrodzenia za pośrednictwo przy sprzedaży wozów za okres sprzed objęcia Zarządu.Sąd Wojewódzki powództwo uwzględnił. Uznając roszczenie powoda za udowodnione co do wysokości. Sąd Wojewódzki przyjął, że stanowi ono wynagrodzenie za pośrednictwo przy nabywaniu pojazdów konnych. Należność zatem powoda trzeba zdaniem Sądu Wojewódzkiego traktować również jako wynagrodzenie za własną pracę i uznać, że powinna mu być wypłacona.W rewizja pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, z zasądzeniem od powoda kosztów procesu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja jest uzasadniona.Jak wynika z prawidłowych ustaleń zaskarżonego wyroku, umowa łącząca powoda z pozwanym Miczurinowskim Ośrodkiem Doświadczalnym Roślin Przemysłowych Specjalnych nie była umową o pracę. Uwzględniając jednak powództwo Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że roszczenie powoda również należy traktować jako wynagrodzenie za włożoną pracę, podlegające zapłacie przez przymusowego zarządcę.Stanowisko powyższe jest błędne i to zarówno na tle stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania wyroku I instancji (por. Orzeczenie OSN 1955/II poz. 54), jak i w świetle przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r. Nr 11, poz. 37). W szczególności przepisy art. 9 w związku z art. 1 tej ustawy stanowią, że przedsiębiorstwa pozostające pod przymusowym zarządem państwowym przechodzą z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa na własność Państwa bez odszkodowania, wolne od zobowiązań powstałych przed objęciem przedsiębiorstwa, z wyjątkiem zobowiązań mających swe źródło w stosunku pracy lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone. Z mocy więc cytowanych przepisów w miejsce strony pozwanej w sprawie niniejszej wystąpił Skarb Państwa, którego odpowiedzialność wobec powoda uregulowana jest przez przepis art. 9 ustawy. Przepis ten, o ile nakłada na Państwo w pewnym zakresie obowiązek zaspokojenia wierzycieli prywatnego właściciela przedsiębiorstwa, ma charakter wyjątku od zasady wyrażanej w zdaniu pierwszym art. 9 ustawy i jako norma wyjątkowa nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Gdy zatem omawiamy przepis przewiduje obowiązek zaspokojenia przez Państwo roszczeń mających swe źródło w stosunku pracy, nie mógłby być rozciągnięty na zobowiązania wynikające z innych stosunków o charakterze usługowym, jak zlecenia, umowy o dzieło, pośrednictwa itp.Skoro więc według niewadliwych ustaleń zaskarżonego wyroku powód nie pozostawał w stosunku pracy, a również twierdzenia faktyczne strony powodowej na rozprawie rewizyjnej nie pozostają z tymi ustaleniami w sprzeczności. Sąd Najwyższy wobec naruszenia przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego władny był z mocy art. 336 k.p.c. wyrok I instancji zmienić i powództwo oddalić, przy czym stronie pozwanej zgodnie z wnioskiem należy się zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.