I CR 124/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: J. Ignatowicz (sprawozdawca), S. Rudnicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Obwodowego Urzędu Pocztowo-Telekomunikacyjnego w B. przeciwko Stanisławowi F. i Władysławie F. o zapłatę, na skutek rewizji pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 14 grudnia 1959 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 14 grudnia 1959 r. Sąd Wojewódzki w Białymstoku zasądził od Stanisława i Władysławy małż. F. na rzecz Obwodowego Urzędu Pocztowo-Telekomunikacyjnego w B. kwotę 393.744 zł oraz kwotę 21.455 zł tytułem kosztów procesu, ustalając następujący stan faktyczny:Na mocy decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia 5 grudnia 1952 r. oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. (Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej) z 18 marca 1963 r. przekazano powodowi w trybie dekretu z dnia 10.XII.1962 r. o wykończeniu budowy i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 49, poz. 325) do wykończenia i użytkowania budynek pozwanych przy ul. (...) w B. Na wzniesionym przez pozwanych parterze powód nadbudował dwa piętra i wykończył cały budynek.Tymczasem, na skutek skargi pozwanych, Ministerstwo Gospodarki Komunalnej uchyliło obie wymienione decyzje, gdyż pozwani rozpoczętą budowę prowadzili bez przerwy, wobec czego wezwanie do wykończenia budowy było bezpodstawne. Na podstawie decyzji Ministerstwa budynek ten został zwrócony pozwanym, jako właścicielom nieruchomości, przy czym sprawę rozrachunku z tytułu wykończenia budowy pozostawiono stronom do uregulowania w drodze sądowej.Wartość nakładów poczynionych przez powoda Sąd Wojewódzki ustalił, kierując się opinią biegłego, na kwotę 393.744 zł.Mając powyższe ustalenia faktyczne na uwadze, Sąd Wojewódzki uznał, że strona powodowa była posiadaczem budynku pozwanych w dobrej wierze i że wobec tego należy się jej - zgodnie z art. 73 prawa rzeczowego i art. 123 k.z. - zwrot poniesionych nakładów.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżyli pozwani.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący trafnie zarzucają, że ocena Sądu I instancji, iż stronę powodową należy traktować jako posiadacza w dobrej wierze, nasuwa zastrzeżenia. W decyzji Prezydium WRN w B. wyraźnie powiedziano, że dom pozwanych przydziela się stronie powodowej "do wykończenia i użytkowania". W świetle więc tego postanowienia stronę powodową można traktować jako posiadacza w dobrej wierze tylko takiego prawa, jakie z tego postanowienia wynikało, a więc prawa, którego treścią było użytkowanie domu i uprawnienie do jego wykończenia, tzn. dokończenia jego budowy zgodnie z planem, według którego budowa została rozpoczęta. Natomiast w takim zakresie, w jakim strona powodowa wykonywała szersze prawo, tzn. prawo, którego treścią byłoby uprawnienie do zmiany planu budowy i powiększenia budynku, była ona posiadaczem w złej wierze, wiedziała bowiem, że tak szerokie prawo jej nie przysługuje.Z powyższego wynika, że roszczenia strony powodowej podlegają różnym przepisom, zależnie od tego, czy chodzi o wydatki na dokończenie budowy w granicach zaplanowanych przez pozwanych, czy też na nadbudowę dwu pięter.Jeśli chodzi o zwrot wydatków poniesionych na wykończenie budynku, to podstawę prawną roszczeń strony powodowej stanowi art. 313 w związku z art. 315 prawa rzeczowego, a nie art. 73 tego prawa, ten ostatni bowiem dotyczy tylko posiadacza rzeczy w rozumieniu art. 296 § 1 prawa rzeczowego i tylko wypadków takiego połączenia, które ma charakter samodzielnej inwestycji gospodarczej, a nie nakładów poczynionych na urządzenie już istniejące. Podstawę prawną zwrotu nakładów poniesionych w związku z nadbudową stanowi przepis art. 314 w związku z art. 315 prawa rzeczowego.Z powyższego wynika, że zwrotu nakładów, a więc tego, co strona powodowa, prawidłowo gospodarując, wydała, może ona żądać tylko w takiej części, w jakiej wykończyła budynek pozwanych w zaplanowanych granicach. Jeśli zaś chodzi o nakłady na nadbudowę, to żądanie strony powodowej musi się zmieścić w granicach niesłusznego wzbogacenia pozwanych. Z tego zaś punktu widzenia należy w szczególności mieć na uwadze, że obecnie wartość rynkowa budynku mieszkalnego nie wzrasta wraz z powiększeniem jego wielkości, gdyż najbardziej poszukiwane są budynki małe, głównie jednorodzinne.Ponieważ biegły i Sąd I instancji powyższych przesłanek nie mieli na uwadze, sprawa powinna być rozpoznana przez ten Sąd ponownie.Zarzuty rewizji dotyczące prawidłowości postępowania przed Sądem I instancji są o tyle nieistotne, że to postępowanie będzie musiało być jeszcze raz przeprowadzone.Wreszcie w związku z ostatnim zarzutem rewizji Sąd Wojewódzki rozważy, na rzecz jakiej jednostki należy zasądzić dochodzone roszczenie.Z zasad powyższych Sąd Najwyższy z mocy art. 384 k.p.c. orzekł jak w sentencji.