I CR 295/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Sychowicz (spr.).Sędziowie: SN Z. Świeboda, SW W. Skierkowska.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 8 października 1985 r. sprawy z powództwa T. P. przeciwko Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w W. o przyjęcie w poczet członków na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 1985 r., sygn. akt (...):oddala rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód T. P., powołując się na przepis art. 221 § 1 pr. spół., wniósł o nakazanie pozwanej Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w W., aby przyjęła go w poczet członków i przydzieliła lokal mieszkalny w kolejności przysługującej jego siostrze J. M.Pozwana nie uznała powództwa. Zarzuciła, że powód nie zamieszkiwał razem z byłym członkiem Spółdzielni J. M., gdyż przebywa ona za granicą.Sąd Wojewódzki w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny:Powód i jego siostra J. M. zamieszkiwali w lokalu Nr (...) przy ulicy S. w W. jako domownicy swoich rodziców. W dniu 29 września 1981 r., J. M. przyjęta została w poczet członków pozwanej i oczekiwała na przydział lokalu mieszkalnego na warunkach lokatorskiego prawa do lokalu. Do zamieszkania w lokalu, który miała w przyszłości otrzymać, zgłoszony został jej mąż i syn. W związku z zawarciem kontraktu z ramienia "M.", w kwietniu 1981 r. J. M. wyjechała do Austrii. Po wygaśnięciu kontraktu w 1983 r. pozostała nadal w Austrii. Ważność wydanego jej paszportu służbowego wznowiona została do dnia 31 marca 1985 r. Po tej dacie władze paszportowe uznają jej pobyt za granicą za nielegalny i traktują ją jako uciekiniera z kraju. W piśmie skierowanym do pozwanej J. M. zwróciła się o skreślenie jej z listy członków pod warunkiem przyjęcia w jej miejsce w poczet członków powoda. Zarząd pozwanej decyzją z dnia 15 stycznia 1985 r. przyjął rezygnację J. M. z członkostwa Spółdzielni.W tych okolicznościach Sąd Wojewódzki uznał, że skoro powód nie zamieszkiwał z byłym członkiem Spółdzielni swoją siostrą J. M. w charakterze domownika i nie był przewidziany jako jej domownik w lokalu, na przydział którego ona oczekiwała, to nie spełnia przewidzianej w art. 221 § 2 pr. spół. przesłanki zamieszkiwania razem z byłym członkiem spółdzielni. Nie przysługuje mu więc wynikające z wymienionego przepisu roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i przydzielenie lokalu w kolejności przysługującej byłemu członkowi.W tym stanie rzeczy wyrokiem z dnia 24 kwietnia 1985 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo.W rewizji od tego wyroku powód zarzucił, iż wydany on został z naruszeniem prawa materialnego, polegającym na błędnej (ścieśniającej) wykładni przepisu art. 221 § 2 pr. spół. oraz w warunkach, niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a to okoliczności związanych ze statusem J. M. za granicą i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Warunkiem powstania roszczeniu przewidzianego w art. 221 § 2 pr. spół. jest przede wszystkim ustanie członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej osoby oczekującej na przydzielenie lokalu. Wówczas - jak stanowi wymieniony przepis - małżonkowi, dzieciom i innym osobom bliskim zamieszkałym razem z byłym członkiem przysługuje roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i przydzielenie lokalu w kolejności przysługującej byłemu członkowi; małżonkowie byłego członka roszczenie to przysługuje niezależnie od miejsca zamieszkania.Pierwszą zatem kwestią jaką w rozpoznawanej sprawie należało wyjaśnić, to kwestia, czy członkostwo J. M. w pozwanej Spółdzielni ustało. Z faktu tego powód wywodzi bowiem istnienie dochodzonego przez niego roszczenia.Z okoliczności niewadliwie ustalonych w zaskarżonym wyroku - do czego jednakże Sąd Wojewódzki nie przywiązał należytej uwagi - wynika, że J. M. wypowiedziała członkostwo w pozwanej Spółdzielni i że uczyniła to pod warunkiem przyjęcia w jej miejsce w poczet członków powoda. Otóż wystąpienie ze spółdzielni za wypowiedzeniem jest sposobem ustania członkostwa w spółdzielni, przewidzianym w art. 22 pr. spół.Statut pozwanej Spółdzielni reguluje go w § 51. Wymienione przepisy, ani żadne inne, nie stanowią jednakże, czy dopuszczalne jest wystąpienie członka ze spółdzielni za wypowiedzeniem dokonane pod warunkiem.Należy zauważyć, że przyjęcie dopuszczalności takiej czynności oznaczałoby, że członkostwo J. M. w pozwanej Spółdzielni nie ustało. Wobec tego, że powód nie został przyjęty w poczet członków Spółdzielni w miejsce swej siostry, nie spełniony został warunek, od ziszczenia się którego uzależniła ona wystąpienie ze Spółdzielni. Dokonane przez nią wypowiedzenie członkostwa nie mogłoby więc spowodować skutku w postaci ustania tego członkostwa.Jest zrozumiałe, że ustanie członkostwa w spółdzielni nie jest sprawą obojętną dla członka i dla spółdzielni. Z uwagi na zespół praw i obowiązków wynikających z członkostwa oraz ich treść, dla stron tego stosunku chwila jego ustania ma istotne znaczenie. Członkostwo w spółdzielni, aczkolwiek jest stosunkiem prawnym pomiędzy członkiem a spółdzielnią, nie jest jednak tylko ich sprawą wewnętrzną; ma także znaczenie na zewnątrz łączącego ich stosunku. Ustanie członkostwa nie jest np. obojętne dla wierzycieli spółdzielni. Może ono bowiem osłabić zdolność płatniczą spółdzielni przez wycofanie z jej majątku udziałów występującego członka. Ustanie członkostwa w spółdzielni nie jest więc pozostawione przypadkowi, ale zależy od określonych w prawie zdarzeń. Wywołują one skutek w postaci ustania członkostwa w ściśle oznaczonym momencie. Dlatego np. art. 22 pr. spół. stanowi, że za datę wystąpienia ze spółdzielni uważa się następny dzień po upływie okresu wypowiedzenia, a ustalenie terminu i okresu wypowiedzenia pozostawia regulacji statutowej.Na przykład statut pozwanej Spółdzielni w § 51 ust. 2 okres wypowiedzenia określa na 30 dni i stanowi, iż rozpoczyna się on od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po dniu zgłoszenia wystąpienia.Przyjęcie, że wystąpienie członka ze spółdzielni za wypowiedzeniem dokonane pod warunkiem jest dopuszczalne, powodowałoby ustanie członkostwa w razie spełnienia się warunku, a więc zdarzenia przyszłego i niepewnego. W ten sposób zachwiany został, aby pewność istnienia członkostwa i określenia momentu, w którym dochodzi do jego ustania. Takiemu rozwiązaniu sprzeciwiają się jednak istota i cele członkostwa w spółdzielni. Godziłoby ono w prawa członka i spółdzielni oraz innych osób mających interes w tym, aby moment ustania członkostwa był określony jednoznacznie. Wystąpienie członka ze spółdzielni za wypowiedzeniem nie powoduje zatem ustania członkostwa, jeżeli dokonane zostało pod warunkiem.Członkostwo J. M. w pozwanej Spółdzielni przeto nie ustało. Dla okoliczności tej bez znaczenia jest decyzja Zarządu pozwanej o przyjęciu rezygnacji z członkostwa. Wypowiedzenie członkostwa Spółdzielni jest bowiem jednostronną czynnością prawną, nie wymaga zgody spółdzielni i wywołuje skutek prawny z chwilą gdy doszło do wiadomości spółdzielni w taki sposób, że mogła ona zapoznać się z jego treścią. Wspomniana decyzja Zarządu poznanej ma więc tylko znaczenie potwierdzenia przyjęcia do wiadomości przez Spółdzielnię dokonanego przez członka wypowiedzenia członkostwa. Nie sanuje jedynak bezskuteczności wystąpienia ze spółdzielni, jeżeli bezskuteczność ta jest następstwem wadliwości oświadczenia o wystąpieniu.Skoro członkostwo siostry powoda w pozwanej Spółdzielni nie ustało, po stronie powoda nie powstało, wynikające z faktu ustania tego członkostwa, roszczenie dochodzone przez niego w sprawie. Z tej przyczyny oddalenie powództwa, zaskarżonym wyrokiem odpowiada prawu. Niezależnie od tego, czy powód zamieszkiwał razem ze swą siostrą J. M. w rozumieniu art. 221 § 2 w związku z § 1 pr. spół., nie nabył on wymienionego wyżej roszczenia.Kierując się przytoczonymi względami, Sąd Najwyższy rewizję oddalił (art. 387 k.p.c.).