I CR 316/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz (sprawozdawca). Sędziowie: J. Kamiński, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ludmiły O. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzki Zarząd Rolnictwa, Zarząd Urządzeń Rolnych w B., Michałowi W. i Tomaszowi W. o eksmisję, po rozpoznaniu rewizji powódki od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 23 lutego 1959 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka, jako spadkobierczyni spornej nieruchomości położonej w granicach kolonii S.-N., domagała się w pozwie wniesionym przeciwko Wojewódzkiemu Zarządowi Rolnictwa - Zarząd Urządzeń Rolnych w B. oraz przeciwko Michałowi i Tomaszowi W. wyeksmitowania pozwanych i wydania jej wymienionej nieruchomości.Nieruchomość ta, składająca się z zabudowań i gruntów o powierzchni około 21 ha, była - jako opuszczona w czasie wojny - w posiadaniu Jana C., długoletniego pracownika rolnego u spadkodawców powódki, a po przesiedleniu się Jana C. do ZSRR, przejęta została na własność Skarbu Państwa i dana do użytkowania repatriantom Michałowi i Tomaszowi W., w których posiadaniu obecnie się znajduje.W dalszym toku sporu powódka zmodyfikowała swoje żądanie w tym sensie, żeby ustalić jej prawo własności do spornej nieruchomości.Postanowieniem z dnia 23 lutego 1959 r. Sąd Wojewódzki w Białymstoku postępowanie w sprawie umorzył uznając, że stan faktyczny spornej nieruchomości odpowiada przesłankom, wymienionym w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71), nieruchomość bowiem została objęta we władanie Skarbu Państwa do dnia 2 kwietnia 1958 r., a zatem w myśl art. 9 powołanej ustawy postępowanie sądowe o wydanie spornej nieruchomości podlega umorzeniu.W rewizji powódka wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając obrazę prawa materialnego, a w szczególności art. 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 318).Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z pisma procesowego z dnia 15 maja 1958 r., powódka po zmodyfikowaniu swego żądania wnosiła o uznanie jej prawa własności do spornej nieruchomości na zasadzie art. 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostającego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318).Bezsporne jest w sprawie, że nieruchomość ta została przejęta przez Skarb Państwa po Janie C. przesiedlonym do ZSRR, a następnie dana w użytkowanie repatriantom Michałowi i Tomaszowi W.Zgodnie z art. 3 cytowanego dekretu osoba roszcząca sobie prawo własności do mienia objętego orzeczeniem o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa może wystąpić do sądu z powództwem o uznanie jej prawa własności. Z powództwem takim powódka właśnie wystąpiła i rzeczą Sądu I instancji było słuszność jej żądania w tej płaszczyźnie rozpoznać. Trafnie zarzuca skarżąca, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 71) nie uchylała dekretu z dnia 5 września 1947 r. Zauważyć jednak należy, że ustawa ta uchyla m.in. dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej, wedle którego osobie, której nieruchomość została przejęta, przysługiwało tytułem ekwiwalentu prawo otrzymania nieruchomości w nowej wartości i jakości. Od chwili więc wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. powódce nie przysługuje już prawo domagania się innej nieruchomości, niemniej jednak w razie spełnienia warunków wymienionych w art. 10 cytowanej ustawy mogłaby jej przysługiwać renta w tymże przepisie określona. Czy warunki takie powstały i czy w związku z tym powódka ma interes prawny w ustaleniu prawa własności spornej nieruchomości na zasadzie art. 3 powołanego dekretu, wymaga to dodatkowych ustaleń, których jednak Sąd Wojewódzki nie dokonał. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.