I CR 316/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki (sprawozdawca). Sędziowie: J. Ignatowicz, B. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Joanny K. przeciwko Państwowym Gospodarstwom Rolnym w J. i Skarbowi Państwa-Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (Wydział Rolnictwa i Leśnictwa) w S. o odszkodowanie, na skutek rewizji powódki od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 1964 r.,zaskarżone postanowienie w części odrzucającej pozew w stosunku do Państwowych Gospodarstw Rolnych w J. uchylił i we wspomnianym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWedług twierdzeń pozwu wniesionego dnia 25.VII.1957 r. powódka "oddała Wydziałowi Rolnictwa w użytkowanie około 70 ha ziemi obsianej i zaoranej na okres sześciu lat, a Wydział Rolnictwa oddał z kolei ową ziemię w użytkowanie pozwanym Państwowym Gospodarstwom Rolnym, które zebrały wszystkie zasiewy i od tego czasu ziemi już nie uprawiały". W lipcu 1963 r. powódka odzyskała wspomniane grunty, ale okazały się one ugorem. Powódka domagała się więc od Skarbu Państwa i od Państwowych Gospodarstw Rolnych w J. zwrotu wartości zasiewów oraz zwrotu kosztów doprowadzenia gruntów do stanu uprawowego.Sąd Wojewódzki nadmienił, że ustawa z 13.VII.1957 r. o uchyleniu dekretu z 9.II.1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 35, poz.173) weszła w życie z dniem 26.VII.1957 r. W myśl art. 2 ust. 5 powołanej ustawy poprzedni posiadacz nie może dochodzić od Państwa ani od jednostek gospodarki uspołecznionej roszczeń z tytułu szkód wyrządzonych mu w użytkowanej nieruchomości. Skoro zatem grunty powódki zostały przekazane w zagospodarowanie pod rządem dekretu z 9.II.1953 r. (na jeden dzień przed jego uchyleniem), to powódka nie może dochodzić odszkodowania. Z tym właśnie uzasadnieniem Sąd Wojewódzki pozew odrzucił.Powódka zaskarżyła orzeczenie jedynie w części dotyczącej Państwowych Gospodarstw Rolnych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W latach 1957-1958, ze względu na ówczesną trudną sytuację gospodarczą Państwa, Sejm uznał za konieczne uchwalenie kilku ustaw, stosownie do których nie można już dochodzić pewnych roszczeń przysługujących względem Skarbu Państwa i jednostek gospodarki uspołecznionej. Ustawy te, jeżeli tylko uznają za wygasłe roszczenie znajdujące oparcie w przepisach prawa, potwierdzają istnienie tego prawa, a nawet wskazują na brak potrzeby jego zmiany w przyszłości. Na przyszłość nie wyłączają więc możności dochodzenia roszczeń znajdujących oparcie w przepisach nie zmienionego prawa.W szczególności powołany wyżej art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13.VII.1957 r. ma tę treść normatywną, że poprzedni posiadacz gruntów nie może dochodzić naprawienia szkody w użytkowanej nieruchomości wyrządzonej do momentu wejścia w życie tej ustawy, to jest do dnia 26.VII.1957 r.W okolicznościach sprawy powództwo ulegałoby zatem oddaleniu zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy, gdyby wyrządzenie szkody w nieruchomości powódki nastąpiło przed dniem 25.VII.1957 r. Ponieważ nikt tego nie twierdził, orzeczenie w zaskarżonej części nie może być utrzymane w mocy.