I CR 322/68

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 24 października 1968 r. sprawy z powództwa Joanny Marii T. przeciwko W. A.­G. "P." w W. o zapłatę na skutek rewizji pozwanego Wydawnictwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 9 kwietnia 1968 r, sygn. akt II C 71/68zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że od zasądzonej tym wyrokiem kwoty 39 690 zł przyznaje odsetki w stosunku 8%, poczynając od dnia 31 grudnia 1967 r. Poza tym oddala rewizję i znosi między stronami koszty postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePrawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 20 listopada 1964 r. sygn. II C 379/64 zasądzono na rzecz Barbary T. od W. A.-G. "P." kwotę 13 230 zł z odsetkami od dnia 28 września 1959 r., tj. jedną czwartą część wynagrodzenia za wydanie bez zezwolenia spadkobierców artysty plastyka Tadeusza T. jego plakatów w postaci książki­albumu w nakładzie polskim i niemieckim. Sąd Wojewódzki ustalił wprawdzie, że w sprawie I Ns. II 557/55 Sądu Powiatowego w W. zostały stwierdzone prawa do spadku po Tadeuszu T. na rzecz powódki jako jego żony i że domniemanie prawne wynikające z tego stwierdzenia nie zostało obalonej, jednak roszczenie jej uznał za usprawiedliwione tylko w jednej czwartej części, gdyż Tadeusz T. pozostawił małoletnią córkę, co do której ojcostwo Tadeusza T. zostało ustalone w sprawie wyżej wymienionego Sądu Powiatowego sygn. XI C 24/58.W niniejszej sprawie małoletnia Joanna Maria T. pozwem z dnia 27 czerwca 1967 r. wystąpiła przeciwko Wydawnictwu o zasądzenie na jej rzecz kwoty 39 690 zł jako reszty wynagrodzenia za wydane drukiem plakaty Tadeusza T.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 9 kwietnia 1968 r. zasądził na rzecz powódki całą dochodzoną pozwem kwotę z odsetkami od dnia 27 czerwca 1967 r. i kosztami procesu w kwocie 1 200 zł, zasądził od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa 2 144 zł tytułem opłat sądowych i nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności.Strona pozwana zaskarżyła wyrok rewizję, w której wniosła o zmianę tego wyroku przez oddalenie żądania odsetek i wzajemne zniesienie kosztów procesu w Pierwszej instancji, a nadto o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Częściowo uzasadnione jest zarzut dotyczący odsetek.Trafnie podnosi pozwane Wydawnictwo, że dochodzona pozwem kwota stała się wymagalna dopiero od chwili stwierdzenia praw spadkowych małoletniej powódki. Jak wynika bowiem z art. 46 prawa spadkowego, mającego zastosowanie ze względu na treść art. II przep. wpro. kc, a odpowiadającego obecnie obowiązującemu art. 1027 kc, w stosunku do osób trzecich, nie roszczących sobie praw do spadku w charakterze spadkobierców, spadkobierca może powołać się na następstwo prawne po spadkodawcy tylko wtedy, gdy uzyskał stwierdzenie swych praw do spadku. Choć więc z doręczeniem pozwu stronie pozwanej wiążą się skutki wynikające z wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia (art. 455 i 481 kc ), to jednak ze względu na to, że w chwili doręczenia pozwu powódka nie uzyskała jeszcze stwierdzenia nabycia spadku, wezwanie strony pozwanej do spełnienia świadczenia stało się prawnie skuteczne dopiero z chwilą prawomocnego stwierdzenia przez Sąd nabycia przez powódkę praw do spadku po Tadeuszu T., co, jak wynika z akt sprawy I Ns II 950/67 Sądu Powiatowego w W. - nastąpiło dopiero w dniu 31 grudnia 1967 r. (data uprawomocnienia się wydanego w tej sprawie postanowienia). Tak więc od tej dopiero daty, a nie od daty wniesienia pozwu - jak błędnie przyjął Sąd Wojewódzki - należało zasądzić powódce odsetki. Wobec wskazanych wyżej uchybień w zakresie zastosowania przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego należało zaskarżony wyrok - na podstawie art. 390 kpc - zmienić w sposób wskazany w sentencji wyroku Sądu Najwyższego.Nie jest natomiast uzasadniona rewizja w części dotyczącej odsetek za czas od dnia 31 grudnia 1967 r. Odsetki nie przysługiwałyby powódce tylko wtedy, gdyby zostało wykazane, że z chwilą, gdy świadczenie stało się wymagalne, zostało ono spełnione. Strona pozwana nie twierdzi nawet, aby tak było, powołuje się zaś jedynie na rzekomą ugodę, a w istocie na uznanie powództwa. W związku z tym należy wyjaśnić, że uznanie żądania pozwu przez dłużnika nie usuwa skutków zwłoki, mimo więc uznania powództwa dłużnik, który opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, obowiązany jest do zapłaty wierzycielowi odsetek za czas opóźnienia (art. 481 § 1 kc).Pozwane Wydawnictwo twierdzi dalej, że nie dało podstawy do wytoczenia procesu, mogłoby więc z mocy art. 101 kpc żądać nawet od powódki kosztów procesu, jednak swój wniosek rewizyjny ogranicza do zniesienia kosztów procesu między stronami. Dla uzasadnienia tego wniosku podaje, że okoliczności sprawy mogły przemawiać za tym, iż doszło między stronami w toku procesu do ugody, co - zdaniem pozwanego Wydawnictwa - uzasadnia zastosowanie art. 104 kpc.Przedstawiony wniosek rewizyjny nie może być uwzględniony, nic bowiem nie wskazuje na to, aby w sprawie zawarto ugodę. Na rozprawie w dniu 9 kwietnia 1968 r. strona pozwana uznała powództwo z wyłączeniem jedynie żądania kosztów procesu. Uznanie to mogłoby mieć korzystny dla tej strony wpływ na rozstrzygnięcie o kosztach procesu, gdyby nastąpiło przy pierwszej czynności procesowej. Tak jednak nie było. Na pierwszej bowiem rozprawie, bo prawomocnym stwierdzeniu nabycia przez powódkę spadku, która odbyła się w dniu 30 marca 1968 r., do uznania żądania pozwu nie doszło, czynności zaś procesowe strony pozwanej ograniczyły się do zgłoszenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania i o odroczenie rozprawy wobec możliwości polubownego załatwienia sprawy.W przedstawionych okolicznościach sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 101 albo 104 kpc , trafnie więc Sąd Wojewódzki orzekł o kosztach procesu stosownie do dyspozycji art. 98 kpc .Nie jest uzasadnione również żądanie uchylenia orzeczenia w części nadającej zaskarżonemu wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Niezależnie bowiem od tego, że żądanie to w obecnym stadium procesu jest bezprzedmiotowe, należy stwierdzić, iż nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w części, objętej uznaniem żądania pozwu, miało uzasadnienie w treści art. 333 § 1 pkt 2 kpc , nie zachodziły zaś przeszkody do orzeczenia natychmiastowej wykonalności, przewidziane w art. 335 § 2 kpc , skoro strona pozwana nie jest państwową jednostką organizacyjną.Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 387 i 390 i 100 kpc , orzekł jak w sentencji wyroku.