I CR 329/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Eugeniusza D. i Zbysława S. przeciwko Spółdzielni Pracy Rymarzy w K. o 76.917 zł, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 13 marca 1970 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW wytoczonej poprzednio sprawie II C 334/68 Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 20 czerwca 1968 r. zasądził od Rzemieślniczej Spółdzielni Pracy Rymarzy w K. na rzecz Eugeniusza D. i Zbysława S. po 17.339 zł z % i kosztami tytułem opłaty licencyjnej za wykonane w czasie od 1963 roku do połowy 1965 r. 11493 klamry do pasów bezpieczeństwa na podstawie wzoru użytkowego, na który powodowie uzyskali 12.IV.1960 r. świadectwo ochronne Urzędu Patentowego PRL nr (...) i co do którego strony w dniu 20 marca 1963 r. zawarły umowę licencyjną. Wyrok ten uprawomocnił się wobec niezaskarżenia go przez żadną ze stron.W dniu 19 grudnia 1969 r. Eugeniusz D. i Zbysław S. wystąpili z nowym powództwem, w którym - po sprecyzowaniu swych roszczeń - wnosili o zasądzenie od Rzemieślniczej Spółdzielni Pracy Rymarzy w K. 76.917 zł jako należności z tytułu opłaty licencyjnej za wyprodukowane przez stronę pozwaną w okresie od drugiej połowy 1965 roku do lutego 1967 roku dalsze 21667 sztuk klamer do pasów bezpieczeństwa według wzoru użytkowego powodów i na podstawie wymienionej poprzednio umowy licencyjnej.Strona pozwana wnosiła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 13 marca 1970 r. zasądził od Rzemieślniczej Spółdzielni Pracy Rymarzy w K. na rzecz Eugeniusza D. i Zbysława S. po 36.415 zł 90 gr z % i kosztami, w pozostałej zaś części powództwo oddalił.Na podstawie pisma Centrali Sprzętu Pożarniczego i Ochronnego CENPO z dnia 16.II.1970 r. Sąd ustalił, że w okresie od czerwca 1965 r. do końca lutego 1967 r. pozwana Spółdzielnia dostarczyła tej Centrali 20516 sztuk klamer, co zresztą znajduje również potwierdzenie w piśmie Spółdzielni z 16.I.1968 r., znajdującym się w aktach poprzedniej sprawy II C 334/68. Według dalszych ustaleń Sądu Wojewódzkiego cena jednej klamry wynosiła 71 zł, tak że cena zbytu 20516 klamer wyprodukowanych przez pozwaną Spółdzielnię od czerwca 1965 r. do lutego 1967 roku wyniosła ogółem 1.456.636 zł, a należna powodom na podstawie umowy z 20.III.1964 r. opłata licencyjna w wysokości 5% od tej sumy - 72.831 zł 80 gr.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego niezaskarżenie przez Spółdzielnię poprzedniego wyroku, w którym zasądzono od niej opłatę licencyjną za klamry wyprodukowane do połowy czerwca 1965 r., dowodzi uznania przez Spółdzielnię roszczenia powodów co do zasady.Powoływanie się strony pozwanej na przepisy prawa wynalazczego z 1962 r. jest chybione, gdyż wzór użytkowy powodów został zarejestrowany w 1960 r. i w związku z tym, w myśl art. 139 pkt 1 prawa wynalazczego, do praw ich stosują się przepisy rozporządzenia z dnia 22.III.1928 r. oraz ustawy z dnia 18.VII.1950 r. o licencjach.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyła Spółdzielnia Pracy Rymarzy w K. rewizją, w której zarzucając niewyjaśnienie, czy umowa licencyjna z 20.III.1963 r. była ważna, jak również naruszenie art. 104 i 117 ustawy z dnia 31 maja 1962 r. o prawie wynalazczym i ustawy z dnia 18.VII.1950 r. o licencjach, wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie jest usprawiedliwiony zarzut przedawnienia dochodzonych roszczeń z powodu upływu terminu trzyletniego przewidzianego w art. 118 k.c. Wbrew poglądowi skarżącego, stanowiąca przedmiot sporu należność za wykonywanie przez stronę pozwaną klamer na podstawie wzoru użytkowego powodów nie ma charakteru świadczenia okresowego. W szczególności nie daje jej takiego charakteru ustalony w § 6 umowy stron obowiązek strony pozwanej przekazywania powodom opłat na ich książeczki oszczędnościowe w miarę realizacji zamówień, nie później jednak niż każdego 10 najbliższego miesiąca, gdyż tego rodzaju warunek umowy określa jedynie sposób regulowania należności i obowiązek terminowego ich uiszczenia, natomiast nie przekształca ich w świadczenia okresowe, których istota polega na tym, że obowiązek ich dokonywania powtarza się w oznaczonych z góry okresach, a nie - jak w danym wypadku - zależnie od realizacji zamówień. Dlatego też zarzut nierozważenia przez Sąd Wojewódzki kwestii przedawnienia nie może stanowić skutecznej podstawy rewizyjnej.Nie można natomiast odmówić słuszności zarzutom rewizji dotyczącym nierozważenia przez Sąd Wojewódzki kwestii ważności bądź zakresu skuteczności umowy zawartej przez strony. Braku tego nie może usprawiedliwić okoliczność, że pozwana Spółdzielnia nie zaskarżyła wyroku zasądzającego opłatę licencyjną za okres produkcji klamer do połowy czerwca 1965 r., gdyż wniosek, jaki Sąd Wojewódzki z tego wysnuł, że dowodzi to uznania roszczenia powodów co do zasady, jest oczywiście dowolny i chybiony.Błędny jest również pogląd zaskarżonego wyroku, że wobec zarejestrowania wzoru użytkowego powodów w 1960 roku mają w sprawie zastosowanie przepisy obowiązujące przed wejściem w życie prawa wynalazczego, a mianowicie rozporządzenie z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych oraz ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. o licencjach na wykonywanie wynalazków i wzorów użytkowych. Przepis art. 139 ust. 1 prawa wynalazczego, a w szczególności zdanie drugie tego przepisu, które stanowi, że do praw uzyskanych przed dniem wejścia w życie tego prawa stosuje się dotychczasowe przepisy, nie sięga tak daleko, by przepisy te były również właściwe w odniesieniu do umów o stosowanie projektu wynalazczego, zawartych, jak w danym wypadku, w ustawie z dnia 31 maja 1962 r. obejmującej prawo wynalazcze.Pogląd odmienny, wyrażony w zaskarżonym wyroku, nie znajduje uzasadnienia w treści zdania drugiego art. 139 ust. 1 prawa wynalazczego i sprzeczny jest z celem tego prawa, zmierzającego do ujednolicenia zasad realizacji projektów wynalazczych. Pozostaje on również w sprzeczności z ogólnymi zasadami wykładni przepisów prawa międzyczasowego, które do czynności prawnych dokonywanych pod rządem nowego prawa nakazują stosować jego przepisy, choćby czynności tego rodzaju praw, których zakres - ze względu na czas ich powstania - określają przepisy poprzednio obowiązujące.Wskutek błędnego zastosowania art. 139 ust. 1 zd. 2 prawa wynalazczego Sąd Wojewódzki nie dokonał ustaleń niezbędnych do wyjaśnienia, czy zastrzeżona na rzecz powodów opłata licencyjna bądź inna określona w umowie z dnia 20.III.1963 r. opłata za udzielenie prawa stosowania wzoru użytkowego, gdyby umowa ta nie mogła być uznana za umowę licencyjną, nie narusza art. 117 prawa wynalazczego. Jest to zaś uchybienie istotne, gdyż przepis ten jedynie za zezwoleniem właściwego ministra, wydanym w porozumieniu z Ministrem Finansów, dopuszcza zobowiązanie się jednostek gospodarki uspołecznionej do ponoszenia opłat za stosowanie wzorów użytkowych, nie będących pracowniczymi projektami wynalazczymi, określonych na innych warunkach niż przewidziane w prawie wynalazczym dla ustalenia efektów i obliczenia wynagrodzenia za pracownicze projekty wynalazcze.Ta luka zaskarżonego wyroku uniemożliwia Sądowi Najwyższemu kontrolę rewizyjną prawidłowości zawartego w nim rozstrzygnięcia, w związku z czym wyrok ten należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania - bez potrzeby rozważania pozostałych zarzutów rewizji, jako w tym stanie rzeczy bezprzedmiotowych.Z tych zasad Sąd Najwyższy stosownie do art. 388 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.