I CR 33/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: W. Bryl, Z. Trybulski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marii K. przeciwko Zakładom Spożywczym Przemysłu Terenowego w T. n. Bugiem o 47.032,80 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 3 października 1963 r.,zaskarżony wyrok zmienił w części zasądzającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu i opłatach sądowych i powództwo w tej części oddalił oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.100 zł tytułem kosztów postępowania za obie instancje.Uzasadnienie faktycznePowódka żądała zasądzenia od pozwanego kwoty 47.032,80 zł z odsetkami i kosztami procesu twierdząc, że wydzierżawiła pozwanemu jezioro "R" z przyległymi terenami i że pozwany zalega z zapłatą czynszu za czas od dnia 15.V.1957 r.Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, występujący zaś po jego stronie w charakterze interwenienta ubocznego Skarb Pastwa (Prezydium PRN w B.) zarzucił, że sporna nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 46.596,43 zł z odsetkami i kosztami procesu, natomiast dalsze powództwo oddalił. Sąd ten uznał, że skoro strony łączy stosunek umowy dzierżawy, to roszczenie powódki do pozwanego ma charakter obligacyjny i jest niezależne od tego, czy jest ona właścicielką wspomnianej nieruchomości.Od wyroku tego pozwany wniósł rewizję i powołując podstawy rewizyjne z art. 371 § 1 k.p.c., żądał zmiany tego wyroku, oddalenia powództwa i zasądzenia kosztów procesu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim stwierdzić należy, że wyrażony przez Sąd Wojewódzki pogląd - słuszny w zasadzie - narusza w niniejszym wypadku art. 1 p.o.p.c., żądanie zaś powódki stanowi w każdym razie nadużycie prawa (art. 3 p.o.p.c.). Sprzeczne bowiem z założeniami społeczno-gospodarczymi naszego ustroju jest żądanie przez osobę fizyczną umówionego czynszu dzierżawy od jednostki gospodarki uspołecznionej za użytkowanie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa - bez istnienia ważnego tytułu władania tą nieruchomością przez tę osobę.Ponadto Sąd Wojewódzki naruszył art. 402 i nast. k.z., zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 46.596,43 zł tytułem umówionego czynszu dzierżawnego za okres pod dniu 15.V.1957 r., mimo że umowa dzierżawy była zawarta tylko na czas do dnia 30.VI.1955 r.Roszczenie powódki przeciw pozwanemu mogłoby więc wyrażać się jedynie w formie żądania odszkodowania za bezumowne użytkowanie nieruchomości przez pozwanego - po warunkiem wykazania przez powódkę tytułu do władania tą nieruchomością. Prawo własności spornej nieruchomości wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa, powódka domniemania z art. 18 § 1 pr. rzecz. nie obaliła, nie może więc roszczeń swych do pozwanego wywodzić z art. 28 pr. rzecz.Nie wykazała również powódka, by służył jej inny tytuł do władania nieruchomością i pobierania z niej pożytków. Wprawdzie pozwany przyznał, że w 1922 r. Skarb Państwa wydzierżawił na 38 lat (a więc do 1960 r.) sporną nieruchomość Franciszkowi K., jednakże powódka - będąca jego synową - nie twierdzi, by była jego następcą prawnym; poza tym Skarb Państwa w 1950 r. rozwiązał tę umowę, przydzielając dzierżawione grunty robotnikom jako działki robotnicze (art. 43 p.o.p.c.). Uprawnienie Skarbu Państwa do rozwiązania tej umowy wynikało w każdym razie z art. 418 k.z.W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji (art. 386 k.p.c.).