I CR 331/71

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 1971 r. sprawy z powództwa Jerzego S. przeciwko Komitetowi do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" w W. i Państwowym Teatrom Dramatycznym w S. o 14 160,88 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 16 lutego 1971 r., sygn. akt II C 804/70 rewizję oddala i zasądza od powoda na rzecz każdego z pozwanych po 350 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktycznePowód twierdził, że jako autor opracowania dramatu Szekspira pt. "Ryszard III", wystawionego przez Państwowe Teatry Dramatyczne w S., w związku z zamierzonym nadaniem tego przedstawienia w programie telewizyjnym, wyraził zgodę na realizację telewizyjną dramatu z wyłączeniem jednak okręgu łódzkiego wobec projektowanego wystawienia dramatu przez Teatr Nowy w Ł. Mimo tego zastrzeżenia, które doszło do wiadomości Szczecińskiego Ośrodka Telewizyjnego, Ośrodek ten rozpowszechnił dramat w programie ogólnopolskim, wskutek czego Teatr Nowy wycofał się z wystawienia sztuki, powód zaś poniósł szkodę w wysokości 14 160,88 zł, którą to kwotę otrzymałby z Teatru Nowego za wystawienie sztuki. Zasądzenia tej kwoty żądał od Komitetu do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja". W odpowiedzi na pozew pozwany Komitet wniósł o "przypozwanie do udziału w sprawie Państwowych Teatrów Dramatycznych w S.", w związku z czym na mocy zarządzenia z dn. 18 stycznia 1971 r. (k. 27 odwr.) wezwano wspomniane Teatry do udziału w sprawie po stronie pozwanej w trybie art. 194 § 1 kpc. Po rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 16 lutego 1971 r. zasądził na rzecz powoda od pozwanego Komitetu kwotę 4 160,88 zł z odsetkami, oddalił zaś powództwo w stosunku do Teatrów Dramatycznych w S. Sąd ustalił, że dnia 6 września 1968 r. w ramach telewizyjnego festiwalu teatrów dramatycznych sztuka została nadana w ogólnopolskim programie telewizyjnym bez wyłączenia Ośrodka Telewizji w Ł. mimo zgłoszonego przez powoda w tym zakresie zastrzeżenia, i w związku z tym dopatrzył się odpowiedzialności pozwanego Komitetu za doznaną przez powoda szkodę. Dalej ustalił Sąd Wojewódzki, że następstwem nadania sztuki w programie dla całego kraju było zrezygnowanie z wystawienia sztuki przez Teatr Nowy w Ł., wskutek czego powód utracił tantiemy, jakie uzyskałby w razie wystawienia sztuki na scenie tego Teatru. Szkodę z tego tytułu określił Sąd Wojewódzki w wysokości dochodzonej w pozwie kwoty 14 160,88 zł. Jednakże wobec otrzymania przez powoda kwoty 10 000 zł za nadanie sztuki w programie telewizyjnym, Sąd Wojewódzki uznał za słuszne o tę kwotę obniżyć dochodzone przez powoda odszkodowanie. Oddalając powództwo w całości w stosunku do pozwanych Teatrów Dramatycznych, Sąd Wojewódzki przyjął, że kontrahentem powoda był Komitet do Spraw Radia i Telewizji, a nie te Teatry, których rola ograniczała się do pośredniczenia w przekazywaniu nadsyłanych przez umawiające się strony pism. Powód zaskarżył wyrok pierwszej instancji w części oddalającej powództwo. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje: 1. Skarżący zarzucił brak wyjaśnienia przez Sąd Wojewódzki, czy Teatry Dramatyczne w S. nabyły od autora prawo wystawienia sztuki w okresie 1968 r., tj. w czasie, gdy przedstawienie było rozpowszechnione w programie telewizyjnym, skoro umowa z dn. 19 lipca 1967 r. o wystawienie sztuki przez te Teatry była zawarta tylko na okres do 31 grudnia 1967 r. Wystawienie sztuki w celu nadania przez telewizję w czasie, gdy wspomniana umowa już utraciła moc, stanowi naruszenie przez Teatry Dramatyczne wespół z pozwanym Komitetem praw autorskich powoda. W związku z tym zarzutem należy stwierdzić, że nie podlega on ocenie merytorycznej przez Sąd rewizyjny, który rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego, ustalonego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (art. 385 § 1 kpc). Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie tylko nie dokonał ustaleń w zakresie twierdzeń faktycznych, przytoczonych w rewizji, lecz nadto ustaleń takich dokonać nie mógł, skoro powód ani w pozwie, ani w dalszym postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji twierdzeń takich ani jakichkolwiek zarzutów przeciwko Teatrom Dramatycznym nie wysuwał, Teatrów tych nie pozwał ani nie żądał ich dopozwania w toku dalszego postępowania. Nie można więc czynić Sądowi Wojewódzkiemu zarzutu, że nie wyjaśnił sprawy w zakresie nie objętym żądaniem pozwu (art. 321 § kpc), skoro nawet w sprawach, w których dopuszczalne jest orzekanie ponad żądanie (art. 321 § 2 kpc) Sąd pierwszej instancji może orzekać tylko w granicach faktów przytoczonych przez powoda. W świetle zaś twierdzeń faktycznych pozwu trafnie Sąd Wojewódzki oddalił powództwo w stosunku do Teatrów Dramatycznych. Ubocznie tylko należy zauważyć, że Sąd Wojewódzki, gdy chodzi w wspomniane już zarządzenie z dnia 18 stycznia 1971 r., wadliwie zastosował przepis art. 194 § 1 kpc, sytuacja bowiem przewidziana w tym przepisie nie występowała w ogóle w niniejszej sprawie. W rachubę mogłoby wchodzić co najwyżej wezwanie Teatrów Dramatycznych do udziału w sprawie w charakterze pozwanych w trybie art. 194 § 3 kpc, do tego jednak potrzebny byłby wniosek powoda, a takiego nie było. Wniosek pozwanego Komitetu nie uzasadniał takiego wezwania, zresztą Komitet wnosił o "przypozwanie" Teatrów, najpewniej więc miał na myśli instytucję procesową unormowaną w art. 84 kpc. Uchybienie to nie ma zresztą wpływu na rozstrzygnięcie rewizji powoda, wyciągnięcie bowiem stosownych wniosków przez instancję rewizyjną z tego uchybienia byłoby możliwe w wypadku zaskarżenia wyroku przez osobę wadliwie dopozwaną przez Sąd pierwszej instancji. Tak więc rewizja w stosunku do Teatrów Dramatycznych, wobec braku uzasadnionych podstaw rewizyjnych, podlega oddaleniu z mocy art. 387 kpc. 2. Kwestionując oddalenie powództwa w stosunku do pozwanego Komitetu co do kwoty 10 000 zł, skarżący przedstawia nową koncepcję odpowiedzialności Komitetu, nie prezentowaną przed Sądem pierwszej instancji, mianowicie uważa, że gdyby zapłata 10 000 zł za nadanie sztuki w programie telewizyjnym nastąpiła już po uwarunkowaniu przez powoda zgody na nadanie sztuki przez wizje z wyłączeniem okręgu łódzkiego, to stanowiłoby to akceptację przez Komitet tego warunku jako części należącej do treści umownego nabycia prawa nadania. Inaczej mówiąc, zdaniem skarżącego, 10 000 zł stanowiłoby zapłatę należną mu z dorozumianej umowy o nadanie sztuki przez wizję bez okręgu łódzkiego. Trafności takiej koncepcji nie można przyjąć, pozostaje ona bowiem w logicznej sprzeczności z materiałem sprawy i ustaleniami zaskarżonego wyroku. Sąd Wojewódzki w sposób najzupełniej przekonujący wykazał, że w ramach telewizyjnego festiwalu teatrów dramatycznych sztuki nadawane przez telewizję obejmują cały kraj, wobec czego możliwe jest albo nadanie sztuki w zasięgu całego kraju, albo wycofanie sztuki z festiwalu. Trzecia możliwość nie istnieje. Stanowisko to wynika z samej istoty festiwalu, którego celem jest prezentacja dorobku artystycznego czołowych scen polskich i wyróżnienie najlepszych spektakli przez przyznanie nagród festiwalowych (por. dołączony do akt sprawy regulamin festiwalu - k. 44). W konsekwencji najzupełniej logiczny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że w wypadku wycofania sztuki z festiwalu powód nie otrzymałby 10 000 zł, korzyści więc jego ograniczałyby się do przychodu za wystawienie sztuki przez Teatr Nowy w Ł. Tak więc wystawienie przez Telewizję sztuki z naruszeniem zgłoszonego przez powoda zastrzeżenia, a tym samym z naruszeniem jego praw autorskich, naraziło go na szkodę w postaci utraty tantiem, jakie by mu przysługiwały w wypadku wystawienia sztuki przez Teatr Nowy w Ł. (14 160,88 zł), jednocześnie zaś przyniosło powodowi korzyść w postaci wynagrodzenia za nadanie sztuki przez telewizję (10 000 zł). Uzasadniało to wzajemną kompensację przez Sąd Wojewódzki obu pozycji (compensatio lucri cum damno). I w tym więc zakresie, tj. części oddalającej powództwo co do pozwanego Komitetu, zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 397 kpc oraz art. 98 i 393 kpc Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji wyroku.