I CR 435/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marii S. przeciwko Akademii Medycznej w W. o 12.138 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 15 stycznia 1955 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePrzedmiotem żądania pozwu, wniesionego w dniu 30 grudnia 1953 r. przeciwko Akademii Medycznej w W. jest suma zł 12.139 poszukiwana tytułem wynagrodzenia za dyżury lekarskie, pełnione przez powódkę w Klinice Chirurgii Dziecięcej w W. w czasie od 1 stycznia 1951 r. do 20 lutego 1953 r.Powódka twierdziła, że w wymienionej Klinice pracowała w charakterze asystenta od I września 1951 r. Ustalony umownie czas pracy wynosił 36 godzin tygodniowo. Faktycznie jednak czas jej pracy był znacznie dłuższy w związku z koniecznością odbywania 24-godzinnych dyżurów szpitalnych. Dyżury te przypadały w różne dni miesiąca, nie wyłączając niedziel i świąt. Za dyżury pełnione w niedziele powódka do września 1952 r. nie otrzymywała wolnych dni w tygodniu. Państwowy Szpital Kliniczny, którego filią była Klinika Chirurgii Dziecięcej, wypłacał powódce za 24-godzinny dyżur ryczałt w wysokości 40-42 złotych. Dopiero w połowie 1953 r. Państwowy Szpital Kliniczny przystąpił do zapowiadanej lekarzom regulacji wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, lecz regulacja ta nie czyniła zadość wymogom ustawy z dnia 18 grudnia 1919 r., gdyż nie uwzględniła dodatków 50 i 100% za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w niedziele i święta.Pretensje powódki obliczone z tego tytułu na podstawie załączonych do pozwu zestawień są właśnie przedmiotem sporu.Strona pozwana zgłosiła zarzut braku po jej stronie biernej legitymacji procesowej.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 15 stycznia 1955 r. uwzględnił powództwo do kwoty 4.442,60 zł i oddalił je w pozostałej części.Sąd nie podzielił słuszności zarzutu w zakresie braku legitymacji procesowej po stronie pozwanej, albowiem pełnienie dyżurów zlecał powódce przedstawiciel Akademii, a nie Państwowego Szpitala Klinicznego. Nadto dyżury te były konieczne dla Akademii Medycznej w celach dydaktycznych.Zdaniem Sądu, powództwo okazało się bezzasadne w części obejmującej czasokres po 1 września 1953 r. Również żądanie powódki zapłaty za cały okres według stawek 50% i 100% nie znajduje podstawy prawnej z uwagi na charakter zakładu pracy i odmienny pod względem ilości pracy charakter dyżuru.Wyrok powyższy w części uwzględniającej powództwo zaskarżyła pozwana domagając się zmiany tego orzeczenia i całkowitego oddalenia powództwa bądź też uchylenia wyroku w części zaskarżonej i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Skarżąca podtrzymuje w rewizji zarzuty zgłoszone w postępowaniu przed Sądem I instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgłoszony w postępowaniu przed pierwszą instancją i podtrzymany w rewizji zarzut legitymacji biernej po stronie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.Z powołanej w rewizji Instrukcji nr 76/52 Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 1952 r. wynika, że szczególne zespolenie organizacyjne Akademii Medycznej i Państwowego Szpitala Klinicznego nie uzasadnia zarzutu strony pozwanej. Rektor Akademii Medycznej sprawuje bezpośredni nadzór nad Szpitalem a dyrektor Szpitala jest mu podległy (§ 2 i 6 instrukcji). Powódka jako pracownik Akademii podlegała zarządzeniom swych przełożonych co do pełnienia pracy także na terenie i na rzecz Szpitala. Dla roszczeń pracownika ze stosunku pracy nie jest okolicznością decydującą, czy praca spełniana była na rzecz innego zakładu. Zagadnienie istotne to pełnienie pracy na polecenie pracodawcy, oznaczonego w umowie o pracę jako kontrahent stosunku prawnego, i w ramach obowiązków z tej umowy wynikających. Podniesiona w rewizji kwestia, z jakich tytułów pokrywane są wydatki na opłatę dyżurów, nie ma istotnego znaczenia dla oceny zasadności roszczeń pracownika oraz dla oceny zagadnienia legitymacji biernej, zwłaszcza, że - jak to przyznaje rewizja wydatki obu zakładów, tj. Akademii i Szpitala, objęte są budżetem centralnym w części dotyczącej Ministerstwa Zdrowia. W grę wchodziłaby co najwyżej kwestia stosowanych rozliczeń, nie interesujących pracownika.Trafności stanowiska Sądu Wojewódzkiego nie podważają również inne przepisy powołane w rewizji a dotyczące zagadnienia osobowości prawnej Akademii Medycznej oraz przepisów uposażeniowych, które nie dotyczą spornego w sprawie problemu i problemu tego nie rozstrzygają.Z tych względów omówiony zarzut jest bezpodstawny.Z materiału sprawy, w szczególności z zeznań św. K. oraz załączonych do sprawy wykazów pełnionych dyżurów wynika, że powódka rzeczywiście pełniła dyżury, za które domaga się wynagrodzenia.Z tej przyczyny niesłuszny jest również zarzut, że sprawa nie została należycie wyjaśniona. Okoliczności faktyczne, dotyczące ilości dyżurów, wysokości zasadniczego uposażenia, stawki godzinowej i kwot wypłaconych przez Państwowy Szpital Kliniczny, nie zostały zresztą w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim zaprzeczone. Twierdzenie rewizji, że za pełnione dyżury w Państwowym Szpitalu Klinicznym powódka otrzymała większą sumę od obliczonej przez Sąd Wojewódzki, nie jest poparte żadnym dowodem, nie może zatem odnieść skutku.Nietrafny jest wreszcie zgłoszony ustnie na rozprawie rewizyjnej zarzut, że roszczenie powódki obejmujące czasokres od lipca 1953 r. wygasło na podstawie ustawy z dnia 22 marca 1957 r. o umorzeniu zaległych roszczeń dodatkowych ze stosunku pracy (Dz. U. z 1957 r. Nr 15, poz. 76). Obowiązek pełnienia dyżurów płynie bezpośrednio ze świadczenia przez lekarza usług w ramach umowy o pracę. Wyjątkowo tylko lekarz może być od pełnienia dyżurów zwolniony. Z tej przyczyny i wynagrodzenie za dyżury uznać wypada za wynagrodzenie normalne, a nie dodatkowe. Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 listopada 1954 r. - w sprawie rodzajów dyżurów lekarskich oraz szczegółowych zasad wypłacania wynagrodzeń za ich pełnienie (M. P. 1954 r. Nr 106 poz. 1416) nazywa zresztą wprost wynagrodzenie za dyżury wynagrodzeniem zasadniczym (§ 11).Wobec tedy bezzasadności zarzutów rewizyjnych i braku uchybień, które uwzględnia się z urzędu, należało rewizję oddalić (art. 383 k.p.c.).