I CR 483/75

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 19 września 1975 r. sprawy z powództwa Marii U. i Krystyny S. przeciwko Skarbowi Państwa (Wojewódzkiemu Zarządowi Dróg Publicznych w P.) o naruszenie praw autorskich na skutek rewizji powódek od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 21 grudnia 1974 r., sygn. akt II C 318/73 uchyla zaskarżony wyrok w części żądającej zasądzenia od pozwanego na rzecz powódek odszkodowania w wysokości 49 996 zł oraz orzekającej o kosztach i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w P. do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego, w pozostałej części rewizję oddala. Uzasadnienie faktycznePowódki wystąpiły przeciwko pozwanemu o nakazanie zaniechania naruszenia ich praw autorskich oraz rozebranie ustawionych na granicy województwa poznańskiego znaków informacyjnych z napisem "Wielkopolska", oraz zasądzenia na ich rzecz odszkodowania w kwocie 49 996 zł. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa twierdząc, że znak informacyjny z napisem "Wielkopolska" nie stanowi naśladownictwa projektu znaku wykonanego przez powódki z napisem "Warszawa", a jest utworem oryginalnym. Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem powództwo oddalił i zasądził od powódek na rzecz pozwanego kwotę 3 000 zł kosztów procesu. Sąd Wojewódzki poczynił następujące ustalenia. Pozwany początkowo zamierzał ustawić na granicy województwa poznańskiego znaki informacyjne według projektu wykonanego przez powódki na zlecenie Wojewódzkiego Zarządu Dróg i Mostów w W., a nawet zwrócił się w maju 1972 r. do Pracowni Sztuk Plastycznych w W. w celu uzgodnienia warunków, a w szczególności kosztów adaptacji. Ostatecznie pozwany od zamiaru tego odstąpił i ustawił na trasie E­83 znaki administracyjno­informacyjne według Projektu Biura Projektów Budownictwa Komunalnego w P. Projekt ten został opracowany w kwietniu 1972 r. w ramach czynu społecznego. Znaki tego rodzaju składają się z trzech elementów: pionowego słupa oraz dwóch elementów poziomych zawierających nazwę i herb miejscowości. Biegły prof. Andrzej P. z Akademii Sztuk Pięknych w K. wydał w tej sprawie opinię, którą Sąd Wojewódzki podzielił, że znaki z napisem "Warszawa" i napisem "Wielkopolska", składające się z tych trzech elementów, różnią się rozmiarami i kształtem elementów, sposobem usytuowania znaku do drogi, rodzajem kolorytu tworzywa, znak "Warszawa" jest podświetlony, jest to rozwiązanie oryginalne, nie ma tego znak "Wielkopolska". Na obu znakach nie umieszczono nazwiska twórców. Nie można w tych warunkach przyjąć, że pozwany naruszył prawa autorskie powódek, nie przywłaszczył sobie bowiem ich utworu i nie może być mowy o plagiacie. Znak "Wielkopolska" nie ma również charakteru zależnego w rozumieniu art. 3 § 1 Prawa autorskiego, można jedynie przyjąć, że znak ustawiony na granicy m.st. Warszawy i wykonany według projektu powódek, stanowił podnietę twórczą do opracowania znaku "Wielkopolska". Zatem znak "Wielkopolska" ma jedynie charakter dzieła inspirowanego, a takie dzieło w myśl § 4 wyżej cytowanego artykułu jest samodzielnym utworem. Wyrok ten zaskarżyły rewizją powódki wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Rewizja powódek zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 3 § 4 Prawa autorskiego. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje. Zarzuty rewizji należy uznać za częściowo zasadne. Trafnie podnosi rewizja, że sprawa nie została wyjaśniona w sposób dostateczny, w szczególności jeśli istniała w aktach opinia podpisana przez wielu rzeczoznawców stwierdzająca, że znak z napisem "Wielkopolska" jest plagiatem znaku z napisem "Warszawa", to skoro orzeczenie to nie miało uzasadnienia, należało przynajmniej przesłuchać jedną czy kilka z osób wydających taką opinię, a wówczas można było porównać argumenty biegłego prof. P. z uzasadnieniem opinii rzeczoznawców. Dopiero takie porównanie pozwoliłoby Sądowi na zajęcie prawidłowego stanowiska, czy chodzi jedynie o inspirację czy też naśladownictwo, czy zatem ma zastosowanie art. 3 § 1 czy też § 4 Prawa autorskiego, jak przyjął Sąd Wojewódzki. Z tych więc przyczyn w części domagającej się zasądzenia odszkodowania należało zaskarżony wyrok uchylić. W pozostałej części Sąd Najwyższy uznał, że żądanie powódek sprzeczne jest z art. 5 kc Domaganie się bowiem rozebrania już wystawionych znaków, względnie już przygotowanych do wystawienia nie może być uznane w naszych warunkach za zgodne z zasadami współżycia, idzie bowiem zbyt daleko. Jeśli Sąd Wojewódzki dojdzie do przekonania, że znak "Wielkopolska" stanowi naśladownictwo chronione prawem autorskim, to ewentualne zasądzenie odszkodowania w dostateczny sposób chroni prawa autorek znaku "Warszawa". Z tych przyczyn w oparciu o przepisy art. 387 i 388 kpc orzeczono jak wyżej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki uzupełni swe postępowanie dowodowe w drodze przesłuchania jednego lub kilku z podpisanych na opinii rzeczoznawców i jeśli uzna, że tak zebrany materiał jeszcze nie jest dostateczny do rozstrzygnięcia sprawy, dopuści dalsze dowody, jakie uzna za zasadne w celu wyjaśnienia, czy ma w niniejszym wypadku miejsce jedynie inspiracja twórcza czy też naśladownictwo chronione prawem autorskim.