I CR 54/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN B. Bladowski (spr.).Sędziowie SN: J. Szachułowicz, T. Żyznowski.Protokolant: Z. Dębek.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 1988 r. sprawy z powództwa Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w O. przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C. o należność pieniężną na skutek rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 7 stycznia 1988 r.oddala rewizję i zasądza od powoda na rzecz pozwanej 5.000 zł, tytułem kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód, Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w O. domagał się ostatecznie w sprawie niniejszej zasądzenia na jego rzecz od pozwanej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C. odszkodowania w wysokości 921.023 zł za spalony las.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki uwzględnił w połowie powyższe roszczenie pozwu, a w uzasadnieniu ustalił, że w dniu 4 sierpnia 1986 r. w Leśnictwie M. na terenie Nadleśnictwa D. powstał pożar z tej przyczyny, że traktorzysta pozwanej E.N. nie dysponował sprawną gaśnicą, co uniemożliwiło mu ugaszenie ognia na kolanie rozgrzanego traktora, a od ognia tego zaczęła się palić słoma na ściernisku i słoma zalegająca na drodze lokalnej, oddzielającej las od pola, po czym ogień przedostał się do lasu. Sąd uznał odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanej na podstawie art. 420 k.c. Jednakże ograniczył o połowę wysokość odszkodowania na podstawie art. 5 k.c., ze względu na trudną sytuację pozwanej Spółdzielni.Powód w rewizji opartej na zarzutach z art. 368 pkt 1 i 4 k.p.c. wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie w całości roszczenia odszkodowawczego w wysokości 921.023 zł, oraz obciążenie pozwanej kosztami procesu za obie instancje.Pozwana w odpowiedzi na rewizję wniosła o jej oddalenie i przysądzenie jej od powoda kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zasada pełnego odszkodowania doznaje ograniczenia, gdy jedną z przyczyn powstania szkody jest zachowanie się poszkodowanego, pozostające w normalnym związku przyczynowym z tą szkodą (art. 362 k.c.). W sprawie tej jednakże brak było powyższej przesłanki do zmniejszenia o połowę obowiązku pozwanej naprawienia szkody. Na podstawie zebranego materiału procesowego, a zwłaszcza opinii biegłego ds. pożarnictwa nie można było przyjąć istnienia obowiązku powoda nadzorowania stanu drogi lokalnej, położonej pomiędzy lasem a gruntami pozwanej, z punktu widzenia niebezpieczeństwa zagrożenia pożarowego - ze względu na zaśmiecenie jej słomą w okresie prac żniwnych.Natomiast Sąd meriti zasadnie oddalił w połowie roszczenie pozwu, uznając trafnie, iż w tym zakresie pozostaje ono w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (art. 5 k.c.), jak bowiem wynika z informacji Wojewódzkiego Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych w C. (k. 83 akt), pozwana Spółdzielnia znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, gdyż gospodaruje na gruntach o niskiej bonitacji (V i VI kl.), a jej zadłużenie z tytułu kredytów inwestycyjnych wynosi około 14 mln zł, zatem uwzględnienie w całości roszczenia pozwu pogłębiłoby w istotnym stopniu tę jej trudną sytuację ekonomiczną, pociągając tym samym za sobą ujemne społecznie skutki.Zauważyć w związku z tym należy, iż zastosowaniu w danym wypadku art. 5 k.c. nie stał na przeszkodzie art. 440 k.c., który wyłącza możliwość jego stosowania tylko w dziedzinie odpowiedzialności deliktowej między osobami fizycznymi, przewidując dla niej w sposób szczególny możliwość miarkowania odszkodowania ze względu na zasady współżycia społecznego. Natomiast w sprawie pomiędzy osobami prawnymi o odszkodowanie z czynu niedozwolonego, jako nie objętej hipotezą art. 440 k.c., nie jest wyłączone zastosowanie art. 5 k.c. Sąd Najwyższy już wcześniej wyraził pogląd, że wprawdzie art. 440 k.c. jako dotyczący stosunków tylko między osobami fizycznymi, nie może być w drodze analogii stosowany do roszczeń jednostek gospodarki uspołecznionej, nie wyłącza to jednak oceny roszczenia odszkodowawczego takiej jednostki z punktu widzenia art. 5 k.c. (orzeczenie z dnia 7 I 1972 r., I.CR 12/71, OSNCP 1972, nr 7-8, poz. 135).Nie jest także uzasadniona rewizja w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Skoro w odniesieniu do pierwotnego żądania w kwocie 1.324.599 zł powód utrzymał się ostatecznie do wysokości 460.512 zł, istniały przesłanki do zniesienia wzajemnie pomiędzy stronami kosztów w I instancji (art. 100 Cz.p.c.).Z powyższych względów i na podstawie art. 387 Cz.p.c. rewizję oddalono, o kosztach postępowania rewizyjnego postanawiając w myśl art. 98 § 1 k.p.c.