I CR 553/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Mielcarek. Sędziowie: J. Ignatowicz, W. Kuryłowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jana S. przeciwko Władysławowi M. o ochronę prawa autorskiego, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 8 lipca 1970 r.,zmienił zaskarżony wyrok, a wyrok zaoczny Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 30 grudnia 1969 r. uchylił w pkt 1 i 2 i orzekł:I. a) zobowiązuje Władysława M., według jego wyboru, bądź do zatarcia jego nazwiska i pierwszej litery imienia, umieszczonych na płaskorzeźbie św. Eligiusza, wykonanej w brązie, a znajdującej się w kościele w W. przy ul. P., bądź do uczynienia przy tym nazwisku wzmianki "odlewu dokonał" - w terminie dwóch miesięcy od dnia dzisiejszego, b) na wypadek niewykonania powyższego obowiązku przez pozwanego, upoważnia powoda Jana S. do dokonania jednej z powyższych zmian na koszt pozwanego, c) zobowiązuje Władysława M. do umieszczenia w czasopiśmie "Życie Warszawy" oświadczenia stwierdzającego autorstwo powoda;II. w pozostałej części powództwo i rewizję oddalił i zniósł koszty postępowania rewizyjnego między stronami.Uzasadnienie faktyczneZ przekazanego w 1946 r. przez powoda cechowi jubilerów, grawerów i brązowników gipsowego odlewu płaskorzeźby św. Eligiusza pozwany wykonał w 1948 r. odlew w brązie i odlew ten zaopatrzył w napis pierwszą literą imienia i nazwiska pozwanego.W pozwie z dnia 30.X.1969 r. powód, autor płaskorzeźby, wystąpił o "usunięcie napisu autorskiego pozwanego z płaskorzeźby", o nakazanie pozwanemu odwołania jego autorstwa i o zasądzenie tytułem odszkodowania za krzywdę moralną kwoty 5.000 zł.Wyrokiem zaocznym z dnia 30.XII.1960 r. Sąd Wojewódzki zobowiązał pozwanego "do zatarcia jego nazwiska i pierwszej litery imienia zamieszczonych na płaskorzeźbie św. Eligiusza wykonanej w brązie" z jednoczesnym upoważnieniem powoda "do dokonania zatarcia na koszt pozwanego" oraz do umieszczenia oświadczenia w prasie, że autorem płaskorzeźby jest powód. W pozostałej części powództwo zostało oddalone.Po rozpoznaniu sprzeciwu pozwanego Sąd utrzymał wyrok zaoczny w mocy. Według dokonanych ustaleń pozwany, umieszczając swe nazwisko na frontowej stronie odlewu płaskorzeźby, naruszył autorskie dobra osobiste powoda (art. 15 pr. aut.) jako twórcy płaskorzeźby, gdyby bowiem było to nawet "wybicie" firmy, która dokonała odlewu, to może to nastąpić tylko na jego odwrocie i przy użyciu specjalnego stempla firmowego, a nadto po uzgodnieniu z autorem dzieła. Umieszczenie nazwiska na stronie przedniej, i to pismem blokowym, wskazuje na autora utworu.W rewizji od powyższego wyroku pozwany zarzuca nieprzeprowadzenie zgłoszonego dowodu z opinii biegłego-brązownika dla ustalenia, że brązownik ma prawo umieścić swą firmę na każdym wolnym miejscu swej pracy i że decyzja co do tego miejsca należy do rzemieślnika, w związku z czym wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 368 pkt 5 k.p.c.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Pozwany nie kwestionuje autorstwa powoda jako twórcy płaskorzeźby, prawo zaś do umieszczenia na jej brązowym odlewie swego nazwiska jako wykonawcy odlewu wywodzi z praktyki cechu złotników, grawerów i brązowników oznaczania wykonywanych prac "swoimi imiennikami" (por. pismo cechu z dnia 23.III.1970 r.). Wykonanie tego prawa nie może jednak ani naruszać autorskich dóbr osobistych (por. art. 52 ustawy z dnia 10.VII.1952 r. o prawie autorskim), ani prowadzić do naruszenia tych praw przez takie np. umieszczenie nazwiska wykonawcy odlewu rzeźby, które mogłoby mylnie informować o jej autorstwie (por. w szczególności pkt 7 cyt. art. 52).Sytuacja taka zachodzi w sprawie niniejszej. Pozwany, umieszczając swoje nazwisko na przedniej stronie odlewu płaskorzeźby bez żadnej wzmianki, z której by wynikało, że jest tylko wykonawcą odlewu, naruszył prawo autorskie powoda, tak bowiem umieszczone nazwisko pozwanego wskazywało na niego jako na twórcę płaskorzeźby, a nie jako na wykonawcę jej odlewu (por. także opinię biegłego).Odmienna praktyka - choćby nawet była stosowana przez cech złotników, grawerów i brązowników, na co skarżący powołuje się w rewizji, żądając dopuszczenia na tę okoliczność dowodu z opinii biegłego - nie może prowadzić do naruszenia praw autorskich twórców rzeźb, to zaś naruszenie miałoby z reguły miejsce wtedy, gdyby wykonawca odlewu rzeźby (płaskorzeźby) umieszczał na nim swe nazwisko bez zaznaczenia, że jest tylko wykonawcą odlewu, albo postępował w inny sposób wyłączający możliwość przypisania wykonawcy odlewu rzeźby jej autorstwa.W tych warunkach skoro wykonawca odlewu może, ale tylko w tym charakterze, umieścić swe nazwisko na odlewie, należało - zmieniając częściowo zaskarżony wyrok - nakazać dodanie odpowiedniej przed nazwiskiem wzmianki ("odlewu dokonał") bądź też, gdyby skarżący na to się nie zgodził (a prawo wyboru w tej kwestii należy - w terminie dwóch miesięcy od daty ogłoszenia wyroku - do niego), zamieszczenie nakazu zatarcia jego nazwiska na odlewie płaskorzeźby objętej sporem.Po upływie zakreślonego terminu prawo wykonania zastępczego przechodzi - z mocy orzeczonego przez sąd upoważnienia - na powoda, jako autora płaskorzeźby.Jednocześnie Sąd Najwyższy ograniczył obowiązek pozwanego zamieszczenia stosownego oświadczenia co do autorstwa powoda tylko do jednego stołecznego czasopisma, mianowicie "Życia Warszawy", co ze względu na charakter tego pisma i okoliczności sprawy niniejszej czyni zadość uzasadnionemu interesowi powoda.Z powyższych względów, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, udzielając powodowi ochrony jego praw autorskich stosownie do art. 53 § 1 prawa autorskiego.