I CR 608/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Julii J. przeciwko Stanisławowi W. o eksmisję, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Powiatowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 9 grudnia 1954 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu w Tomaszowie Lubelskim do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się w pozwie eksmisji pozwanego z domku mieszkalnego i działki ogrodu, wyjaśniając, że w 1950 r. oddała mu w używanie powyższe obiekty na podstawie umowy pod warunkiem, że pozwany wyda jej 100 q zboża i będzie ją utrzymywał do śmierci. Pozwany jednak zobowiązania swego nie wykonywa, a nawet dokucza powódce, krzywdzi ją i bije zmuszając ją do opuszczenia domku.Wyrokiem z dnia 9 grudnia 1954 r. Sąd Powiatowy powództwo oddalił ustalając, że powódka nie była i nie jest dotąd właścicielką gruntu i domku, bowiem przy nabyciu przez nią tej nieruchomości nie zachowano wymogów formy. W tych warunkach roszczenia powódki oparte na uprawnieniach wynikających z prawa własności do nieruchomości nie mogą być, zdaniem Sądu Powiatowego, uwzględnione. Powyższy wyrok uprawomocnił się.Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, domagając się jego uchylenia z powodu naruszenia art. 62 § 1 i art. 130 k.z. w związku z art. 63 przep. og. pr. cyw. oraz art. 226 k.p.c.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie podnosi rewizja nadzwyczajna, że Sąd Powiatowy wadliwie ocenił stosunek prawny łączący strony i błędnie przyjął, iż roszczenie powódki wynika z jej prawa własności do spornej nieruchomości.Z wyjaśnień powódki złożonych zarówno w pozwie, jak i w toku procesu oraz z treści umowy dołączonej do akt sprawy wynika, że strony zawarły w dniu 5 sierpnia 1949 r. umowę przyrzeczenia kupna sprzedaży, przewidując w niej zawarcie w przyszłości formalnego aktu kupna sprzedaży spornej nieruchomości. Umowa powyższa stanowi niewątpliwie umowę przedwstępną w rozumieniu art. 62 k.z.Skoro zatem strony łączył stosunek umowny obligacyjny, Sąd Powiatowy obowiązany był rozpoznać sprawę na gruncie powyższej umowy, zwłaszcza że i powódka opierała swoje roszczenie na niewykonaniu przez pozwanego wynikających z umowy zobowiązań.W świetle jednak art. 62 § 1 k.z. umowa z dnia 5 sierpnia 1949 r. jest nieważna, ponieważ strony nie zakreśliły terminu, w którym formalnie umowa ma być zawarta. Wobec nieważności umowy, a więc i nieważności zobowiązania powódki do oddania pozwanemu posiadania i postarania się dla niego o własność nieruchomości, pozwany jest zobowiązany do zwrotu otrzymanego świadczenia (art. 130 k.z.), a więc do wydania nieruchomości. Jest to obowiązek obligacyjny, zupełnie niezależny od tego, czy powódka jest właścicielką, czy też nie.Również i powódka zobowiązana jest do zwrotu pozwanemu świadczenia wzajemnego, o ile takowe otrzymała.Skoro Sąd Powiatowy nie wziął powyższych okoliczności pod rozwagę, czym naruszył przytoczone w rewizji nadzwyczajnej przepisy prawa, zaskarżony wyrok nie może być utrzymany i z mocy art. 384 w związku z art. 398 k.p.c. podlega uchyleniu.