I CR 93/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński. Sędziowie: Z. Wiszniewski (sprawozdawca), Z. Masłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa (Instytutu Łączności w W.) przeciwko Stanisławowi D. o zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 18 listopada 1963 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia od pozwanego kwoty 111.602,96 zł twierdząc, że tyle wynosi reszta należności za zbudowanie dla pozwanego przez powoda domku jednorodzinnego. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo częściowo, a mianowicie zasądził od pozwanego kwotę 69.591,19 zł, natomiast oddalił dalej idące żądanie. Sąd Wojewódzki, opierając się na opinii biegłego K., ustalił, że wartość robót budowlanych dokonanych przez powoda wynosi 194.556 zł, a koszty instalacji wynoszą 43.261,19 zł. Łącznie więc kwota, która obciąża pozwanego, wynosi 237.817,19 zł plus koszty nabycia działki 6.774 zł, czyli razem 244.591,19 zł. Od tej kwoty należy odjąć 175.000 zł stanowiące wkład gotówkowy pozwanego. Ostatecznie pozostaje więc - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - kwota, którą od pozwanego zasądził.Pozwany nie zaskarżył powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z twierdzeń stron oraz z opinii biegłego K. i opinii biegłego P. nie istnieje dostatecznie pełny materiał dokumentacyjny, który by mógł być podstawą ścisłego określenia wysokości reszty należności powoda. W tym jednak zakresie ciężar dowodu spoczywa na powodzie, skutki więc niemożności udowodnienia dokładnej wysokości roszczenia obciążają powoda.Zaskarżony wyrok opiera się na opinii biegłego K. Powód zarzuca w rewizji, że już od początku kwestionował tę opinię. Z akt wynika, że istotnie tak było. Jednakże okoliczność ta nie dyskwalifikuje sama przez się opinii biegłego K., zwłaszcza że uzupełnił on ją ustnie oraz złożył na piśmie obszerną opinię dodatkową, w której wyjaśnił wyczerpująco swe stanowisko.Niesłusznie uważa powód za dowolne określenie wysokości wydatków pozwanego (60.000 zł), skoro ustalenie to oparł Sąd Wojewódzki na zeznaniu świadka D.Pozwany dopatruje się z kolei uchybienia w tym, że Sąd Wojewódzki nie dopuścił do uzupełnienia opinii biegłych P. i K. Zarzut ten jest chybiony. Pomiędzy opiniami biegłego K. i biegłego P. zachodzą rozbieżności. Biegły P. złożył swą opinię po złożeniu opinii przez K. Następnie biegły K. złożył swą opinię dodatkową, stanowiącą odpowiedź na opinię P. Pozwanemu chodzi o to, że Sąd Wojewódzki nie zażądał z kolei złożenia przez biegłego P. opinii zawierającej odpowiedź na dodatkową opinię biegłego K. Jednakże zasada równości stron, która wymaga, żeby każda strona miała możność twierdzenia i replikowania na twierdzenia i wnioski drugiej strony, dotyczy tylko stron procesowych, a nie biegłych. Sąd może przerwać polemikę między biegłymi, gdy uzna, że jedna z opinii jest zupełnie przekonywająca. Uznanie w niniejszej sprawie opinii biegłego K. za przekonywającą i miarodajną nie było żadnym uchybieniem ze strony Sądu Wojewódzkiego, gdyż istotnie jest ona taka.Chybiony jest także zarzut nieuwzględnienia przez Sąd Wojewódzki danych wynikających z księgowości powoda. Dane te były przedmiotem opinii biegłego K., na którą powołuje się zaskarżony wyrok. Zresztą również dokumentacja księgowa była niepełna, a ujemne skutki tej niepełności obciążają powoda ze względu na rozkład ciężaru dowodu.Powód zarzuca w końcu, że Sąd Wojewódzki nie ustosunkował się do obciążeń, jakie zlecił dokonać Minister Łączności. Znikąd jednak nie wynika, by istniała jakakolwiek decyzja Ministra, która miałaby być źródłem jakiegokolwiek cywilnoprawnego zobowiązania pozwanego względem powoda.Skoro zatem zarzuty rewizji są nieuzasadnione, rewizja ulega oddaleniu.