I CR 94/63

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa S.N. przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę, na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 9 listopada 1962 r., zaskarżony wyrok w części zasądzającej oraz w części oddalającej powództwo uchylił i przekazał temuż Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód, w miejsce którego wystąpił w toku procesu jego spadkobierca, żądał zasądzenia od pozwanego kwoty 138.650 zł twierdząc, że był właścicielem nieruchomości w Warszawie, na której wzniesiona była fabryka, która w czasie wojny uległa zniszczeniu, a strona pozwana bez zgody i uprzedzenia powoda wywiozła materiały budowlane pochodzące z rozbiórki tego budynku, mające - zdaniem powoda - wartość dochodzonej kwoty.Po uchyleniu przez Sąd Najwyższy pierwszego wyroku Sądu Wojewódzkiego, Sąd Wojewódzki w wyniku ponownego rozpoznania uwzględnił powództwo częściowo, a mianowicie zasądził od pozwanego kwotę 68.978 zł (...).Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyły rewizjami obie strony.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powodów Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja powodów stanowi w znacznym stopniu powtórzenie tych samych zarzutów i twierdzeń, które powodowie przedstawili Sądowi Wojewódzkiemu na rozprawie w dniu 9.II.1962 r., zgłaszając jednocześnie wniosek o przeprowadzenie opinii z innego biegłego w celu ustalenia wartości materiałów odzyskanych z rozbiórki wg cen wolnorynkowych. Zarzuty rewizji powodów należy rozumieć w ten sposób, że powodowie dopatrują się uchybienia w tym, iż Sąd Wojewódzki nie ustosunkował się ani do zarzutów powodów zgłoszonych 9.II.1962 r. przeciwko opinii biegłego G., ani nie uwzględnił powyższego wniosku dowodowego.Tak rozumiany zarzut rewizyjny powodów jest trafny. W swym pierwszym wyroku wydanym w niniejszej sprawie Sąd Najwyższy przesądził wiążąco, iż za podstawę obliczenia należy wziąć ceny wolnorynkowe. Biegły G. zeznał na rozprawie przed Sądem Wojewódzkim 9.II.1962 r., że cena cegły zastosowana przez niego jest ceną urzędową a nie wolnorynkową, gdyż ceny wolnorynkowej nie mógł ustalić. Mimo że na tej rozprawie powodowie zgłosili szeroki materiał polemiczny w stosunku do opinii biegłego G., zaskarżony wyrok nie zajął się ani argumentacją powodów ani danymi faktycznymi, jakie podali. Sąd Wojewódzki ani nie spowodował uzupełnienia opinii biegłego G. w tym przedmiocie, ani nie rozważył ewentualnej potrzeby powołania innego biegłego, który by umiał przekonująco ustosunkować się do zarzutów powodów zgłoszonych przeciwko opinii biegłego G. Z tej przyczyny część oddalająca zaskarżonego wyroku ulec musi uchyleniu, zwłaszcza, że powodowie przedstawili Sądowi Najwyższemu dokument dotyczący cen detalicznych za stal w latach 1953-1956.Rozważając rewizję pozwanego Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest zarzut, że Sąd Wojewódzki opierając się na opinii biegłego G. nie ustosunkował się wcale do opinii biegłego K. złożonej wcześniej. Jeżeli przeprowadzony zostanie dowód z opinii dwóch biegłych a opinie te są rozbieżne, to oparcie wyroku na opinii jednego biegłego nie narusza samo przez się przepisu art. 242 § 1 k.p.c. Jednakże w takim przypadku wyrok nie może zaniechać ustosunkowania się do opinii drugiego biegłego. Jeżeli więc w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki przyjął opinię biegłego G. za podstawę swego rozstrzygnięcia, nie wyjaśniając dlaczego tę właśnie opinię a nie przeciwną uznał za miarodajną - to wyrok nie czyni zadość wymaganiu art. 242 § 1 i 336 § 2 k.p.c. wskutek czego zarzutu dowolności rozstrzygnięcia niepodobna odeprzeć. Opinia biegłego, który w części lub w całości nie podziela - jak właśnie biegły G. - opinii złożonej już przez innego biegłego, powinna przekonywająco - wykazać, na czym polega błąd tegoż biegłego.Zasadność powyższego zarzutu pozwanego stwarza konieczność uchylenia także części zasądzającej. Pozwany nie może być bowiem pozbawiony możności wykazania, że jeżeliby spadkodawca powodów wykonał rozbiórkę byłaby ona nieopłacalna, że mianowicie jej koszty byłyby wyższe niż to, co mógłby uzyskać ze zbycia uzyskanych materiałów po niespekulacyjnych cenach wolnorynkowych.