I CSK 104/17
WyrokIzba Cywilna2017-09-05
Skład orzekający: Maria Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna dotycząca testamentu ustnego, która podnosi zagadnienie prawne dotyczące wymogów formalnych takiego testamentu, może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, jeśli rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie ma znaczenia dla konkretnej sprawy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli podniesione w niej zagadnienie prawne, mimo że dotyczy wymogów formalnych testamentu ustnego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym. Cel wymogu uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej, przewidziany w art. 398^4 § 2 k.p.c., może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przesłanek o charakterze publicznoprawnym, w tym istnienia istotnego zagadnienia prawnego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Skarga kasacyjna dotyczyła zagadnienia prawnego związanego z wymogami formalnymi testamentu ustnego, w szczególności kwestii podpisu testatora. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestników postępowania zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 104/17 POSTANOWIENIE Dnia 5 września 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc w sprawie z wniosku A. Z. przy uczestnictwie K. P. i P. P. o stwierdzenie nabycia spadku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 września 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt XXVII Ca […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza na rzecz K. P. i P. P. w częściach równych od wnioskodawczyni A. Z. kwotę 540,- (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem odwoławczym, którego wymogi określa art. 3984 § 1 i 2 k.p.c. wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zaś cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. W wypadku powołania we wniosku przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. należy sformułować zagadnienie prawne oraz przedstawić odrębną, pogłębioną argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 r., nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 r., nr 12, poz. 151, z dnia 23 listopada 2010 r., II CSK 344/10, nie publ.). Zarówno sformułowane zagadnienie prawne dotyczące problemu, czy dla wymagań formalnych testamentu ustnego wystarczy spisanie jego treści przez osobę trzecią lub świadka i podpisanie go przez trzech świadków, a podpis testatora jest okolicznością całkowicie obojętną, czy też jego podpis dowodzi, że testament jest sfałszowany, jak i argumentacja wnioskodawczyni powołana w uzasadnieniu wniosku nie prowadzi do stwierdzenia, że wystąpiła omawiana przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Nie stanowi bowiem istotnego zagadnienia prawnego taki problem prawny, którego rozstrzygnięcie nie miałoby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w stanie faktycznym ustalonym przez Sąd drugiej instancji. Wbrew twierdzeniu skarżącej, Sąd Okręgowy nie przyjął takiej generalnej wykładni art. 952 § 2 k.c., że podpis testatora na spisanym oświadczeniu dowodzi, że testament był sfałszowany, lecz podzielając pogląd wnioskodawczyni, iż wystarczą podpisy trzech świadków i podpis testatora nie jest wymagany, uznał że w ogóle nie doszło do złożenia
3 oświadczenia ostatniej woli przez spadkodawcę w okolicznościach podawanych przez świadków testamentu. Zasadniczą podstawą faktyczną rozstrzygnięcia nie było złożenie podpisu przez spadkodawcę na oświadczeniu ale sporządzenie protokołu testamentu na pustej kartce z podpisem in blanco spadkodawcy, którą to okoliczność Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego szczegółowo omówionego w motywach zaskarżonego postanowienia. Odpowiedź na wskazane zagadnienie prawne pozostaje zatem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia a innych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca nie powołała. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 w zw. z 13 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz § 6 pkt 2 i 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.). aw jw
Powiązane orzeczenia
- I CSK 144/19 2020-02-10Czy skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, gdy jej podstawą jest zarzut naruszenia art. 948 k.c. w sytuacji, gdy treść testamentu nie mogła zostać ustalona z powodu jego zagubienia lub zniszczenia?
- I CSK 293/18 2018-11-14Czy skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, gdy podniesione w niej zagadnienie prawne opiera się na założeniu, że sąd drugiej instancji nie ustalił jednoznacznie zdolności spadkodawcy do sporządzenia testament…
- I CSK 17/18 2018-05-16Czy skarga kasacyjna dotycząca stwierdzenia nabycia spadku na podstawie testamentu ustnego może zostać przyjęta do rozpoznania, gdy podniesione w niej zagadnienia prawne nie spełniają wymogów określonych w art. 3989 § 1…
- II CSK 393/14 2015-01-21Czy skarga kasacyjna oparta na zarzucie oczywistej zasadności naruszenia przepisów dotyczących testamentu ustnego może zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli skarżący nie przedstawia argumentacji wykazującej prima facie w…
- IV CSK 67/18 2018-06-27Czy skarga kasacyjna w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku jest oczywiście uzasadniona, gdy sąd drugiej instancji oparł się na ustawowym porządku dziedziczenia, mimo istnienia testamentu własnoręcznego?
Powołane przepisy
art. 3984 § 1art. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 952 § 2 KCart. 3989 § 2art. 520 § 3art. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy