I CSK 1506/26

I CSK 1506/26 POSTANOWIENIE 23 września 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski na posiedzeniu niejawnym 23 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.T. i M.T.1 przeciwko M.K. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli ewentualnie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, na skutek skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 2 października 2025 r., V ACa 2801/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów tytułem kosztów postępowania kasacyjnego po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia pozwanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną pozwanego M.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 2 października 2025 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje I CSK 1506/26 2 potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2, 3 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały spełnione. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymaga przedstawienia problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni (postanowienie Sądu Najwyższego z 2 października 2001 r., I PKN 129/01, OSNP 2003/18/436). W postanowieniu z 23 marca 2012 r. (II PK 284/11) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego, względnie uregulowaniem prawnym, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie na zagadnienie prawne uzasadniające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez jego sformułowanie jako problemu prawnego wymagającego rozstrzygnięcia, określenie przepisów prawa, w związku z którymi powstało, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd I CSK 1506/26 3 Najwyższy ma podstawę do rozważenia, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (postanowienie Sądu z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22). Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego 2010 r., II PK 304/09; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny, że wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych sądu, wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu. I CSK 1506/26 4 Skarżący zaś wskazał, że w ramach potrzeby wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości tj. art. 156, art. 1561k.p.c.w zw. z art. 316 § 2 k.p.c., występują następujące wątpliwości: „Czy otwarcie zamkniętej rozprawy w celu umożliwienia wypowiedzi stronie pozwanej może stanowić konwalidację wcześniejszych uchybień proceduralnych, skoro ustawodawca w art. 316 § 2 k.p.c., art. 381 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 323 k.p.c. przewidział wyłącznie trzy ściśle określone przesłanki ponownego otwarcia, z których żadna nie została spełniona, a orzecznictwo Sądu Najwyższego (np. wyrok I CKN 902/99 czy III UK 20/10) wyklucza zmianę podstawy faktycznej powództwa przez sąd poza żądaniem powoda? Czy pouczenie strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, udzielone po zamknięciu rozprawy i prowadzące do jej ponownego otwarcia (art. 225 k.p.c.), mieści się w granicach dopuszczalnych czynności procesowych sądu (art. 5 k.p.c. w zw. z art. 1561 k.p.c.), czy stanowi przekroczenie kompetencji, skoro pouczenia ograniczają się do czynności procesowych, a nie materialnoprawnych strategii, i nie uzasadnia odejścia od przesłanek art. 316 § 2 k.p.c. wymagających ujawnienia istotnych okoliczności po zamknięciu?” Jednocześnie według skarżącego w sprawie występują „istotne zagadnienia prawne oraz potrzeba wykładni przepisów – zakres pojęcia „rozporządzenia” z art. 930 § 1 k.p.c. - art. 156 i 1561 k.p.c. w zw. art. 316 § 2 k.p.c. w zw. z art. 5 k.p.c. w zw. z art 3 i 232 k.p.c.” „W powyższym zakresie skarżący stawia pod rozpoznanie wniosek: czy dopuszczalne jest ponowne otwarcie rozprawy po jej zamknięciu w celu udzielenia stronie pouczeń z art. 156 i 1561 k.p.c., jeżeli: (1) pouczenia te nie ograniczają się do objaśnienia czynności procesowych i oceny zgłoszonych już twierdzeń oraz dowodów, lecz prowadzą do faktycznego „ukierunkowania” postępowania przez sąd, obejmującego wskazywanie jawnych wpisów z księgi wieczystej, dopytywanie pełnomocnika o ich treść oraz sugerowanie przebudowy roszczeń; (2) celem i skutkiem takiego działania jest umożliwienie stronie powodowej - reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika - dokonania modyfikacji powództwa po zamknięciu rozprawy, w ten sposób, że dochodzi do I CSK 1506/26 5 zmiany podstawy faktycznej powództwa, a tym samym do konwalidowania jej wcześniejszej bierności i uchybień kosztem strony pozwanej; (3) jednocześnie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki otwarcia rozprawy na nowo, w szczególności wynikające z art. 316 § 2 k.p.c. (brak ujawnienia nowych, istotnych okoliczności po zamknięciu rozprawy), zaś utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wymaga, aby sąd orzekał wyłącznie w granicach żądania i podstawy faktycznej wskazanej przez powoda i nie mógł samodzielnie kształtować tej podstawy ani „ratować” powództwa przez ingerencję w treść roszczeń?” Poza tym skarżący wskazał na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych sprowadzających się do odpowiedzi na następujące pytania: a. „Czy sąd powszechny orzekając na podstawie art. 64 k.c. o przeniesieniu własności nieruchomości (udziału w nieruchomości), która w chwili orzekania jest obciążona hipoteką lub zajęta w toku postępowania egzekucyjnego, może w sentencji wyroku ukształtować treść tego rozporządzenia w ten sposób, że: (1) stwierdzi przeniesienie własności nieruchomości w stanie wolnym od obciążeń i roszczeń osób trzecich, ze skutkiem erga omnes, a jeżeli tak (2) w jakim zakresie i z jakim skutkiem wobec wierzycieli egzekwujących, w szczególności w świetle art. 64 k.c. i art. 930 k.p.c.?” b. „Czy sąd, uwzględniając żądanie przeniesienia własności nieruchomości „bez w stanie wolnym od obciążeń i roszczeń osób trzecich” mimo istniejącego zajęcia, nie kreuje de facto rozporządzenia o charakterze warunkowym w rozumieniu art. 157 § 2 k.c., oraz czy takie orzeczenie może zostać uznane za prawidłowe w świetle systemowej funkcji art. 930 § 1 k.p.c., który zastrzega, że rozporządzenie po zajęciu pozostaje ważne, lecz jest ex lege bezskuteczne wobec wierzyciela egzekwującego, a egzekucję prowadzi się tak, jak gdyby zbycie nie nastąpiło?” c. „Czy w świetle art. 157 § 2 k.c. w zw. z art. 930 § 1 k.p.c. dopuszczalne jest przeniesienie własności nieruchomości już zajętej w postępowaniu egzekucyjnym i określenie tego przeniesienia, iż ma nastąpić „w stanie wolnym od obciążeń i roszczeń osób trzecich”, a tym samym tworzy szczególną kategorię I CSK 1506/26 6 „rozporządzenia z góry ograniczonego” w skutkach? Innymi słowy: czy system prawny dopuszcza zawieranie ważnych, lecz od początku nie tylko bezskutecznych, ale nieważnych?” d. „Czy wyrok, który - przy świadomości istniejącego zajęcia i obciążeń - przenosi własność nieruchomości „w stanie wolnym od obciążeń i roszczeń osób trzecich”, nie wykracza poza ustawowy model ważnego, lecz względnie bezskutecznego rozporządzenia i nie prowadzi do skonstruowania czynności rozporządzającej sprzecznej z art. 157 § 2 k.c.?” e. „Czy w świetle art. 64 k.c. w zw. z konstrukcją umowy deweloperskiej jako zobowiązania o charakterze ustanowienia lub przeniesienia na nabywcę po zakończeniu przedsięwzięcia deweloperskiego prawa dopuszczalne jest zasądzenie - w drodze wyroku zastępującego oświadczenie woli - przeniesienia własności lokalu (lub nieruchomości) w sytuacji braku wykonania istotnej części zobowiązania dewelopera (w szczególności w zakresie wzniesienia obiektu w posiadającego istotne wady, uniemożliwiające korzystanie z nieruchomości), a więc wtedy, gdy przedmiot świadczenia nie osiągnął jeszcze cech i funkcji określonych w stosunku obligacyjnym? a także w zakresie przypadku szczególnego f. Czy w świetle art. 64 k.c., przy uwzględnieniu konstrukcji umowy deweloperskiej jako zobowiązania do ustanowienia lub przeniesienia na nabywcę po zakończeniu przedsięwzięcia deweloperskiego określonego prawa, dopuszczalne jest zasądzenie -w drodze wyroku zastępującego oświadczenie woli - przeniesienia własności lokalu (lub nieruchomości) na rzecz nabywców, którzy w treści swojego żądania domagają się przeniesienia własności przy jednoczesnym utrzymywaniu, że nieruchomość obciążona jest istotnymi wadami uniemożliwiającymi prawidłowe korzystanie, oraz gdy sąd nie dokonuje uprzedniego ustalenia istnienia, rodzaju i zakresu tych wad, a więc nie weryfikuje, czy przedmiot świadczenia osiągnął cechy i funkcje określone w stosunku obligacyjnym?” g. „Czy przeniesienie własności w ramach umowy deweloperskiej może obejmować nieruchomość, która nie osiągnęło cech i funkcji, na jakie strony się I CSK 1506/26 7 umówiły (np. obiekt w stanie głęboko nieukończonym, obarczony istotnymi wadami, uniemożliwiającymi korzystanie zgodnie z przeznaczeniem?” h. „Czy też natura tego stosunku prawnego zakłada funkcjonalny związek między etapem wytworzenia rzeczy a etapem rozporządzającym, w tym sensie, że dopiero osiągnięcie określonego stopnia ukończenia i zgodności z umową aktualizuje roszczenie o przeniesienie własności?” i. „Czy na gruncie art. 3 k.p.c. można przypisać pozwanemu naruszenie obowiązku lojalności procesowej z tej tylko przyczyny, że nie ujawnił sądowi faktów powszechnie znanych, wynikających z jawnych ksiąg wieczystych, oraz nie powołał twierdzeń i dowodów, z których sam nie wywodzi żadnych skutków prawnych, w szczególności, gdy po jego stronie nie istnieje roszczenie materialnoprawne, którego realizacji miałoby służyć takie „ukierunkowanie” postępowania?” Jednocześnie w opinii skarżącego jego skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona, ponieważ „sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji prowadzi do sytuacji, w której zaskarżone orzeczenie nie poddaje się realnej kontroli kasacyjnej, a tym samym narusza standard wynikający z art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 378 § 1 k.p.c.” Ponadto skarżący przyjął, że „postępowanie obarczone jest nieważnością w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Po zamknięciu rozprawy sąd - mimo braku przesłanek określonych w art. 316 § 2 k.p.c. - dokonał jej ponownego otwarcia w celu udzielenia stronie powodowej pouczeń i umożliwienia jej modyfikacji żądania. Czynność ta przekraczała granice uprawnień sądu i pozbawiła stronę pozwaną prawa do rozpoznania sprawy przez sąd bezstronny i niezawisły, a tym samym naruszyła art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Otwarcie rozprawy po jej zamknięciu z innych przyczyn niż wskazane w art. 316 § 2 k.p.c. skutkuje wadliwością o charakterze bezwzględnym, gdyż sąd orzekał po ustaniu swojej jurysdykcyjnej właściwości w danej fazie procesu.” Po pierwsze nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko pozwanego, który nieważności postępowania upatruje w pozbawieniu go możności obrony swoich praw. Naruszenia tego pozwany dopatruje się w ponownym otwarciu zamkniętej rozprawy w celu poinformowania stron o zmianie numeru księgi wieczystej oraz I CSK 1506/26 8 umożliwienia im przedstawienia pisemnego stanowiska odnoszącego się do tej okoliczności. Tak sformułowany zarzut nie uwzględnia jednak rzeczywistego przebiegu postępowania. Pozwanemu zapewniono bowiem możliwość odniesienia się do wskazanej kwestii zarówno w formie pisemnej, jak i ustnie na rozprawie. Nie sposób zatem przyjąć, aby wskutek podjętych przez Sąd czynności został on faktycznie pozbawiony możliwości przedstawienia swoich racji, zgłoszenia stosownych zarzutów czy podjęcia innych czynności służących ochronie jego interesów procesowych. Samo niezadowolenie strony ze sposobu prowadzenia postępowania lub podejmowanych przez sąd czynności procesowych nie może natomiast zostać utożsamione z pozbawieniem jej możności obrony praw. Ocena, czy doszło do pozbawienia strony możności obrony jej praw, powinna uwzględniać całokształt przebiegu postępowania, w szczególności zaś to, czy strona miała rzeczywistą możliwość zapoznania się z okolicznościami istotnymi dla rozstrzygnięcia oraz przedstawienia odnoszących się do nich twierdzeń i argumentów. Skoro pozwanemu takie możliwości zostały zapewnione, brak jest podstaw do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła nieważność postępowania z przyczyny określonej w art. 379 pkt 5 k.p.c. Ponadto Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że łączenie przesłanki oczywistej zasadności skargi z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów budzi poważne zastrzeżenia. Jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawa) generalnie wyklucza możliwość stwierdzenia oczywistej zasadności skargi. Przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w pkt 1 i 4 art. 3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się, co do zasady, wykluczają, ponieważ zakładają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1), jak i prywatny skarżącego (pkt 4). Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy, a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22). I CSK 1506/26 9 Odnosząc się zaś do przedstawionych zagadnień prawnych oraz potrzeby wykładni przepisów prawa należy przyjąć, że nie uzasadniają przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ani na podstawie art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., ani na podstawie art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że znaczna część sformułowanych przez skarżącego pytań nie ma charakteru abstrakcyjnych zagadnień prawnych, lecz zmierza w istocie do uzyskania od Sądu Najwyższego oceny prawidłowości konkretnych czynności podjętych przez Sąd w realiach niniejszej sprawy. W utrwalonym zaś orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zagadnienie prawne przedstawione jako podstawa przyjęcia skargi kasacyjnej powinno być sformułowane w sposób ogólny i abstrakcyjny, umożliwiający udzielenie odpowiedzi mającej znaczenie wykraczające poza rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Nie może ono sprowadzać się do dokonania subsumcji szczegółowych elementów ustalonego stanu faktycznego, nie może mieć zatem charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu odpowiedzi dotyczącej kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08 oraz z 22 maja 2018 r., I CSK 23/18). Tym wymaganiom nie odpowiadają pytania przedstawione w niniejszej skardze. Skarżący wbudowuje bowiem w ich treść własną ocenę konkretnych czynności Sądu, posługując się takimi sformułowaniami, jak „ukierunkowanie postępowania”, „sugerowanie przebudowy roszczeń”, „konwalidowanie wcześniejszej bierności i uchybień” czy działanie „kosztem strony pozwanej”. Nie są to elementy abstrakcyjnego problemu wykładni wskazanych przepisów, lecz dokonana przez skarżącego ocena sposobu procedowania Sądu w tej konkretnej sprawie. Udzielenie odpowiedzi na tak skonstruowane pytania wymagałoby zatem uprzedniego ustalenia czy czynności Sądu rzeczywiście miały przypisywany im przez skarżącego charakter, a następnie dokonania ich oceny na tle konkretnego przebiegu postępowania. Tego rodzaju zagadnienie nie spełnia kryterium uniwersalności wymaganego przez art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. I CSK 1506/26 10 Natomiast przebieg postępowania przed Sądem drugiej instancji nie wskazuje, na tego rodzaju nieprawidłowości. Ponadto kwestia otwarcia zamkniętej rozprawy na nowo oraz podjęcia przez sąd z urzędu czynności zmierzających do uzupełnienia materiału sprawy była już analizowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. I tak w wyroku z 9 listopada 2012 r., IV CSK 303/12, Sąd Najwyższy podkreślił, że dopuszczenie dowodu z urzędu nie może być co do zasady kwalifikowane jako naruszenie bezstronności sądu lub zasady równości stron. Ewentualne naruszenie równowagi procesowej, kontradyktoryjności lub bezstronności wymaga oceny indywidualnej, dokonywanej na tle konkretnych okoliczności sprawy. Tym samym sama okoliczność, że sąd ponownie otworzył rozprawę i podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia określonej kwestii, nie przesądza o naruszeniu zasad postępowania. Natomiast w ramach niniejszej sprawy Sąd drugiej instancji, otwierając rozprawę na nowo i zwracając uwagę powodów na wyodrębnienie się nowej księgi wieczystej z księgi już istniejącej, nie naruszył zasady równości i kontradyktoryjności. Zagadnienie niedopuszczalnego orzekania przez sąd na podstawie faktycznej niewskazanej przez powoda należy bowiem odróżnić od sytuacji, w której sąd zwraca uwagę na zmianę dotyczącą oznaczenia nieruchomości lub księgi wieczystej i umożliwia stronom ustosunkowanie się do tej okoliczności. W szczególności z samego ujawnienia faktu wyodrębnienia nowej księgi wieczystej nie wynika jeszcze, że sąd dokonał niedopuszczalnej zmiany podstawy faktycznej powództwa. Również pytania oznaczone przez skarżącego literami a-d nie uzasadniają przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zasadniczy problem prawny dotyczący skutków przeniesienia własności nieruchomości po jej zajęciu został już bowiem wyjaśniony w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 29 września 2017 r., V CSK 2/17, wyroki Sądu Najwyższego z 3 lutego 1998 r., I CKN 403/97, z 29 czerwca 2006 r., IV CSK 196/05, z 7 lutego 2008 r., IV CSK 426/07, z 6 maja 2009 r., II CSK 651/08 oraz z 6 września 2013 r., V CSK 359/12). W zakresie zaś sformułowania sentencji wyroku przewidującej przeniesienie nieruchomości „w stanie wolnym od obciążeń i roszczeń osób trzecich”, skarżący konstruuje pytanie w sposób nadmiernie kazuistyczny. Ocena znaczenia tego zwrotu zależy przede wszystkim od treści zobowiązania będącego źródłem I CSK 1506/26 11 roszczenia z art. 64 k.c., treści samego żądania i sentencji orzeczenia oraz rodzaju konkretnych obciążeń istniejących na nieruchomości. Zaś w ramach niniejszej sprawy pozwany nie wykazał żadnych okoliczności, które w jakikolwiek sposób wzbudziłyby wątpliwości Sądu co do zasadności wywiedzionego w niniejszej sprawie powództwa. Słusznie zatem przyjęły Sądy obu instancji, że wobec braku podstaw, które pozwalałyby na przyjęcie, że nie powstał (lub wygasł) umowny obowiązek pozwanego względem powodów o przeniesienie prawa własności spornej nieruchomości, żądanie powodów znajdowało uzasadnienie w treści art. 64 k.c. Pytania oznaczone literami e-h są jeszcze silniej związane ze szczegółowymi okolicznościami sprawy. Skarżący pyta bowiem o nieruchomość „obarczoną istotnymi wadami”, „uniemożliwiającymi korzystanie”, znajdującą się w „stanie głęboko nieukończonym” oraz o sytuację, w której sąd nie ustalił „istnienia, rodzaju i zakresu tych wad”. Udzielenie odpowiedzi na tak sformułowane pytania wymagałoby w pierwszej kolejności ustalenia czy wady rzeczywiście istniały, jaki miały charakter, czy uniemożliwiały korzystanie z nieruchomości, jaki był stopień wykonania inwestycji oraz jaka była dokładna treść zobowiązania dewelopera. Są to zatem klasyczne pytania subsumpcyjne, a nie abstrakcyjne zagadnienia prawne. Poza tym charakter prawny umowy deweloperskiej i wynikających z niej obowiązków był przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego m.in. w uchwale z 16 maja 2008 r., III CZP 35/08. Nie wynika z niej zasada, którą zakłada skarżący, że występowanie wad samo przez się uniemożliwia przeniesienie własności. Przedstawione pytania zmierzają więc w istocie do kontroli, czy w konkretnym stanie faktycznym powodowi przysługiwało już wymagalne roszczenie o przeniesienie własności. Także ostatnie pytanie, dotyczące art. 3 k.p.c., zostało skonstruowane kazuistycznie. Skarżący pyta bowiem, czy można przypisać pozwanemu naruszenie lojalności procesowej z powodu nieujawnienia „faktów powszechnie znanych, wynikających z jawnych ksiąg wieczystych”, których pozwany nie uważał za istotne dla własnego stanowiska procesowego. Ocena, czy określone zachowanie strony pozostawało w zgodzie z art. 3 k.p.c., wymaga uwzględnienia sposobu prowadzenia konkretnego procesu, wiedzy strony, treści jej twierdzeń oraz I CSK 1506/26 12 znaczenia określonego faktu dla rozstrzygnięcia. Pytanie to nie prowadzi więc do wyodrębnienia uniwersalnego problemu prawnego, lecz do oceny zachowania pozwanego w niniejszej sprawie. Nie zasługuje również na podzielenie stanowisko skarżącego, zgodnie z którym skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z tej przyczyny, że sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji miałby uniemożliwiać przeprowadzenie jego realnej kontroli kasacyjnej, a tym samym naruszać standard wynikający z art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 378 § 1 k.p.c. Analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie daje podstaw do takiej oceny. Sąd drugiej instancji dokonał badania i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przedstawił podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia, a także odniósł się do kwestii podniesionych w apelacji pozwanego. Z uzasadnienia możliwe jest zatem odtworzenie toku rozumowania, który doprowadził Sąd do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym ustalenie przyczyn, dla których argumentacja przedstawiona przez pozwanego w apelacji nie została uwzględniona. Nie można przy tym utożsamiać obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji, wynikającego z art. 378 § 1 k.p.c., z koniecznością sporządzenia uzasadnienia zawierającego odrębną i szczegółową odpowiedź na każdy argument czy zarzut sformułowany przez apelującego. Istotne jest, aby z treści uzasadnienia wynikało, że zarzuty apelacji zostały przez Sąd drugiej instancji rozważone, a sposób przedstawienia motywów rozstrzygnięcia pozwalał na ustalenie przyczyn, dla których nie doprowadziły one do zmiany lub uchylenia zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego z 9 marca 2006 r., I CSK 147/05, z 9 lipca 2008 r., I PK 2/08, z 6 lipca 2011 r., I CSK 67/11, oraz w postanowieniu z 11 lipca 2014 r., III CSK 256/13). Z tych wszystkich względów uznać należy, że wskazana we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej przyczyna nie uzasadnia jej przyjęcia do rozpoznania. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. M.L. I CSK 1506/26 13 [SOP]