I CSK 152/14

Sygn. akt I CSK 152/14 POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z powództwa M. G., N. M. i P. P. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 listopada 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od pozwanego na rzecz powodów 3600 (trzytysiącesześćset) zł kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w […] zmienił wyrok Sądu Okręgowego w W., którym uwzględniono częściowo powództwo o odszkodowanie za szkodę powstałą na skutek sprzedaży lokali w nieruchomości, objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, w ten sposób, że zasądzone odszkodowanie obniżył, oddalił apelację w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu. Zaskarżając wyrok w części uwzględniającej powództwo i orzeczenie o kosztach procesu, pełnomocnik pozwanego wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparł na przesłance przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia funkcjonującym na rzecz państwa, a więc w interesie publicznym. Stoi ona przede wszystkim na straży wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem zaspokojenia interesu ogólnego. Sąd Najwyższy już w okresie obowiązywania kasacji, będącej zwyczajnym środkiem odwoławczym, podkreślał, że podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jursprudencji (postanowienie z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi 3 kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, nie jest trzecią instancją sądową. Sąd kasacyjny nie sądzi sprawy, lecz rozpoznaje skargę kasacyjną w interesie publicznym, wyjaśniając istotne zagadnienie prawne, dokonując wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów bądź usuwając z obrotu prawnego orzeczenia wydane w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwe. Dlatego nie każda skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Ograniczenia środków zaskarżenia są znane współcześnie w różnych ustawodawstwach. Są one zgodne z zaleceniami Rady Europy, które zmierzają do ograniczenia liczby instancji oraz zezwalają na wprowadzenie środków ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, już w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, iż ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne ani z Konstytucją, ani z postanowieniami wiążących Polskę konwencji międzynarodowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1998 r., I PZ 54/97, OSNAPUS 1999, nr 3, poz. 92, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 1998 r., I PZ 67/98, OSNAPUS 2000, nr 2, poz. 65 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r. III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Takie stanowisko wyraził również Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK Zbiór Urzędowy 2000, nr 5, poz. 14). W niniejszej sprawie nie zachodzi wskazana we wniosku przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w postaci potrzeby wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Odwołanie się do przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02 (niepubl.) – wykazania, że określony przepis 4 prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni bądź niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie. Podniesiona przez skarżącego rozbieżność w orzecznictwie sądów dotycząca kwestii, czy w normalnym związku przyczynowym z decyzjami zezwalającymi na sprzedaż lokali pozostaje utrata własności lokali mieszkalnych, czy też utrata własności lokali pozostaje w związku przyczynowym wyłącznie z decyzją odmawiającą wnioskodawcy prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) została rozstrzygnięta uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2014 r., III CZP 49/14 (nie publ.). Wprawdzie z tezy tej uchwały wynika, że dotyczy ona sytuacji, w której stwierdzono nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej, jednakże uzasadnienie uchwały, w którym Sąd Najwyższy zaaprobował stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 4 października 2012 r., I CSK 665/11 (nie publ.), pozwala przyjąć, że zajęte w uchwale stanowisko odnosi się także do sytuacji, w której stwierdzono częściowo nieważność, a częściowe niezgodność z prawem decyzji odmawiającej wnioskodawcy przyznania prawa własności czasowej. Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 3989 § 2 k.p.c. oraz art. 98 w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.). [aw]